Ankara ili aile sağlığı merkezlerinde görev yapan sağlık çalışanlarının serviks kanseri taramalarına yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının tarama düzeylerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of knowledge, attitudes and behaviors of health workers working in family health centers in Ankara province on cervical cancer screening on screening levels
- Tez No: 966008
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ASİYE ÇİĞDEM ŞİMŞEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimi, aile sağlığı çalışanı, serviks kanseri taraması, bilgi, tutum, davranış, Doktorlar-aile, Family physician, family health worker, cervical cancer screening, knowledge, attitude, behavior, Physicians-family
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Kanser hastalığı insidans ve ölüm oranlarının giderek artışı nedeniyle günümüzde önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Küresel olarak uygulanan ve kanser yükünün azaltılmasına yönelik çabalar, önleme, erken teşhis ve tedaviye erişimin iyileştirilmesine odaklanmaktadır. Kanserlerin üçte birinin erken teşhis ve etkin tedavi ile kontrol altına alınabileceği bilinmektedir. Birçok ülkede erken teşhise yönelik uygulamalar birinci basamak sağlık hizmetleri kapsamına alınmıştır. 2015 yılından itibaren Türkiye'de serviks kanserinin erken teşhisine yönelik verilen tarama hizmetleri, aile sağlığı merkezlerini de kapsayacak şekilde düzenlenmiştir. Kanser taramalarında, hasta ile ilk teması kuran kişi olarak aile hekiminin, kişilerin taramaya katılımındaki rolü önemlidir. Bu çalışma, aile sağlığı merkezlerinde hizmet sunan aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının serviks kanseri tarama programı konusundaki bilgi, tutum, davranışlarının tarama düzeylerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki Araştırma 15 Mayıs 2023-15 Mayıs 2024 tarihleri arasında Ankara ilinde bulunan Aile sağlığı Merkezlerinde görev yapan ve aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarından oluşan 333 sağlık çalışanı ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafında hazırlanan anket formu kullanılmıştır. Veri analizinde kategorik değişkenler arasındaki ilişkiler ki-kare testi kullanılarak değerlendirilmiş, sürekli değişkenlerin değerlendirilmesi t testi ve Mann-Whitney U testi ile yapılmıştır. Tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0.05 kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılanların %49,8'i aile hekimi olarak %50,2'si aile sağlığı çalışanı olarak hizmet sunmaktadır. Serviks kanseri tarama yaş grubu içinde olan kadın aile hekimi ve aile sağlığı çalışanları arasında HPV-DNA testi yaptırmış olanların %71,1'i aile sağlığı çalışanıdır. Çalıştıkları birimde serviks kanseri tarama hizmeti verenlerin oranı %59,8'dir. Birimlerinde tarama yapmayan katılımcıların %37,9'u, hedef yaş grubundaki hastalarını KETEM'e yönlendirdiklerini belirtmişlerdir. Tarama ile ilgili bilgi puanı 10,62±1.41 olarak bulunmuştur. Sağlık çalışanlarının %94,9'u hedef yaş grubunda bulunan hastalarına serviks kanseri taramasını önermiştir. Serviks kanseri numune alım teknikleri eğitimi alan sağlık çalışanları, birimlerinde daha yüksek oranda tarama hizmeti sunmaktadır. Serviks kanseri taramasının ek iş yükü getirdiğini düşünmeyen sağlık çalışanlarının taramaya yönelik daha olumlu bir tutum geliştirme olasılığı yüksektir. Sonuç: Sağlık çalışanlarının serviks kanseri taraması ile ilgili bazı konularda bilgi eksikliklerinin olduğu ancak taramaya yönelik tutumlarının olumlu olduğu ve bunun davranışa dönüştüğü görülmüştür. Ancak taramanın ek iş yükü oluşturduğu algısının önüne geçilerek, bunun koruyucu sağlık hizmetlerinin bir parçası olarak görülmesi için iletişim çalışmalarına ve tarama hizmetinin kalitesinin artırılması için sahada karşılaşılan güçlüklerle ilgili geri bildirimlerin alınarak bunların değerlendirilmesi ve gerekli desteğin sağlanmasına ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
Objective: Cancer has become a major public health problem due to increasing incidence and mortality rates. Global efforts to reduce the burden of cancer focus on prevention, early detection and improved access to treatment. It is known that one third of cancers can be controlled with early detection and effective treatment. In many countries, early detection interventions are included in primary health care services. Since 2015, screening services for early detection of cervical cancer in Türkiye have been organized to include family health centers. In cancer screening, the role of the family physician, as the person who makes the first contact with the patient, is important in the participation of individuals in screening. This study was planned to evaluate the effect of knowledge, attitudes and behaviors of family physicians and family health workers (nurses or midwives) serving in family health centers regarding cervical cancer screening program on screening levels. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted between May 15, 2023 and May 15, 2024 with 333 healthcare workers including family physicians and family health workers working in Family Health Centers in Ankara province. A questionnaire form prepared by the researcher was used as a data collection tool. In data analysis, the relationships between categorical variables were evaluated using the chi-square test, and continuous variables were evaluated using the t test and Mann-Whitney U test. In all analyzes, p<0.05 was accepted as the statistical significance level. Results: Among the participants, 49.8% were family physicians and 50.2% were family health workers. Among the female family physicians and family health workers in the cervical cancer screening age group, 71.1% of those who had undergone HPV-DNA testing were family health workers. The rate of those who provide cervical cancer screening services in the unit where they work is 59.8%. Participants who do not conduct screening services in their units, %37.9 stated that they referred their paitents in the target age group to KETEM. The score for knowledge about screening was 10.62±1.41. 94.9% of healthcare workers recommend cervical cancer screening to their patients in the target age group. Health care workers who received training on cervical cancer sampling techniques, provide screening services at a higher rate in their units. Healthcare workers who do not think that cervical cancer screening brings additional workload are likely to develop a more positive attitude towards screening. Conclusion: It was observed that healthcare workers lacked knowledge on some issues related to cervical cancer screening, but their attitudes towards screening were positive and the attitudes leads the changes in behaviors. However, communication activities are needed to prevent the perception that screening creates additional workload and to ensure that it is seen as a part of preventive health services. In order to improve the quality of the screening services there is a need to receive and evaluate feedback on challenges encountered in the field and provide the necessary support.
Benzer Tezler
- Ankara ili Etimesgut ilçesinde yer alan aile sağlığı merkezlerinde görev yapan sağlık çalışanlarının aşılama hakkındaki bilgi, görüş ve davranışları
Knowledge, thoughts, and behaviors of healthcare workers regarding vaccination in family health centers in Etimesgut district of Ankara
ŞAHİN CAN ÖZALTUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk SağlığıHacettepe ÜniversitesiAşı Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT AKIN
- Aile sağlığı merkezlerindeki sağlık çalışanlarının iklim değişikliği konusundaki farkındalık düzeyinin belirlenmesi
Determining the level of climate change awareness of health workers in family health centers
İBRAHİM SEFA GÜNEŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Halk SağlığıSağlık Bilimleri ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERYA ÇAMUR
- Ankara ili aile sağlığı merkezlerinde görev yapan aile hekimlerinin evde sağlık hizmetleri konusundaki görüş, uygulama ve deneyimlerinin değerlendirilmesi
Home health care services: Thoughts, practice and experiences of family medicine practitioners working at family medicine centers in Ankara
PINAR GÜNER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Halk SağlığıHacettepe ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BANU ÇAKIR
- Ankara ili aile hekimlerinin hasta merkezli ve kontrol odaklı olmalarının tükenmişliğe etkisi
The effect of patient centeredness and locus of control on burnout among the family doctors/GBS in city of Ankara
TUĞBA AYDIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiAnkara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET UNGAN
- Ebe ve hemşirelerin gebelikteki riskli durumlara ilişkin bilgilerinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FÜSUN KOÇAK