Erken Orta Uygurcanın sözdizimi
The syntax of Early Middle Uyghur
- Tez No: 967481
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELCEN KOCA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Orta Türkçe, Söz dizim, Uygurca, Middle Turkish, Syntax, Uighur language
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada; Moğol dönemine ait (13.-14. yy.) Uygurca yazılı kaynaklardan hareketle, dönemin dilinin sözdizimsel yapısı betimlenmiştir. Dönemin dili; bu dönem üzerine çalışmış kimi araştırmacıların değerlendirmelerine de dayanarak, tarafımızca Erken Orta Uygurca olarak adlandırılmıştır. Çalışmamız, dört bölümden oluşmaktadır. Moğollar Devrinde Uygurlar ve Uygurca başlığını taşıyan birinci bölümde, Uygurların tarihine kısaca değinilmiş ve dönemin Uygurcasının genel özelliklerinden bahsedilmiştir. Dönemin dil özelliklerinden bahsedildikten sonra, alt başlıklar halinde döneme ait yazılı kaynakların bir dökümü çıkarılmıştır. Sözcük ve Sözcük Öbeklenmeleri başlığını taşıyan ikinci bölümde, Erken Orta Uygurcadaki sözcük kategorileri ve sözcüklerin bir araya gelmeleriyle oluşan öbek yapılar incelenmiştir. Söz öbekleri, kuruluş biçimlerine göre tasnif edilmiş ve yapısal açıdan incelenmiştir. Üçüncü bölüm sözcüklerin ve söz öbeklerinin, bir cümleyi meydana getirmek üzere nasıl bir araya geldiklerinin incelenmesine ayrılmış olup Sentaktik ve Semantik Roller başlığını taşımaktadır. Bu bölümde cümle oluşumu, ögelerin sentaktik ve semantik işlevlerini ifade eden rol kavramı üzerinden izah edilmiştir. Çalışmamızın dördüncü ve son bölümü, yapısal ve anlamsal açıdan farklılık arz eden cümle çeşitlerinin incelenmesine ayrılmıştır. Cümle Çeşitleri ve Dönüşümler başlığını taşıyan bu bölümde; temel cümle yapısında gerçekleşen dönüşümlerin, farklı anlamlara gelen veya farklı yapısal görünümler sergileyen cümle türlerini nasıl oluşturduğu tasvir edilmiştir. Türkçenin tarihî dönemleri üzerine bugüne değin yapılan çalışmalar, ekseriyetle fonolojik ve morfolojik incelemeler olagelmiştir. Buna karşın Türkçenin tarihî dönemleri, sözdizimsel açıdan henüz yeterince incelenmiş değildir. Çalışmamızın ana gayesi, alandaki bu boşluğu bir nebze de olsa doldurabilmektir.
Özet (Çeviri)
In this study, the syntactic structure of the 13-14th Uyghur language was analyzed based on Uyghur written sources from the Mongol period. The Uyghur language of the Mongol period has been termed Early Middle Uyghur, relying on the evaluations of some researchers who have studied this era. This study consists of four chapters. The first chapter, titled Uyghurs and Uyghur Language in the Mongol Era, provides a brief overview of Uyghur history and discusses the general features of the Uyghur language during this period. After presenting the linguistic characteristics of this period, a catalog of written sources from the period is outlined under subheadings. The second chapter, titled Words and Phrases, examined the word classes of Early Middle Uyghur and the structures formed by the combination of words. Phrases are classified according to their modes of formation and analyzed structurally. The third chapter, titled Syntactic and Semantic Roles, is dedicated to the investigation of how words and phrases come together to form a sentence. In this chapter, sentence formation is explained through the concept of role that expresses the syntactic and semantic functions of sentence constituents. The fourth and final chapter of our study is devoted to the examination of different types of sentences that exhibit structural and semantic variation. In this chapter, titled Sentence Types and Transformations, the way in which transformations within the basic sentence structure give rise to sentence types with different meanings or structural appearances is described. Studies conducted thus far on the historical periods of Turkic languages have predominantly focused on phonological and morphological researches. The historical Turkic languages have yet to be adequately examined from a syntactic perspective. The primary aim of this study is to partially address this gap in the field.
Benzer Tezler
- Ağızlık açma mekanizmalarının tasarımı
Başlık çevirisi yok
RECEP EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiUludağ ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL R. ALPAY
- Meniere hastalığında endolenfatik kese cerrahisi
Endolymphatic sac surgery in meniere's disease
NEBİL GÖKSU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kulak Burun ve BoğazGazi ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NECMETTİN AKYILDIZ
- İlkokul çağı erkek çocuklarında inmemiş testis anomalisi ve insidansı
The anomaly and incidence of cryptorchidism in primary school boys
SERDAR SEZGİN
- Makro besin elementlerinin (NPK) İzmir'de Mayıs ayında açığa dikilen 4-6 cm çevre büyüklüğündeki Gladiolus cinsine ait“hunting song”ve“Novalüx”kültür çeşitlerinin yumrularının gelişmeleri üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
TAHA ALİ AMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADNAN HATİPOĞLU
- Türkiye'de serebral hareket bozukluklarının etiyolojisi epidemiyolojisi ve bazı klinik özellikleri
Başlık çevirisi yok
AŞER BENSUSAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı