Üniversite öğrencilerinin birinci basamak sağlık hizmetleri hakkında bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of university students' knowledge and attitudes about primary health care services
- Tez No: 967031
- Danışmanlar: PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Birinci basamak sağlık hizmetleri, Davranışsal tutum, Durumsal farkındalık, Primary health care, Behavioural attitude, Situational awareness
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Birinci basamak sağlık hizmetleri hem tedavi edici hem de koruyucu sağlık uygulamalarını içeren, sağlık sisteminin temel yapı taşlarından biridir. Bu hizmetler bireylerin ilk başvuru noktası olup, toplum sağlığının korunmasında ve sağlık hizmetlerinin etkin yönetiminde önemli rol oynamaktadır. Ancak, düşük sağlık okuryazarlığı ve bilgi eksikliği, bireylerin bu hizmetlerden yeterince yararlanamamasına neden olabilmektedir. Bu doğrultuda çalışmamızda üniversite öğrencilerinin sağlıkta basamaklandırma, birinci basamak sağlık kuruluşlarını hakkındaki bilgi düzey ve farkındalıkları belirmek amaçlanmış ve birinci basamak doğru kullanımını öğrenmek amacıyla anket soruları düzenlenerek veri toplanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu betimsel ve kesitsel çalışma, Aralık 2024–Ocak 2025 tarihleri arasında Kocaeli Üniversitesi Mediko-Sosyal Tesisi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 230 üniversite öğrencisi ile yürütülmüştür. Veriler, Google Formlar aracılığıyla hazırlanan ve demografik bilgiler ile birinci basamak sağlık hizmetlerine yönelik farkındalığı ölçmeye yönelik üç ana bölümde toplam 49 sorudan oluşan bir anketle toplanmıştır. Bu sorular arasında demografik bilgiler, sağlık hizmetlerinden yararlanma durumu ve kronik hastalıklarla ilgili 11 soru bulunurken; geri kalan kısımda literatür taramasıyla oluşturulmuş, birinci basamak sağlık hizmetlerine dair farkındalık ölçmeye yönelik 33 iki seçenekli soru ile 5 vakaya dayalı, beş şıklı sorular yer alıyordu. Çalışmamıza toplamda 230 üniversite öğrencisi katıldı. İstatistiksel analizler IBM SPSS 29.0 programı kullanılarak yapılmış, normal dağılım varsayımı sağlanmadığı için parametrik olmayan testler (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, Ki-kare ve Spearman korelasyon analizi) uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya toplam 229 üniversite öğrencisi katılmıştır. Katılımcıların birinci basamak sağlık kuruluşları farkındalığına ilişkin ortalama puanı 25,16 (±3,73), vaka bilgilendirme ortalaması ise 3,40 (±1,08) olarak bulunmuştur. Yapılan analizler sonucunda cinsiyet, yaş, sınıf, fakülte, ikamet durumu, kronik hastalık ve sağlık hizmeti kullanım sıklığı gibi demografik değişkenler ile farkındalık ve vaka bilgilendirme düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Buna karşın, sağlık bilgisi kaynağı olarak internet/sosyal medya ve aile/arkadaş tercih eden bireylerde farkındalık ve bilgilendirme düzeylerinde anlamlı farklılık gözlenmiştir (p<0,05). Ayrıca, birinci basamak 58 sağlık kuruluşları farkındalığı ile vaka bilgilendirme düzeyi arasında pozitif yönde zayıf ancak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r=0,174; p=0,008). Sonuç: Araştırma bulguları, üniversite öğrencilerinin birinci basamak sağlık kuruluşlarına ilişkin genel bilgi düzeylerinin yüksek olduğunu ancak bazı kritik konularda farkındalık eksikliklerinin bulunduğunu göstermektedir. Özellikle halk sağlığı laboratuvarlarının yeri, devlet hastanelerinin konumu ve toplum sağlığı merkezlerinin görevlerine ilişkin bilgi düzeyi düşüktür. Ayrıca, sağlık bilgisi kaynağı olarak internet/sosyal medya ve aile/arkadaşları tercih eden öğrencilerde farkındalık düzeyinin anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu doğrultuda, sağlık sisteminin etkin işleyişi ve gereksiz başvuruların önlenmesi için toplumun birinci basamak sağlık hizmetleri konusunda doğru ve güvenilir kaynaklarla bilgilendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: Primary health care services are one of the cornerstones of the health system, encompassing both curative and preventive health practices. These services are the first point of contact for individuals and play an important role in protecting public health and effectively managing health services. However, low health literacy and lack of information can prevent individuals from adequately benefiting from these services. In this context, our study aimed to determine university students' knowledge and awareness of healthcare cascading and primary healthcare institutions, and data was collected through survey questions designed to learn about the proper use of primary healthcare. Materials and Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted with 230 university students who visited the Family Medicine Clinic at Kocaeli University Medical-Social Facility between December 2024 and January 2025. Data were collected using a survey consisting of 49 questions divided into three main sections, including demographic information and questions aimed at measuring awareness of primary healthcare services, prepared using Google Forms. Among these questions, 11 were related to demographic information, utilization of health services, and chronic diseases; the remaining section included 33 two-option questions and five case-based, five-option questions designed to measure awareness of primary healthcare services, which were developed through a literature review. A total of 230 university students participated in our study. Statistical analyses were performed using IBM SPSS 29.0 software. Since the assumption of normal distribution was not met, non-parametric tests (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, Chi-square, and Spearman correlation analysis) were applied. The significance level was set at p<0.05. Results: A total of 229 university students participated in the study. The average score for participants' awareness of primary healthcare institutions was 25.16 (±3.73), while the average score for case awareness was 3.40 (±1.08). The analyses revealed no statistically significant differences between demographic variables such as gender, age, class, faculty, residence status, chronic disease, and frequency of health service use and awareness and case awareness levels (p>0.05). However, significant differences were observed in awareness and information levels among individuals who preferred the internet/social media and family/friends as sources of health information (p<0.05). In addition, a weak but 60 statistically significant positive correlation was found between awareness of primary healthcare facilities and case awareness levels (r=0.174; p=0.008). Conclusion: The research findings indicate that university students have a high level of general knowledge about primary healthcare facilities but lack awareness in some critical areas. In particular, their level of knowledge about the location of public health laboratories, the location of state hospitals, and the duties of community health centers is low. Furthermore, it was found that students who prefer the internet/social media and family/friends as sources of health information have a significantly higher level of awareness. In this context, it was concluded that the public needs to be informed about primary healthcare services through accurate and reliable sources to ensure the effective functioning of the healthcare system and prevent unnecessary visits.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinde gıda okuryazarlığı ile sağlıklı beslenme tutumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between food literacy and attitudes toward healthy eating among university students
BİLGİ ATICI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSEREN PAMUK
- Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi 6.sınıf öğrencilerinin erişkin bağışıklama hakkındaki farkındalıkları ve bilgi düzeyleri ile genel yaklaşımları
Bursa Uludag University Faculty of medicine 6th grade students awareness and knowledge levels on adult immunnication and general approaches
ZEYNEP AVCU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiBursa Uludağ ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİS ÖZÇAKIR
- Aile hekimliği polikliniğine başvuran hastaların kanser taramaları konusunda bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors about cancer screening of patients attending family medicine polyclinic
HAKAN TEKPINAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN ZEYNEP AŞIK
- Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin aile hekimliği hakkındaki bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitude and behavior of family medicine students of Kahramanmaraş Sütçü İmam University Faculty of Medicine
EYYUP KALA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RAZİYE ŞULE GÜMÜŞTAKIM
- Aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin aşı soğuk zinciri hakkındaki bilgi ve farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge and awareness levels of family medicine specialist students on vaccine cold chain
TURNA BALKOZAK TAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEMET TAŞKIN EGİCİ