Kronik kalp hastalığı olan bireylerin hastalığa uyumlarının öz etkililiklerine ve öz bakım gücüne etkisi
The effect of adaptation to the disease on the self-efficacy and self-care agency of individuals with chronic heart disease
- Tez No: 968872
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEHRA ESKİMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Kronik kalp hastalığı, hastalığa uyum, öz etkililik, öz bakım gücü, hemşirelik, Kalp hastalıkları, Özbakım, Chronic heart disease, adaptation to illness, self-efficacy, self-care agency, nursing, Heart diseases, Self-care
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tanımlayıcı ve kesitsel araştırma, kronik kalp hastalığı olan bireylerin hastalığa uyum düzeylerinin hastalık yönetimindeki öz etkililikleri ve öz bakım güçleri üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya, bir devlet hastanesinde kalp yetmezliği tanısıyla takip edilen 143 hasta katılmıştır. Veriler, 15 Ocak 2024 – 15 Haziran 2024 tarihleri arasında Kişisel Bilgi Formu, Kronik Hastalık Yönetimi İçin 6 Maddelik Öz-Etkililik Ölçeği (KHYÖEÖ), Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği (KHUÖ) ve Öz-Bakım Gücü Ölçeği (ÖBGÖ) kullanılarak toplanmıştır. Veriler IBM SPSS v23 ve R 4.4.1 programlarıyla analiz edilmiştir. Normal dağılıma uygunluk Kolmogorov-Smirnov testiyle değerlendirilmiş; uygunluk durumuna göre Pearson ve Spearman korelasyonları kullanılmıştır. Normal dağılmayan bağımlı değişkenler için MASS paketiyle Robust regresyon analizi uygulanmıştır. Robust regresyon analizine göre, hastalığa uyum düzeyindeki artış, öz etkililiği anlamlı düzeyde artırmakta (β = 0,049; p <0,001) ve model varyansın %25,6'sını açıklamaktadır (R² = 0,256). Aynı şekilde, hastalığa uyumun öz bakım gücü üzerindeki etkisi güçlü düzeyde bulunmuş (β = 1,454; p <0,001) ve bu değişken öz bakım gücü puanlarındaki değişimin %67,0'ını açıklamıştır (R² = 0,670). Alt boyutlar düzeyinde incelendiğinde, fiziksel uyum (β = 0,080; p <0,001) ve sosyal uyum (β = 0,069; p = 0,002) alt boyutlarının öz etkililik üzerinde anlamlı ve pozitif etkileri olduğu; psikolojik uyumun ise öz etkililik üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir (β =-0,014;p = 0,615). Bu üç alt boyut birlikte öz etkililik düzeyindeki değişimin %28,1'ini açıklamaktadır (R² = 0,281). Öz bakım gücü açısından ise fiziksel uyum (β = 2,200;p <0,001), sosyal uyum (β = 0,775; p = 0,002) ve psikolojik uyum (β = 1,185; p <0,001) alt boyutlarının tamamı anlamlı ve pozitif yordayıcı olup, model varyansın %70,8'ini açıklamaktadır (R² = 0,708). Kronik kalp hastalarında hastalığa uyumun hem öz etkililik hem de öz bakım gücünü anlamlı biçimde güçlendirdiği; bu etkinin öz bakım gücünde daha belirgin olduğu saptandı. Hemşirelik bakımında özellikle fiziksel ve sosyal uyumu destekleyen girişimler, hastaların hastalık yönetimine daha etkin katılımını kolaylaştırabilir; psikolojik destek ise öz bakım kapasitesini ek olarak artırabilir.
Özet (Çeviri)
This descriptive, cross-sectional study investigated the impact of adaptation on self-efficacy and self-care agency in individuals with chronic heart disease. One hundred forty-three patients diagnosed with heart failure and followed at a public hospital participated in the study. Data were collected between 15 January 2024 and 15 June 2024 using a Personal Information Form, the 6-Item Self-Efficacy Scale for Chronic Disease Management, the Chronic Disease Adjustment Scale and the Self-Care Agency Scale. Data analysis was conducted using IBM SPSS v23 and R 4.4.1. Normality was checked with the Kolmogorov-Smirnov test. Pearson or Spearman correlations were applied as appropriate. Robust regression (using the MASS package) was employed for non-normal dependent variables. Robust regression analysis revealed that higher adaptation levels were associated with increased self-efficacy (β = 0.049; p <0.001), accounting for 25.6% of the variance (R² = 0.256). Adaptation also significantly affected self-care agency (β = 1.454; p <0.001), accounting for 67.0% of the variance in scores (R² = 0.670). Physical (β = 0.080; p <0.001) and social adaptation (β = 0.069; p = 0.002) improved self-efficacy, but psychological adjustment did not (β =-0.014; p = 0.615). Combined, these factors explained 28.1% of the variance in self-efficacy (R² = 0.281). Physical (β = 2.200; p <0.001), social (β = 0.775; p = 0.002), and psychological (β = 1.185; p <0.001) adaptation all positively predicted self-care agency, explaining 70.8% of model variance (R² = 0.708). Adaptation to illness significantly boosts both self-efficacy and self-care agency, with a stronger effect on self-care agency. Nursing interventions that promote physical and social adaptation can enhance patient engagement in disease management. Psychological support further improves self-care capacity.
Benzer Tezler
- Akut miyokard infarktüsü geçiren ve primer perkütan koroner girişim uygulanan hastalarda mobil uygulamanın tedaviye uyum, öz-yönetim ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of mobile application on treatment adherence, self-management, and quality of life in patients with acute myocardial infarction undergoing primary percutaneous coronary intervention
EZGİ KINICI DİRİK
Doktora
Türkçe
2025
KardiyolojiTrakya ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYLEM PASLI GÜRDOĞAN
- Kalp yetersizliği olan hastaların acile başvurma nedenleri ve etkileyen faktörler: Hasta ve bakım verenlerin görüşleri
Reasons for emergency room visits by patients with heart failure and associated factors: Opinions of patients and caregivers
GÜLİSTAN DAYANÇ
- Kronik kalp yetersizliği olan hastaların ilaç uyum düzeylerinin yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
Examination of Drug Compliance Levels on the Quality of Life of Patients with Chronic Heart Failure
FATMA BOĞAN
- Kronik venöz hastalığı olan bireylerin öz bakım gücü ve yaşam kalitesinin incelenmesi
Investigation of self-care agency and quality of life in i̇ndividuals with chronic venous disease
ÇİĞDEM YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiCerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZEYNEP KARAMAN ÖZLÜ
- Kronik hastalığı olan bireylerde öz-etkililik ölçeğinin geçerlik–güvenilirliği ve farklı kronik hastalığı olan bireylerin öz-etkililik düzeylerinin karşılaştırılması
In individuals with chronic disease self-efficacy scale validity-reliability and individuals with different chronic disease comparasion of the self-efficacy levels
YASEMİN ŞADİYE CEYHAN