Merkezî Asya Türk destanlarında renkler
The use of colors in Central Asian Turkic epics
- Tez No: 968007
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULSELAM ARVAS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Türk Dili ve Edebiyatı, Folklore, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Türk destanları, Turkish legends
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çankırı Karatekin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, Merkezî Asya coğrafyasında yaşayan Türk topluluklarının sözlü kültür ürünü olan destanlarda yer verilen renklerin sembolik, mitolojik, psikolojik ve sosyo-kültürel katmanlarının incelemesi amaçlanmıştır. Türk destan geleneğinde renkleri sadece estetik unsur olarak kabul görmek onların kültürel hafızadaki işlevselliğini yok saymak olacaktır. Bu bağlamda çalışmada; Kırgız, Kazak, Türkmen ve Özbek halklarına ait toplam yirmi bir destan esas alınarak renklerin destan metni içindeki işlevleri analiz edilmiştir. Tez çalışmasında nitel araştırma yöntemlerinden metin çözümlemesi esas alınarak; destan metninde yer alan renklerin içerik, motif ve bağlam işlevleri değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda renklerin mitolojik ve psikolojik çözümlemelerinden, karakter tasvirleri ve toplumsal statüye kadar kendine geniş bir yelpazede alan edindiği saptanmıştır. Fizikî betimlemelerle sınırlandırılamayan renkler, aynı zamanda inanç sistemlerini, değer yargılarını, ruhsal durumları, tarihi ve kültürel sembolleri içinde barındırır. Bu sistemlerin çözümlenmesi; destan kahramanlarının iç dünyasını, doğayla kurdukları ilişki biçimini, ana renklere ve ikincil renklere yüklenen anlamları ortaya koymuştur. Tez çalışmasının başka bir amacı ise renklerin sadece kahramanı esas almanın ilerisinde toplumun muhtelit bilinç düzeyinde nasıl yer edindiğini de ortaya koymaktır. Bu açıdan bakıldığında tez, Merkezî Asya Türk destanlarının kültürel ve sembolik çözümlemesine katkıda bulunmayı hedeflemekle birlikte; renk sembolizmi rehberliğinde halk bilimi ve tarih araştırmaları adına disiplinler arası bir bakış açısı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the symbolic, mythological, psychological, and socio-cultural dimensions of the colors featured in the epics—products of oral culture—of Turkic communities living in Central Asia. In the Turkish epic tradition, treating colors merely as aesthetic elements would overlook their functional significance within cultural memory. In this context, the study analyzes the roles of colors within the texts of twenty-one epics belonging to the Kyrgyz, Kazakh, Turkmen, and Uzbek people. Using the qualitative research method of textual analysis, the thesis evaluates the content, motifs, and contextual functions of the colors present in the epic texts. The findings reveal that colors occupy a wide range of meanings, from mythological and psychological interpretations to character portrayals and indicators of social status. Far beyond physical descriptions, colors also embody historical and cultural symbols, belief systems, value judgments, and emotional states. The analysis of these systems uncovers the inner worlds of the epic heroes, their relationships with nature, and the meanings attributed to both primary and secondary colors. Another objective of the thesis is to demonstrate how colors are embedded not only in individual characters but also in the collective consciousness of society. From this perspective, the thesis aims to contribute to the cultural and symbolic analysis of Central Asian Turkish epics, while also offering an interdisciplinary approach to folklore and historical studies through the lens of color symbolism.
Benzer Tezler
- Değişik derim zamanı ve önsoğutmanın Bursa siyahı incir çeşidinin meyve kalitesi ve pazarlama süresi üzerine etkileri
Effects of haruest time and precooling on fruit quality and shelf-life of the fig variety“Bursa siyahı”
FÜSUN GÜRSEL ÇELİKEL
- Türkiye trafik düzeninde kazaların azaltılması açısından yeni trafik kanunu uygulaması ile ilgili sorunlar ve çözüm yolları
Başlık çevirisi yok
ERDAL UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- Ankara'da kazalardan korunmuş bir alış veriş merkezi tasarımı
Başlık çevirisi yok
HASAN B. YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
METE ORER
- Türkiye'de trafik kazalarının nedenleri ve acil yardım organizasyonu
Başlık çevirisi yok
VEYSEL HAVUÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiAcil Yardım ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖVSEV DÖRTLEMEZ