Kariyer uyum yeteneğinin iş performansına etkisinde proaktif kişiliğin aracı rolü
The mediating role of proactive personality in the effect of career adaptability on job performance
- Tez No: 963955
- Danışmanlar: DOÇ. NECMİYE TÜLİN İRGE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Kariyer Uyum Yeteneği, İş Performansı, Proaktif Kişilik, Yapısal Eşitlik Modeli, Career Adaptability, Job Performance, Proactive Personality, Structural Equation Modeling
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hizmet sektöründe kariyer uyum yeteneği, bireyin işinin gerekleri ile kendi ilgi, değer ve yetkinlikleri arasındaki uyumu ifade eder ve bu uyum, çalışanın motivasyonunu, iş tatminini ve dolayısıyla iş performansını olumlu etkiler. Ancak bu ilişkinin gücü, bireyin proaktif kişilik düzeyine bağlı olarak değişebilir. Proaktif kişiliğe sahip bireyler, çevrelerini şekillendirme, sorunlara çözüm üretme ve fırsatları değerlendirme konusunda daha istekli ve girişimcidir. Bu özellik sayesinde, kariyer uyumunu yüksek düzeyde yaşayan bir birey, sahip olduğu uyumu iş ortamında somut çıktılara dönüştürmekte daha başarılı olur. Böylece, proaktif kişilik kariyer uyumunun iş performansına olan etkisini güçlendirerek aracı bir rol üstlenir ve bu sürecin daha etkin işlemesini sağlar. Bu çalışmanın amacı, İstanbul'daki 470 hizmet sektörü çalışanı için kariyer uyum yeteneğinin iş performansı etkisinde proaktif kişiliğin aracı rolü incelemektir. Korelasyon analizi sonucunda, kariyer uyum yetenekleri ile proaktif kişilik %53,7 pozitif yönde, iş performans ile %68,2 oranında pozitif yönde anlamlı ilişkilidir. Proaktif kişilik iş performansı ile %36,9 pozitif yönde anlamlı ilişkilidir. Yapısal eşitlik modeli sonucunda, kariyer uyum yetenekleri, iş performansı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahiptir (β=0.691, p<0.01). Kariyer uyum yetenekleri, proaktif kişilik üzerinde de pozitif ve anlamlı bir etkiye sahiptir (β=0.562, p<0.01). Proaktif kişilik kariyer tatmini üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahiptir (β=0.522, p<0.01). Diğer yandan, bootstrap standardize edilmiş değer aralıklarının sıfırı içermediği ve anlamlı olduğu tespit edilmiştir (bootstrap katsayısı=0.289, %95 GA=0.282-0.296). Bu bulgular, proaktif kişiliğin, kariyer uyum yeteneklerinin iş performansı etkisinde aracılık rolü oynadığı belirlenmiştir. Ayrıca, cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, gelir düzeyi açısından kariyer uyum yeteneği, iş performansı ve proaktif kişilik için bazı anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Sonuç olarak, örgütsel davranış ve pozitif psikoloji literatürüne önemli bir katkı olarak, proaktif kişiliğin sadece bağımsız bir kişilik özelliği değil, aynı zamanda araçsal bir faktör olarak farklı iş dinamikleriyle etkileşime girdiği belirlenmiştir. Hizmet sektöründeki şirketlerin çalışan seçimi, eğitim ve gelişim planları, liderlik programları gibi alanlarda daha bilinçli kararlar almasına yardımcı olması düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
In the service sector, career adaptability refers to the alignment between an individual's job requirements and their personal interests, values, and competencies. This alignment positively influences employee motivation, job satisfaction, and consequently, job performance. However, the strength of this relationship may vary depending on the individual's level of proactive personality. Individuals with a proactive personality are more inclined to shape their environment, solve problems, and seize opportunities. Thanks to these traits, individuals with a high level of career adaptability are more successful in translating this alignment into tangible outcomes in the workplace. Thus, proactive personality enhances the impact of career adaptability on job performance by assuming a mediating role and enabling the process to function more effectively. The aim of this study is to examine the mediating role of proactive personality in the effect of career adaptability on job performance among 470 service sector employees in Istanbul. According to the results of the correlation analysis, career adaptability is positively correlated with proactive personality at 53.7%, and with job performance at 68.2%. Proactive personality is also positively correlated with job performance at 36.9%. The structural equation modeling results indicate that career adaptability has a positive and significant effect on job performance (β=0.691, p<0.01), and also a significant effect on proactive personality (β=0.562, p<0.01). Furthermore, proactive personality has a positive and significant effect on career satisfaction (β=0.522, p<0.01). In addition, the bootstrap standardized confidence intervals did not include zero and were found to be statistically significant (bootstrap coefficient = 0.289, 95% CI = 0.282–0.296). These findings confirm that proactive personality plays a mediating role in the effect of career adaptability on job performance. Moreover, significant differences were found in terms of gender, age, marital status, education level, and income level regarding career adaptability, job performance, and proactive personality. As a result, this study makes a significant contribution to the organizational behavior and positive psychology literature by demonstrating that proactive personality is not merely a standalone trait, but also a functional factor that interacts with various workplace dynamics. It is expected to assist service sector organizations in making more informed decisions in areas such as employee selection, training and development planning, and leadership programs.
Benzer Tezler
- Kariyer uyum yeteneğinin işgören performansına etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracı rolü
The mediating role of perceived organizational support in career adaptability in relation to its impact on employee performance
GÖRKEM MUCUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeİstanbul Aydın Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞULE DARICAN
- Kariyer uyum yeteneği, işe angaje olma ve örgütsel çekicilik ilişkisi: Türkiye'de bir liman örneği
The relationship between career adaptability, work engagement, and organizational attractiveness: A port case in Turkey
RAHMA HARED GUELLEH
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DenizcilikOrdu ÜniversitesiDeniz Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAN ŞENBURSA
- Kariyer uyum yeteneğinin çalışanların iş performansına etkisi
The effect of career adaptability to employee job performance
ESAT KALAYCIOĞLU
- Öğretmenlerin girişimci kişilik özelliklerinin kariyer uyum yeteneğine ve kariyer, yaşam, iş memnuniyetine etkisi
The effect of teachers' entrepreneurial personality traits on career adaptability and career, life, job satisfaction
CANDAN DEMİR
- Gençlik merkezlerinde faaliyetlere katılan üniversiteli gençlerin kariyer uyum yetenekleri ile iş bulma kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between the career adaptability with employment concerns of university youth participating in activities in youth centers
MUSTAFA SELÇUK KARANFİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SporSelçuk ÜniversitesiSpor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAVVA DEMİREL