Huşeng Caferî'nin Ağ Atım adlı şiir kitabı üzerine bir dil incelemesi (İnceleme, metin, dizin)
A grammar study on Husheng Jafari's poetry book Ag Atım (Review, text, index)
- Tez No: 963618
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİNE TEMEL ALEMDAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Huşeng Caferî, Ağ Atım, Güney Azerbaycan Türkçesi, Edebî Dil, Şiir, Husheng Jafari, Ag Atım, South Azerbaijan Turkish, Literary Language, Poetry
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bir milletin varlığının en önemli göstergesi o milletin ana dilidir. Milletler ana dilleriyle duygusunu, düşüncesini birbirine aktararak kendi kültürlerini inşa ederlerken dili, daha işlevsel ve ahenkli kullanmış edebî hâle getirmişlerdir. Yazılı ve sanatlı ifade edilen dilin belli bir edebiyatı, edebî dili oluşmuştur. Bu edebî dilin en öz ve özgün hâli ise şiirdir. Bu bağlamda ahenkli bir yapıya sahip Türk dili ve lehçelerinin edebiyatlarında her dönem şiir yazma önemsenen bir edebî çaba olmuştur. Türk lehçeleri arasında eskiden beri edebî dil olarak genellikle şiir sahasını kullanan Azerbaycan Türkçesinin önemli bir yeri vardır. 1828 yılında Aras Nehri sınır kabul edilerek Kuzey ve Güney olarak ikiye ayrılan Azerbaycan'da ana dilde yazı faaliyetleri bazı dış etkenlerin müdahaleleri ile yavaşlamış, duraklamışsa da her zaman devam etmiştir. Kuzey Azerbaycan'da da Güney Azerbaycan'da da ana dilde şiir yazma millî bir mücadele hâline gelmiştir. Bu çalışmanın konusu; böyle bir millî mücadele ile millî ve toplumsal sorunları konu alarak şiir yazan, günümüzde Farsçanın ağır etkisi altında kalarak ana dillerini kaybetme tehlikesi altındaki halkını uyandırmak için meclis meclis dolaşarak coşkulu bir şekilde şiirlerini okuyan ressam-şair Huşen Caferî'nin Ağ Atım adlı şiir kitabıdır. Huşeng Caferî, Güney Azerbaycan'ın Zencan bölgesinde 1958'de doğmuş ve hâlâ Zencan'da yaşamını sürdürmektedir. Bu çalışmada 2010 basımı Ağ Atım şiir kitabı üzerinden; Giriş, İnceleme, Metin, Sözlüklü Dizin ve Dil İncelemesi yapılmıştır. Giriş bölümünde,“Güney Azerbaycan Türkçesinin Türk Dili Tarihindeki Yeri”ve“Güney Azerbaycan Edebî Dili ve Şiir Geleneği”başlıklarından oluşmaktadır. Dil İncelemesi bölümünde, kitaptaki şiirlerin yazım özellikleri, ses ve şekil bilgisi incelenmiştir. Metin bölümünde, kitap tamamen Türkiye Türkçesine transkribe edilmiştir. Sözlüklü Dizin bölümde ise kitaptaki şiirlerin bütün kelimeleri sözlüklü dizin şeklinde ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonuç kısmında da Güney Azerbaycan Türkçesinde yazılan Ağ Atım şiir kitabının ses ve şekil bilgisinin öne çıkan özellikleri değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The most important indicator of the existence of a nation is the mother tongue of that nation. While nations built their own cultures by transferring their feelings and thoughts to each other with their mother tongues, they used the language more functionally and harmoniously and made it literary. A certain literature and literary language of the language, which is expressed in writing and art, has been formed. The most concise and original form of this literary language is poetry. In this context, writing poetry has always been an important literary effort in the literatures of Turkish languages and dialects, which have a harmonious structure. Among the Turkish dialects, Azerbaijani Turkish, which has generally used poetry as a literary language since ancient times, has an important place. In 1828, the Aras River was accepted as the border and divided into North and South in Azerbaijan, and the writing activities in the mother tongue slowed down due to the interventions of some external factors, but always continued, although it paused. In both Northern Azerbaijan and South Azerbaijan, writing poetry in the mother tongue has become a national struggle. The subject of this study; It is the poetry book of the painter-poet Huşen Jafari, who wrote poetry on such a national struggle and national and social problems, and who enthusiastically read his poems by going from assembly to assembly in order to awaken his people, who are in danger of losing their mother tongue due to the heavy influence of Persian today. Husheng Jafari was born in 1958 in the Zanjan region of South Azerbaijan and still lives in Zanjan. In this study, through the 2010 published Ağı Atım poetry book; Introduction, Review, Text, Dictionary Index and Language Review were made. In the introductory section, it consists of the titles“The Place of South Azerbaijan Turkish in the History of Turkish Language”and“South Azerbaijan Literary Language and Poetry Tradition”. In the Language Analysis section, the writing features, sound and form information of the poems in the book were examined. In the text section, the book has been completely transcribed into Turkish language. In the Dictionary Index section, all the words of the poems in the book are presented in the form of a dictionary index. In the conclusion part of the study, the prominent features of the sound and form information of the Ag Atım poetry book written in South Azerbaijan Turkish were evaluated.
Benzer Tezler
- Hûseng-i Gulsîrî'nin modern İran öykücülügündeki yeri
The place of Hûseng-i Gulsîrî in the modern narration of Iran
ŞERİFE YERDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDÜSSELAM BİLGEN
- Hûşeng Murâdî-i Kirmânî ve hikâyeciliği
Hushang Murâdî-i Kermânî and his storytelling
MERVE NUR TURBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıKırıkkale ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAHRETTİN COŞGUNER
- Hûşeng-i Golşiri'nin Ayneha'yı Derdar isimli romanındaki bağlaçlar
Concjunctions in Hushang-e Golshiri's Novel Ayneha'yi Dardar
İREM SARIAVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimSelçuk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM KUNT
- Huşeng-i Golşiri'nin Berre-i Gomşode-i Râî adlı romanındaki bağlaçlar
Conjunctions in Hushengi Golshiri's novel Rai's lost lamb
SELCAN ÖZGÖREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM KUNT
- XVII. yüzyıla ait bir Mecmû'a-i Hikâyât (Vr.01-213) (İnceleme-metin-dizin-tıpkıbasım)
A 17th century's Mecmû'a-i Hikâyât (Fol. 01-213) [Analysis-text-index-facsimile]
İSHAK ALGAN
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZUHAL HASENE KÜLTÜRAL