Gastronomide yeni trend yenilebilir böceklerin amaca yönelik davranış modeli kapsamında incelenmesi
Investigating edible insects as an emerging trend in gastronomy: A study based on the model of goal-directed behavior (MGB)
- Tez No: 965935
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FARUK YÜKSEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmanın amacı Türkiye'de yaşayan reşit bireylerin yenilebilir böcekler ve bu böceklerden elde edilen ürünleri tüketme niyetlerini, amaca yönelik davranış modeli kapsamında incelemektir. Ayrıca bireylerin yiyecek kişilik özelliklerinin yenilebilir böcek ve bu böceklerden elde edilen ürünler üzerindeki tutumlarına etkisi, geçmiş deneyim ve farkındalık durumlarını da değerlendirmek de amaçlanmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. 01.10.2024-01.01.2025 tarihleri arasında 582 anket çevrimiçi formlar üzerinden (Google form) katılımcılara uygulanmıştır. Toplanan veriler SPSS ve SmartPLS istatistik programları kullanılarak analiz edilmiştir. Anket formlarından 83 tanesinde çeldirici sorulara yanlış cevap verildiği için analize tabii tutulmamış olup 499 anket ile analiz yapılmıştır. Araştırma sonucunda amaca yönelik davranış modeli değişkenleri arasında yer alan değişkenlerin arzu üzerindeki etkisi incelendiğinde; tutum, subjektif norm, öngörülen pozitif duygular ve algılanan davranışsal kontrolün, arzu üzerinde anlamlı ve pozitif yönde bir etki oluşturduğu belirlenmiştir. Arzu üzerinde etkisi olmayan tek değişken öngörülen negatif duygular olmuştur. Yine aynı model kapsamında değişkenler arasında bulunan davranışsal niyet üzerindeki etki incelendiğinde; algılanan davranışsal kontrolün, davranışsal niyet üzerinde anlamlı yönde bir etki oluşturmadığı görülmüştür. Arzunun ise davranışsal niyetler üzerinde olumlu ve pozitif yönde bir etki oluşturduğu belirlenmiştir. Çalışmada oluşturulan model kapsamında incelenen bir diğer nokta yiyecek kişilik özelliklerinin (neofili-yenilik merakı, neofobi-yenilik korkusu), tutum üzerindeki etkisidir. Neofobinin, tutum üzerinde negatif yönde anlamlı etkisi olurken neofilinin tutum üzerinde olumlu yönde anlamlı bir etki oluşturduğu görülmüştür. Katılımcıların geçmiş deneyim ve farkındalık durumları incelendiğinde, geçmiş deneyim ve farkındalık arasına ters orantı olduğu tespit edilmiş çoğu tüketicinin, tükettiği ürün içerisinde böcek katkı maddesi bulunduğunu bilmeden tükettiği görülmüştür. Çalışma neticesinde elde edilen bulgular doğrultusunda öneriler oluşturulmuştur. Çalışmanın literatüre teorik olarak katkı sağlayacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the intentions of legally adult individuals living in Turkey to consume edible insects and insect-based products within the framework of the Model of Goal-Directed Behavior (MGB). It also investigates the impact of food-related personality traits-specifically food neophobia and food neophilia-on attitudes toward such products, as well as participants' prior experience and level of awareness. Data were collected via an online questionnaire administered between October 1, 2024, and January 1, 2025. A total of 582 responses were received; however, 83 were excluded due to incorrect answers to control questions, leaving 499 valid responses for analysis. The data were analyzed using SPSS and SmartPLS software. The findings indicate that attitude, subjective norms, anticipated positive emotions, and perceived behavioral control significantly and positively influence desire within the MGB framework. Anticipated negative emotions did not have a significant effect on desire. Moreover, while desire significantly influenced behavioral intention, perceived behavioral control did not. Regarding food personality traits, food neophilia was found to have a significant positive effect on attitude, whereas food neophobia had a significant negative effect. An inverse relationship was observed between participants' awareness and past experience; many had unknowingly consumed insect-based ingredients. Based on these findings, practical and theoretical recommendations were proposed. The study is expected to contribute to the existing literature on consumer behavior toward novel food sources.
Benzer Tezler
- Otelcilik ve gastronomi alanında iş organizasyonu ve yönetimi
Başlık çevirisi yok
YUSUF HACISÜLEYMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Turizmİstanbul ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMAL ŞANLI
- Turizm yatırımlarında finansman ve teşvikler
Başlık çevirisi yok
FUAT GÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Turizmİstanbul ÜniversitesiUluslararası İşletmecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KIZIL
- Astronomide kullanılan teleskoplar ve bunların çalışma prensipleri
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM GÜNDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Astronomi ve Uzay BilimleriEge ÜniversitesiAstronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. İLHAMİ YAVUZ
- Kuyularda (Cross-Hole) sismik tomografi
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN TUR
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Jeofizik Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiJeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. KURULTAY ÖZTÜRK
- Turizm işlevinin kentsel gelişme etkileri konusunda bir araştırma-örnekleme Antalya
A Research on the impacts of tourism function on urban development Antalya sample
LAÇİN ERGENEKON