16.-19. yüzyıl geleneksel Osmanlı şehir içi hanlarının mekân dizimi analiz yöntemiyle incelenmesi
The examination of 16th-19th century traditional Ottoman city hans using space syntax analysis method
- Tez No: 967630
- Danışmanlar: PROF. DR. CEMİLE NAKIŞ KARAMAĞARALI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarihsel süreç içerisinde ticaret yollarının yoğun bir şekilde kullanılmaya başlanması, bu yolların güvenliğini sağlanması ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bunun sonucunda savunma, konaklama ve ticaret işlevlerinin ön plana çıktığı han yapıları inşa edilmeye başlanmıştır. Hanların, mimari gelişim süreci savunma ve konaklama yapıları olan Karahanlı ribatlarıyla birlikte başlamıştır. Zamanla savunma işlevini kaybeden yapılar Anadolu'ya gelindiğinde han ve kervansaray olarak anılmaya başlanmıştır. Osmanlı döneminde ise menzillerde inşa edilen kervansaraya yapılarından farklı olarak kent merkezlerinde bulunan şehir içi hanlar inşa edilmiştir. Çalışma temel olarak Osmanlı dönemine ait şehir içi hanlarının 16. - 19. yüzyıllar içerisinde plan düzleminde ifade edilen mekânsal organizasyon değişimini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, ilk olarak han kavramı tanıtılmış, mimari gelişim sürecinden söz edilmiş, ardından belirtilen tarih aralığında inşa edilmiş olan Osmanlı şehir içi hanları tipolojik olarak analiz edilmiştir. Daha sonra, başkent ve taşra iller olmak üzere İstanbul, İzmir ve Erzurum'dan seçilen 12 han örneğinin mekânsal organizasyonları mekân dizimi yöntemiyle analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Süreç içerisindeki değişimin, farklı bölgeler üzerinde nasıl bir etkisi olduğu araştırılmıştır. Bu bağlamda, çalışmada yöntem olarak literatür taramasıyla birlikte mekân dizimi analiz yöntemleri kullanılmıştır. Seçilen örnek yapılar hem tarihsel hem de mekânsal veriler üzerinden değerlendirilmiştir. Bu çalışma, Osmanlı şehir içi hanlarının mekânsal organizasyonlarını analiz ederken mimarlık tarihi yazınına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The intensive use of trade routes throughout history created a need to ensure the safety of these routes. As a result, khans began to be built, with defense, accommodation, and trade functions coming to the fore. The architectural development of khans began with the Karahan ribats, which were defense and accommodation structures. Over time, structures that lost their defensive function began to be referred to as caravanserais when they reached Anatolia. During the Ottoman period, unlike menzil structures, urban khans were built in city centers. This study aims to examine the spatial organization changes expressed in the plan of urban khans from the Ottoman period between the 16th and 19th centuries. In this context, the concept of khan was first introduced, the architectural development process was discussed, and then the Ottoman urban khans built during the specified time period were analyzed typologically. Subsequently, the spatial organizations of 12 khan examples selected from Istanbul, Izmir, and Erzurum, representing the capital and provincial cities, were analyzed and evaluated using the space syntax method. The impact of change within the process on different regions was investigated. In this context, the study employed both literature review and space syntax analysis methods. The selected examples were evaluated based on both historical and spatial data. This study aims to contribute to architectural history literature by analyzing the spatial organization of Ottoman urban khans.
Benzer Tezler
- Musics of Harşit valley, Northeastern Turkey
Harşit vadisi müzikleri, Kuzeydoğu Türkiye
MUSTAFA KEMAL ÖZKUL
Doktora
İngilizce
2019
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ŞİRİN ÖZGÜN TANIR
- Dünden bugüne rebab ve yeniden ele alınması
Başlık çevirisi yok
M. REFİK KAYA
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1998
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Sanat Müziği Ana Sanat Dalı
DOÇ. M. CAHİT ATASOY
- Ovulasyon indüksiyonu tedavisinde folliküler gelişimin ultrasonografik takibi
Başlık çevirisi yok
MERİH BAYRAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM
- Cam ve plastik seraların sonbahar domates üretimi yönünden karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
ERGUN DURAN