Çok kriterli karar verme yaklaşımı ile kavşak performansının değerlendirilmesi
Evaluation of intersection performance using multi-criteria decision-making approach
- Tez No: 967390
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ÖNDER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Trafik, Ulaşım, Traffic, Transportation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Trafik Planlaması ve Uygulaması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, kent içi ulaşımda yer alan sinyalize kavşakların operasyonel ve çevresel performanslarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden biri olan TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırma kapsamında, farklı şehirlerde konumlanan toplam sekiz sinyalize kavşak ele alınmış ve her bir kavşak için sabit zamanlı, talep uyarmalı ve tam adaptif olmak üzere üç farklı sinyalizasyon senaryosu, AIMSUN simülasyon ortamında modellenmiştir. Elde edilen simülasyon verileri, on farklı performans kriterine göre analiz edilmiş ve TOPSIS yöntemi aracılığıyla sistemlerin karşılaştırmalı değerlendirmesi gerçekleştirilmiştir. Böylece, her bir kavşak özelinde en uygun sinyal kontrol stratejisinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada dikkate alınan performans kriterleri; ortalama gecikme süresi, seyahat süresi, ortalama hız, trafik akımı (flow), yakıt tüketimi, CO₂ emisyonu, LOS (Hizmet Seviyesi), kavşak tipi (kontrol yöntemi: sabit/adaptif), yaya etkileşimi ve parklanma etkisinden oluşmaktadır. Her bir kriter, ağırlıklandırılmış normalize matris yöntemiyle değerlendirilmiş; alternatif senaryolar, ideal çözüme yakınlıklarına göre sıralanarak karar desteği sağlanmıştır.Elde edilen bulgular, adaptif sinyalizasyon sistemlerinin birçok kavşakta trafik performansını ve çevresel göstergeleri iyileştirme potansiyeline sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ancak bu iyileştirici etkinin her kavşakta aynı düzeyde gerçekleşmediği gözlemlenmiştir. Bu durum, adaptif sistemlerin her kavşakta doğrudan uygulanmasının doğru bir yaklaşım olmadığını göstermektedir. Sinyal kontrol sistemlerinin başarısı, yalnızca teknolojik altyapıya değil; aynı zamanda kavşakların fiziksel yapısı, trafik yoğunluğu, yaya hareketliliği ve çevresel koşullar gibi yerel dinamiklere de bağlıdır. Bu nedenle, adaptif sinyal sistemlerinin uygulanabilirliği her kavşak özelinde detaylı analizlerle değerlendirilmeli; koşulların uygun olmadığı durumlarda alternatif kontrol stratejileri göz önünde bulundurulmalıdır
Özet (Çeviri)
This study aims to evaluate the operational and environmental performance of signalized intersections within urban transportation systems. For this purpose, the Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS), one of the Multi-Criteria Decision-Making (MCDM) methods, was employed. Within the scope of the research, eight signalized intersections located in different cities were selected, and for each intersection, three signal control scenarios—fixed-time, actuated (demand-responsive), and fully adaptive—were modeled using the AIMSUN simulation environment. The resulting simulation data were analyzed based on ten distinct performance criteria, and a comparative evaluation of the systems was conducted using the TOPSIS method. Accordingly, the most suitable signal control strategy for each intersection was identified. The performance criteria considered in the study include average delay, travel time, average speed, traffic flow, fuel consumption, CO₂ emissions, Level of Service (LOS), intersection type (control method: fixed/adaptive), pedestrian interaction, and parking impact. Each criterion was evaluated through a weighted normalized decision matrix, and the alternatives were ranked based on their proximity to the ideal solution. The findings reveal that adaptive signal control systems generally have the potential to improve traffic performance and environmental outcomes across many intersections. However, this positive impact was not observed at the same level in all cases. This suggests that applying adaptive systems universally may not always be an appropriate approach. The effectiveness of signal control strategies depends not only on the technological infrastructure but also on intersection-specific factors such as physical layout, traffic volume, pedestrian activity, and environmental conditions. Therefore, the applicability of adaptive signal systems should be assessed individually for each intersection, and alternative strategies should be considered where conditions are not favorable.
Benzer Tezler
- Çimentonun sertleşmesi üzerinde kimyasal komponentlerin etkisi
Başlık çevirisi yok
NACİYE TÜRKEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- Bazı esterlerin kinetik incelenmesi ve termodinamik parametrelerin belirlenmesi
Kinetic study and detesmination of thermodnamic parameters of some esters
İBRAHİM TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Bazı sert çekirdekli meyve türlerinde döllenme biyolojisi üzerinde yöntem çalışmaları
Başlık çevirisi yok
ATBİMOĞLU ADALET