İlkokul öğrencilerinde akran zorbalığı farkındalık programının etkililiğinin incelenmesi
Examining the effectiveness of peer bullying awareness program in primary school students
- Tez No: 956323
- Danışmanlar: PROF. DR. AYDOĞAN AYKUT CEYHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Akran zorbalığı, Zorba, Mağdur, İlkokul, Farkındalık programı, Peer bullying, Bully, Victim, Primary school, Awareness program
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından Zorlayıcı Yaşam Olaylarında Psikoeğitim Projesi (ZOYOP) kapsamında Yılmaz ve Cenkseven Önder (2021) tarafından geliştirilen 5 oturumluk“Akran Zorbalığı Farkındalık Programı-İlkokul”un, ilkokul öğrencilerinin akran zorbalığı (zorba ve mağdur/kurban olma durumları bağlamında) farkındalık düzeylerini artırmadaki etkisini incelemektir. Araştırmada eşzamanlı karma yöntem kullanılmıştır. Bu kapsamda nicel yöntem olarak öntest-sontest-izleme ölçümlü tek gruplu zayıf deneysel desen ve nitel yöntem olarak fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırma Eskişehir'deki bir ilkokulun üçüncü ve dördüncü sınıflarından birer deney grubu olmak üzere iki sınıf ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel verileri“Akran Zorbalığı Ölçeği: Çocuk Formu”ve“Akran Zorbalığı Bilgi Formu”ile, nitel verileri yarı yapılandırılmış katılımcı öğrenci ve öğretmen görüşmeleri ile elde edilmiştir. Nicel bulgulara göre, 3. sınıf grubunda zorbalık puanlarında ön-test ile son-test (z=-2.417, r=.624, p<.05) ve ön-test ile izleme (z=-2.596, r=.649, p<.05) arasında anlamlı düşüş gözlenirken; 4. sınıf grubunda mağdur puanlarında ön-test ile izleme ölçümleri arasında (z=-2.251, r=.563, p<.05) anlamlı düşüş gözlenmiştir. İki sınıf düzeyinde de öğrencilerin kavramsal bilgi düzeylerinde artış sağlanmıştır. Nitel bulgular, öğrencilerin akran zorbalığı farkındalıklarında olumlu yönde değişimler yaşandığını ortaya koymuştur. Öğretmen görüşmeleri de programın kısmi olumlu etkiler bıraktığını doğrulamıştır. Sonuç olarak, bulgular“Akran Zorbalığı Farkındalık Programı-İlkokul”un, öğrencilerin akran zorbalığına ilişkin farkındalık düzeylerini bilişsel, davranışsal, deneyimsel ve duygusal boyutlarıyla geliştirmede etkili olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this study is to examine the effectiveness of the five-session“Peer Bullying Awareness Program-Primary School”, developed by Yılmaz and Cenkseven Önder (2021) under the Psychoeducation Project for Challenging Life Events (ZOYOP) of the Turkish Ministry of National Education (MoNE), in increasing the peer bullying awareness levels of primary school students (in terms of both bullying and victimization roles). A concurrent mixed method design was employed in the study. A one-group pretest-posttest-follow-up weak experimental design was used for the quantitative part, and a phenomenological design for the qualitative part. The study was conducted with two experimental groups, one from third grade and one from fourth grade, at a public primary school in Eskişehir, Türkiye. Quantitative data were collected through the“Peer Bullying Scale: Child Form”and the“Peer Bullying Knowledge Form”, while qualitative data were gathered via semi-structured interviews with students and teachers. According to the findings, the third-grade group showed a significant decrease in bullying scores between pretest and posttest (z=-2.417, r=.624, p<.05), and pretest and follow-up (z=-2.596, r=.649, p<.05). In the fourth-grade group, victimization scores significantly decreased between pretest and follow-up (z=-2.251, r=.563, p<.05). Both groups also showed improved conceptual knowledge on peer bullying. Qualitative results revealed positive changes in students' peer bullying awareness, and teacher interviews confirmed that the program had partially positive effects. In conclusion, the findings indicate that the“Peer Bullying Awareness Program-Primary School”is effective in enhancing students' peer bullying awareness across cognitive, behavioral, experiential, and emotional dimensions.
Benzer Tezler
- Bilişsel davranışçı terapi temelli zorbalığa müdahale psikoeğitim programının ilkokul öğrencileri arasında görülen zorbalık eğilimini azaltmadaki etkisi
The effect of psychoeducation program based on cognitive behavioral therapy for bullying i̇ntervention in reducing bullying tendency among primary school students
BİLGE NUR ÇELEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiBaşkent ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HİCRAN ÇETİN GÜNDÜZ
- İlkokul öğrencilerinin akran zorbalığı farkındalıkları üzerine bir çalışma
A study on primary school students' peer bullying awareness
MEHMET VAROL ÖZBEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimUşak ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PERİHAN ŞARA HÜRSOY
- İlkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin akran zorbalığına ilişkin görüşlerinin incelenmesi
The analysis of primary school 3rd and 4th grade students' views on peer bullying
MUSTAFA KUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimAfyon Kocatepe ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEZAHAT HAMİDEN KARACA
- Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan ilköğretim çağındaki kaynaştırma öğrencilerinin karşılaştıkları zorbalıklara ilişkin ebeveyn görüşleri
The opinions of parents of student at primary level in inclusive education with autism spectrum disorder towards bullying
FİLİZ TÜZÜN BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZCAN KARAASLAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ŞENGÜL ERDEM
- Sorun odaklı çocuk edebiyatı eserlerinin ortaokul öğrencilerinin empati kurma becerilerini geliştirmeye etkisi: Arkadaşlık Çok Karışık kitabı örneği
The effect of problem-oriented children's literature on developing empathy skills in middle school students: The case of Arkadaşlık Çok Karışık
MURAT ELÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESLİHAN KARAKUŞ