Mevlâna İdris Zengin'in fabl anlatım yönüyle masallarının incelenmesi
An analysis of Mevlana İdris Zengin's tales in terms of fable narration
- Tez No: 968602
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSA BALCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fabl anlatım, yüzyıllardır dünya edebiyatında kullanılan bir türdür. Başlangıçta toplumsal ve siyasal amaçlarla kullanılan fabl, özellikle içerdiği hayvan karakterlerin de etkisiyle pedagojik ve psikolojik ölçütlere uygun hale getirildiğinde çocuklara hem eğlenceli hem de öğretici bir alan sunmuştur. Doğu'da İbnü'l Mukaffa'nın Kelile ve Dimne çevirileri ile başladığı düşünülen fabl Batı'da La Fontaine ve Ezop gibi isimlerle gelişmiştir. Türk edebiyatında Şeyhi'nin Harname'si klasik dönemin ilk fabl örneğidir. Batılı anlamda fabl ise Tanzimat döneminden itibaren Şinasi ve Ahmet Mithat Efendi gibi isimlerin çocuklara yönelik eserlerinde kullanılmaya başlanmıştır. Cumhuriyet döneminde La Fontaine ve Ezop çevirileriyle bu gelenek sürmüştür. 1980'lerden itibaren çocuk edebiyatı ideolojik bir hâl alırken, Mevlâna İdris Zengin'in ustası kabul ettiği Cahit Zarifoğlu da fablı kullanmıştır. Günümüzde, daha çok çocuk edebiyatı yazarlığı ile bilinen Mevlâna İdris Zengin, fabl anlatımı en etkili kullanan isimlerden olmuştur. Yazar, Acayip Hayvanlar (Dünyanın En Uğurböceği, Filozof Köpek, Gazoz Ceşmesi, Kardan Tavşan, Kuşkucu Horoz, Kuyruğu Dumanlı Kedi, PihaNesuMuv, Romantik Tilki, Uçan Eşek, Vejetaryen Aslan) ve Hayvanlar İş Başında (Bakkal Kaplan, Baloncu Kirpi, Diş Hekimi Timsah, Doktor Tilki, Kasap Köpek, Öğrenci Eşek, Öğretmen Öküz, Trafik Polisi Kurbağa) serilerinde, yer yer aykırı unsurlar kullanmış, çoğu zaman ise hayvan karakterlere; mizahî, özgün özellikler yükleyerek klişeliği yenmiş, kendine has bir fabl tarzı yakalamıştır. Bu çalışmada Mevlâna İdris Zengin'in Acayip Hayvanlar ve Hayvanlar İş Başında serileri Batılı bir tür olan“fabl”anlatıma göre çocuk edebiyatı da dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Yazarın; bu masallarda verdiği mesajlarla ve masalların, zengin arka planıyla -yazar hakkında yazılanlar ve söylenilenlerden de yola çıkarak- evrensel bir değer kazandığı ifade edilebilir.
Özet (Çeviri)
The fable as a narrative form has been employed in world literature for centuries. Initially used for social and political purposes, the fable—especially through its animal characters—offered children both an entertaining and instructive field once it was adapted to pedagogical and psychological criteria. In the East, the tradition is considered to have begun with Ibn al-Muqaffaʿ's translations of Kalila and Dimna, while in the West it was developed by figures such as La Fontaine and Aesop. In Turkish literature, Şeyhî's Harname is regarded as the first classical example of the fable. In the Western sense, however, the fable began to be employed in the works directed at children by authors such as Şinasi and Ahmet Mithat Efendi during the Tanzimat period. In the Republican era, this tradition continued through translations of La Fontaine and Aesop. From the 1980s onward, as children's literature took on an ideological dimension, Cahit Zarifoğlu—recognized as a master by Mevlâna İdris Zengin—also made use of the fable. Today, Mevlâna İdris Zengin, who is best known as a children's literature author, has become one of the most effective contemporary practitioners of fable narration. In his series Acayip Hayvanlar (Dünyanın En Uğurböceği, Filozof Köpek, Gazoz Ceşmesi, Kardan Tavşan, Kuşkucu Horoz, Kuyruğu Dumanlı Kedi, PihaNesuMuv, Romantik Tilki, Uçan Eşek, Vejetaryen Aslan) and Hayvanlar İş Başında (Bakkal Kaplan, Baloncu Kirpi, Diş Hekimi Timsah, Doktor Tilki, Kasap Köpek, Öğrenci Eşek, Öğretmen Öküz, Trafik Polisi Kurbağa), the author at times employs unconventional elements, while more often endowing animal characters with humorous and original qualities that overcome cliché, thereby establishing a distinctive style of fable writing. This study evaluates Mevlâna İdris Zengin's Acayip Hayvanlar and Hayvanlar İş Başında series with reference to the Western genre of the fable, taking into account the context of children's literature. It may be argued that through the messages conveyed in these tales, and through the rich background of the stories—supported also by what has been written and said about the author—they attain a universal value.
Benzer Tezler
- Behçetli hastalarda gastrointestinal sistem tutulumu üzerine prospektif bir çalışma
Başlık çevirisi yok
ŞEREF EREN
- Muhyiddin İbn'ül-Arabi ve sistemi (Gazzali-Sühreverdi-Konevi-Mevlana ile mukayeseler)
Muhyiddin İbn'ül-Arabi and his system
KAZIM YILDIRIM
- Molla Lütfi'nin Risale-i Mevlana Lütfi'si
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
1991
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. TUNCA KORTANTAMER