Kocaeli'de konuşulan Gürcücenin ayırt edici dil özellikleri
The distinctive linguistic features of the Georgian language spoken in Kocaeli
- Tez No: 963108
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SHORENA LOMAIA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Gürcüce
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gürcü Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çarlık Rusyası'nın savaşlar yoluyla Osmanlı İmparatorluğu'na karşı sağlamış olduğu askerî üstünlükle Doğu Karadeniz'deki ilerleyişi ve artan baskıları sonucu, 19. yüzyılın ikinci yarısı ile 20. yüzyılın ilk çeyreği arasında Gürcistan'ın özellikle Acara Bölgesi ve Artvin ilimizden on binlerce Gürcü Kocaeli'ye göç etmiştir. Yüzyılı aşkın süredir beraber yaşadıkları diğer topluluklar“Gürcü”deseler de, onlar aralarında kendilerine“Çveneburi”demeyi tercih ederler. Gürcüce; modernitenin etkisi, artan toplumsal ilişkiler ve sosyolojideki değişikliklerin sonucu olarak, Türkiye'nin diğer bölgelerinde olduğu gibi Kocaeli'de de unutulma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Çalışmamızda, ülke mozaiğimizin kültürel zenginliklerinden olup artık kaybolmaya yüz tutan Gürcüce'nin Kocaeli'de konuşulan farklı ağızlarının kayıt altına alınarak bu mirasın gelecek nesillere aktarılması; Gürcistan Gürcücesi ile karşılaştırılarak farklılıkların tesbiti amaçlanmıştır. Tespit edebildiğimiz kadarıyla Kocaeli özelinde yayımlanmış sadece tek bir çalışma olduğundan, litaratür ihtiyacımızı yüz yüze gerçekleştirdiğimiz söyleşilerle sağladık. Göçe şahitlik edenlerden hayatta kimse kalmadığından söyleşilerimizi onların ikinci ve üçüncü kuşak temsilcileri ile yapmak zorunda kaldık. Kocaeli'de konuşulmakta olan Gürcücenin Çveneburi lehçesine ait farklı ağızların kayda geçirilmesi ve varacağımız tespitlerin sağlığı için onyedi farklı kişi ile on saatten fazla ses kaydı gerçekleştirdik. Karşılaştırma yapabilmek adına deneklerimize aynı konular üzerine sorular sorarak; kullandıkları kelimeler ve telaffuzları üzerine yoğunlaştık. Kocaeli Gürcücesinin kendisine özgü fonetik ve morfolojik özelliklerinin doğru tespiti için, kayıtların metne aktarılması sırasında titizlik gösterilerek aynı kayıtları defalarca dinlendik. Tez konusunda yerel Gürcücenin hususiyetlerinin ortaya kunulmasının amaçlaması sebebiyle çalışmamızı Gürcüce derleyip uygun kısımlarını Türkçeleştirdik. Dokuz bölümden oluşan çalışmamızın önüne eklediğimiz giriş kısmında, tarih öncesi dönemden günümüze Kocaeli hakkında özet bilgileri,“muhacirlik”olarak bilinen büyük göç hareketini, Kocaeli Gürcüleri'ni, dil-diyalekt ilişkisi ve Çveneburi Gürcücesini inceledik. İkinci bölümde Kocaeli Gürcüleri'nin konuştuğu Gürcüce'nin kendine has fonetik ve morfolojik özelliklerini örnekleri ile ele aldık. Üçüncü bölümde ateş, mısır ve merdiven sözcüklerinin çağrıştırdıklarını kavramsal bütünlük içerisinde derinlemesine irdeleyerek Gürcistan'daki örnekleri ile karşılaştırdık. Dördüncü bölümde yaygın olarak kullanılmakta olan deyim ve mecaz anlatım örneklerini açıklamaya çalışırken beşinci bölümde dilden dile, kulaktan kulağa aktarılarak günümüze kadar ulaşan mani, türkü, bilmece, tekerleme gibi sözlü folklorik zenginlliklerimizi kayda geçirdik. Altıncı bölümde Çveneburi lehçesine ait sözcüklerden küçük bir sözlük oluştururken yedinci bölümde konu hakkındaki nihai görüşümüze, son kısımda ise deneklerimizle gerçekleştirdiğimiz söyleşi kayıtlarımıza yer verdik.
Özet (Çeviri)
As a result of the military superiority that Tsarist Russia established over the Ottoman Empire through a series of wars, along with its expansion into the Eastern Black Sea region and the increasing political pressure it exerted, tens of thousands of Georgians - particularly from Georgia's Adjara region and present-day Artvin province in Turkey - migrated to Kocaeli between the second half of the 19th century and the first quarter of the 20th century. Although other communities with whom they have lived for over a century refer to them as“Georgians,”they prefer to call themselves Çveneburi among themselves. Georgian, as a language, is under threat of being forgotten in Kocaeli—just like in other parts of Turkey-as a natural result of modernization, increasing social integration, and evolving sociological structures. This study aims to document the distinct dialects of Georgian spoken in Kocaeli, which are part of our country's cultural mosaic and are now on the verge of disappearing, and to transmit this heritage to future generations by comparing them with Standard Georgian spoken in Georgia, identifying key linguistic differences. To the best of our knowledge, only one similar published study exists specifically on Kocaeli, so we met our literature needs primarily through face-to-face interviews. As none of the original migrants remain alive, our interviews were conducted with second- and third-generation descendants. In order to record the diverse dialects of the Çveneburi variety of Georgian spoken in Kocaeli and ensure the reliability of our findings, we recorded more than ten hours of interviews with seventeen individuals. To enable comparison, we asked all participants the same set of questions and focused on their vocabulary choices and pronunciation patterns. During transcription, great care was taken to ensure accurate identification of the unique phonetic and morphological features of Kocaeli Georgian; each recording was reviewed multiple times. As the aim of our thesis is to reveal the specific characteristics of the local Georgian dialect, the work was compiled in Georgian and selectively translated into Turkish. The study consists of nine chapters and begins with an introductory section that offers a summary of Kocaeli's history from prehistoric times to the present, examines the large-scale migration known as“Muhacirlik,”explores the Georgian community in Kocaeli, the relationship between language and dialect, and introduces Çveneburi Georgian. The second chapter analyzes the distinctive phonetic and morphological features of the Georgian spoken in Kocaeli with examples. In the third chapter, the conceptual associations of the words“fire,”“corn,”and“ladder”are explored in depth and compared with their usage in Georgia. The fourth chapter explains commonly used idioms and metaphors, while the fifth chapter documents elements of oral folklore—such as rhymes, songs, riddles, and tongue twisters—that have been passed down orally through generations. In the sixth chapter, we compiled a brief glossary of words from the Çveneburi dialect; the seventh chapter presents our final conclusions; and the final section includes full transcripts of the interviews conducted.
Benzer Tezler
- Sağlık hizmetleri yöneticilerinin yönetim eğitimi ihtiyaçlarının belirlenmesi Kocaeli örneği
Başlık çevirisi yok
FİKRİYE TOKER
- Bursa ilinde soğuk hava depolarının ekonomik yapı ve sorunları
The Economic structure and problems of the cold storage plants in Bursa
SERDAR SİNAN GÜLLENOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
İşletmeUludağ ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERKAN REHBER
- Belediyelerin gıda kontrol hizmetleri konusunda bir çalışma
Başlık çevirisi yok
FAZLİYE UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Gıda MühendisliğiHacettepe ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZAFER ÖZTEK
- Engineering geological investication of the Hakkari dam and reservoir sites (Hakkari-Turkey)
Başlık çevirisi yok
HASAN HÜSEYİN ÇOĞALAN
