Geri Dön

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı olan ergenlerde yavaş bilişsel tempo, internet bağımlılığı ve emosyonel disregülasyonun uyku bozuklukları ile ilişkisi

The relationship of sluggish cognitive tempo, internet addiction and emotional dysregulation with sleep disorders in adolescents with attention defisit/hyperactivity disorder

PDF İndir

  1. Tez No: 965153
  2. Yazar: DAVUT AKBALIK
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MASUM ÖZTÜRK, DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA SUBAŞI TURGUT
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: DEHB, Uyku Bozuklukları, Yavaş Bilişsel Tempo, İnternet Bağımlılığı, Emosyonel Disregülasyon, ADHD, Sleep Disorders, Sluggish Cognitive Tempo, Internet Addiction, Emotional Dysregulation
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Dicle Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

ÖZET Giriş ve Amaç: DEHB, gelişimsel olarak uygun olmayan dikkatsizlik, dürtüsellik ve/veya aşırı hareketlilik gibi temel semptomlarla karakterize bir nörogelişimsel bozukluktur. DEHB ve uyku sorunları arasında çift yönlü bir ilişki olduğu düşünülmektedir. Bu araştırmadaki birinci amacımız DEHB tanısı olan ergenlerde uyku bozuklukları, klinik olarak anlamlı YBT varlığı ve riskli internet kullanımının sıklığını araştırmaktır. Araştırmamızın bir diğer amacı DEHB tanısı olan ergenlerde YBT, internet bağımlılığı, emosyonel disregülasyon ve DEHB belirtilerinin uyku bozuklukları ve uyku kalitesi ile olan ilişkisini belirlemektir. Ayrıca riskli internet kullanımı varlığını predikte eden faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya yaşları 11-18 yaş aralığında değişen, kız ve erkek cinsiyette olan, DSM-5'e göre DEHB tanısı alan 176 hasta alınmıştır. Ayrıca ebeveynler tarafından doldurulan Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (DEYDB DSM-IV Değerlendirme Ölçeği) DEHB tanısını desteklemek için ek olarak kullanılmıştır. Çalışmaya katılan olgulara klinisyen tarafından doldurulan Sosyodemografik Veri Formu, olgu tarafından doldurulan Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği-Kısa Formu (DDGÖ-16), Uyku Kalitesi Ölçeği ve Uyku Değişkenleri Anketi (UKÖ-UDA), Young İnternet Bağımlılık Ölçeğı̇ (YİBÖ), olguların ebeveynleri tarafından doldurulan Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (DEYDB DSM-IV Değerlendirme Ölçeği), Çocuk ve Ergen Davranış Envanteri Yavaş Bilişsel Tempo Ölçeği (ÇEDE-YBTÖ), Çocuklar İçin Uyku Bozukluğu Ölçeği (ÇUBÖ) uygulandı. Bulgular: DEHB'li katılımcıların %33.5'inde klinik olarak anlamlı YBT, %53.4'ünün ÇUBÖ skoru 42 ve üzerinde olduğu ve uyku bozuklukları açısından riskli olduğu, %21'inde riskli internet kullanımı (YİBÖ ≥50) saptanmıştır. Uyku bozuklukları düzeyi ile YBT düzeyleri, DEHB Dikkatsizlik ve Hiperaktivite/İmpulsivite düzeyleri ve uyku kalitesi düzeyleri arasından pozitif anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05). DEHB'li ergenlerde klinik olarak anlamlı YBT varlığının ve daha yüksek hiperaktivite/impulsivite belirtilerinin uyku bozukluklarını predikte ettiği saptanmıştır (F:7.172; p<0.001; R2=%28.00). Ayrıca klinik olarak anlamlı YBT varlığının uyku bozukluklarının çeşitli alt tipleri ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte DEHB'li ergenlerde klinik olarak anlamlı YBT varlığı, riskli internet kullanımının varlığı ve daha yüksek emosyonel disregülasyon düzeyleri daha düşük uyku kalitesi ile ilişkili saptandı (F=5,756; p<0,001; R2=%23,78). Riskli internet kullanımı ile ilişkili tek faktörün daha yüksek emosyonel disregülasyon düzeylerinin olduğu saptandı (p=0.016; OR=1.03). Sonuç: DEHB tanısı olan ergenlerde uyku bozuklukları, riskli internet kullanımı ve YBT gibi problemler sık görülmektedir ve bu klinik durumların erken tespiti için rutin olarak değerlendirilmesi önemlidir. Hiperaktivite/impulsivite semptomlarının kontrol altına alınması ve YBT'nin tedavi edilmesi, uyku bozukluklarının iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Özellikle emosyonel disregülasyonun yönetilmesi, DEHB'li ergenlerde hem uyku kalitesini hem de riskli internet kullanımını azaltabilir. Tedavi ve müdahale seçenekleri, DEHB semptomlarını yönetmenin yanı sıra uyku hijyeni eğitimi, bilişsel davranışçı terapi (BDT) gibi uyku bozukluklarına yönelik müdahaleleri, YBT'nin tedavisini ve emosyonel disregülasyonu hedefleyen stratejileri içermelidir.

Özet (Çeviri)

ABSTRACT Introduction and Objective: ADHD is a neurodevelopmental disorder characterized by core symptoms such as developmentally inappropriate inattention, impulsivity and/or hyperactivity. It is thought that there is a bidirectional relationship between ADHD and sleep problems. Our first aim in this study was to investigate the frequency of sleep disturbances, clinically significant Sluggish Cognitive Tempo (SCT) and risky internet use in adolescents with ADHD. Another aim of our study was to determine the relationship between Sluggish Cognitive Tempo (SCT), internet addiction, emotional dysregulation and ADHD symptoms with sleep disturbances and sleep quality in adolescents with ADHD. It was also aimed to investigate the factors predicting the presence of risky internet use. Method: The study included 176 patients aged between 11-18 years, male and female, diagnosed with ADHD according to DSM-5. In addition, DSM-IV-Based Screening and Assessment Scale for Attention Deficit and Disruptive Behavior Disorders (ADDB DSM-IV Assessment Scale) completed by the parents was used to support the diagnosis of ADHD. Sociodemographic Data Form completed by the clinician, Difficulties in Emotion Regulation Scale-Brief Form (DERS-16), Sleep Quality Scale And Sleep Variables Questionnaire (SQS-SVQ), Young's Internet Addiction Test (YIAT), DSM-IV Based Screening and Assessment Scale for Attention Deficit and Disruptive Behavior Disorders (ADDB DSM-IV Assessment Scale), Child and Adolescent Behavior Inventory Sluggish Cognitive Tempo Scale (CABI-SCT), and Sleep Disturbance Scale for Children (SDSC) were completed by the parents of the patients. Results: Among participants with ADHD, clinically significant levels of Sluggish Cognitive Tempo (SCT) were observed in 33.5%, 53.4% had a score of 42 or above on the Sleep Disturbance Scale for Children (SDSC), indicating a risk for sleep disorders, and 21% demonstrated risky internet use (YIAT ≥50). A statistically significant positive correlation was found between the level of sleep disturbances and Sluggish Cognitive Tempo (SCT) levels, ADHD inattention and hyperactivity/impulsivity scores, and sleep quality (p<0.05). In adolescents with ADHD, the presence of clinically significant Sluggish Cognitive Tempo (SCT) and higher levels of hyperactivity/impulsivity symptoms were found to significantly predict sleep disturbances (F=7.172; p<0.001; R²=28.00%). Furthermore, the presence of clinically significant Sluggish Cognitive Tempo (SCT) was associated with several subtypes of sleep disorders. Additionally, in adolescents with ADHD, the presence of clinically significant Sluggish Cognitive Tempo (SCT), risky internet use, and higher levels of emotional dysregulation were significantly associated with lower sleep quality (F=5.756; p<0.001; R²=23.78%). Emotional dysregulation was found to be the only significant predictor of risky internet use (p=0.016; OR=1.03). Conclusion: Problems such as sleep disturbances, risky internet use, and Sluggish Cognitive Tempo (SCT) are frequently observed in adolescents diagnosed with ADHD, and routine assessment of these clinical conditions is crucial for early detection. Effective management of hyperactivity/impulsivity symptoms and appropriate treatment of Sluggish Cognitive Tempo (SCT) may contribute to improvements in sleep disturbances. In particular, addressing emotional dysregulation may help enhance sleep quality and reduce problematic internet use in adolescents with ADHD. Treatment and intervention strategies should not only aim to manage core ADHD symptoms but also incorporate interventions targeting sleep disorders such as sleep hygiene education and cognitive behavioral therapy (CBT) as well as therapeutic approaches addressing SCT and emotional dysregulation.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    627560

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı olan çocuklarda zihin kuramı becerilerinin yavaş bilişsel tempo üzerindeki etkisinin sağlıklı çocuklarla karşılaştırmalı olarak incelenmesi

    The effect of theory of mind skills on sluggi̇sh cognitive tempo in children with adhd: A comparative analysis with healthy controls

    DOĞA SEVİNÇOK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    PsikiyatriAdnan Menderes Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SİBELNUR AVCİL

  2. Tez No

    982981

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde bilişsel kopma sendromu (yavaş bilişsel tempo) belirtileri, psikolojik esneklik düzeyleri ve yürütücü işlevlerin değerlendirilmesi

    Slow cognitive tempo symptoms, psychological flexibility levels andevaluation of executive functions in adolescents with attention deficit and hyperactivity disorder

    GİZEM BUKET YAYLA COŞGUN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriSağlık Bakanlığı

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. GONCA ÖZYURT

  3. Tez No

    672576

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve internet oyunu oynama bozukluğu eşhastalanımı olan ergenlerde yavaş bilişsel tempo (YBT) belirtilerinin incelenmesi

    Assessment of sluggish cognitive tempo (SCT) symptoms in adolescents with comorbid attention deficit/hyperactivity disorder and internet gaming disorder

    ERDEM ÖRNEK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. GÜL KARAÇETİN

  4. Tez No

    840603

    Son 1 yıl içinde suisid girişimi olan 12 -18 yaş arası çocuk ve ergenlerde eşlik eden dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtileri, yavaş bilişsel tempo belirtileri ve emosyonel regülasyonun incelenmesi

    Examination of attention deficit and hyperactivity disorder symptoms, slow cognitive tempo symptoms and emotional regulation in children and adolescents aged 12-18 who have attempted suicide in the last year

    ECEM BORU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikiyatriEge Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EYÜP SABRİ ERCAN

  5. Tez No

    801989

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde kendine zarar verme davranışı ve yavaş bilişsel tempo belirtileri ile ilişkisi

    The relationship between nonsuicidal self-injury and sluggish cognitivetempo symptoms in adolescents with attention deficit hyperactivity disorder

    BEYZA ERGÜL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    PsikiyatriHacettepe Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU ERSÖZ ALAN

Geri Dön