Erken dönem uyumsuz şemalar ı̇le sosyal medya bağımlılığı ı̇lı̇şkı̇sı̇nı̇n psı̇kolojı̇k ı̇yı̇ oluş üzerı̇ne etkı̇sı̇
The effect of the relationship between early maladaptiveschemas and social media addiction on psychological well-being
- Tez No: 959410
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI DİLA AKİŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, erken dönem uyumsuz şemalar ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkileri inceleyerek, bu iki değişkenin bireylerin psikolojik iyi oluş düzeyi üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bilişsel-duygusal şemaların bireyin dijital davranışlarına olan yansımalarını ve bu davranışların ruhsal işlevsellik üzerindeki etkilerini açıklamak üzere tasarlanan çalışmada, aracı değişken modeli temel alınmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeli çerçevesinde gerçekleştirilmiş olup, veriler 419 katılımcıdan çevrimiçi anket yoluyla elde edilmiştir. Katılımcılara Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3), Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (SMBÖ) ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ) uygulanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS ve PROCESS Macro programları aracılığıyla yapılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, erken dönem uyumsuz şemaların sosyal medya bağımlılığı ile pozitif yönde, psikolojik iyi oluş ile ise negatif yönde anlamlı düzeyde ilişkili olduğu saptanmıştır. Ayrıca, sosyal medya bağımlılığı ile psikolojik iyi oluş arasında da negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Yapılan aracı değişken analizi, sosyal medya bağımlılığının, erken dönem uyumsuz şemaların psikolojik iyi oluş üzerindeki etkisinde kısmi aracılık rolü üstlendiğini ortaya koymuştur. Özellikle terk edilme, duygusal yoksunluk, başarısızlık ve sosyal izolasyon gibi belirli şemaların, sosyal medya bağımlılığına eğilimi artırdığı ve buna bağlı olarak psikolojik iyi oluşun alt boyutlarında düşüşe neden olduğu görülmüştür. Bu çalışma, bireyin gelişimsel geçmişine dayanan içsel bilişsel yapılar ile dijital ortamlarda sergilediği davranışsal örüntüler arasında anlamlı bağlantılar olduğunu göstermektedir. Bulgular, psikolojik iyi oluşun desteklenmesi sürecinde şema terapisi temelli müdahalelerin önemine vurgu yapmakta ve sosyal medya bağımlılığı gibi çağdaş psikolojik risklerin önlenmesine yönelik yeni perspektifler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationships between early maladaptive schemas and social media addiction, and to evaluate the direct and indirect effects of these psychological constructs on individuals' levels of psychological well-being. Designed within the framework of a correlational research model, the study adopts a mediation model to explain how cognitive-emotional schema patterns formed during early developmental stages reflect on digital behaviors and influence psychological functioning. Data were collected from 419 participants through online surveys, using the Young Schema Questionnaire-Short Form 3 (YSQ-SF3), the Social Media Addiction Scale (SMAS), and the Psychological Well-Being Scale (PWB). Statistical analyses were conducted using SPSS and PROCESS Macro (Model 4). The results revealed that early maladaptive schemas are positively correlated with social media addiction and negatively correlated with psychological well-being. Additionally, social media addiction was found to be negatively associated with psychological well-being. Mediation analysis indicated that social media addiction partially mediates the effect of early maladaptive schemas on psychological wellbeing. In particular, schemas such as abandonment, emotional deprivation, failure, and social isolation were identified as significant predictors of both increased vulnerability to problematic social media use and decreased psychological well-being. These findings highlight a significant interplay between individuals' developmental cognitive structures and their behavioral patterns in digital environments. The study suggests that schema-based therapeutic interventions may serve as effective tools for promoting psychological well-being and mitigating the psychological risks associated with compulsive social media use in contemporary society.
Benzer Tezler
- Sosyal medya bağımlılığının erken dönem uyumsuz şemalar ve antisosyal davranış ile ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship of social media addiction with early maladaptive schemas and antisocial behavior
DENİZ ARKMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ METİN ÇINAROĞLU
- Sosyal medya bağımlılığı, erken dönem uyumsuz şemalar, narsisizm ve duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişkinin incelenmesi
Relationship between social media addiction, early maladaptive schemas, emotion regulation difficulties and narcissism
İLAYDA ARAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESTEREN GAZİOĞLU
- Madde bağımlılığı tedavisi gören bireylerde çocukluk çağı travmalarının erken dönem uyumsuz şemalar üzerine etkisi: Öz şefkatin aracı rolü üzerine bir inceleme
Relationship between childhood traumas and early maladaptive schemas among individuals who are treated for substance abuse: Examination the mediator effect of self compassion
BİRSU KONUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU YAKIN HARING
- Erken dönem uyumsuz şemaların ortoreksiya nervoza üzerindeki yordayıcı etkisi ve sağlık anksiyetesi ile ilişkisinin incelenmesi
The predictive effect of early maladaptive schemas on orthorexia nervosa and the examination of their relationship with health anxiety
ELİF TUNA GÜRBÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA KAHRAMAN
- Sosyal medya bağımlılığının erken dönem uyumsuz şemalar açısından incelenmesi
The examination of social media addiction in terms of early maladaptive schemas
CİHAT BAŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ÖNEN ÜNSALVER