Üstün ergenlerin psikolojik sağlamlığını geliştirmeye yönelik psikoeğitim programının etkililiği
The effectiveness of psychoeducation program for improving the resilience of gifted adolescents
- Tez No: 969513
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA BALOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Psiko-eğitim programı, Psikolojik sağlamlık, Özel yetenekliler eğitimi, Psycho-educational program, Resilience, Gifted education
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Yetenekliler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmada, Ergen Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (Oshio ve ark., 2003) Türkçe'ye uyarlandıktan sonra araştırmacı tarafından üstün ergenler için geliştirilen psikolojik sağlamlık programının, üstün ergenlerin psikolojik sağlamlık düzeylerine etkisi incelenmiştir. Araştırma kapsamında iki farklı çalışma yapılmıştır. Birinci çalışmada Ergen Psikolojik Sağlamlık Ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlanması amacıyla 4 farklı örneklemde ölçme aracının geçerlilik ve güvenilirliği incelenmiştir. Çeviri geçerliliği ve anlam geçerliliği çalışmasında maddelerin çoğunluğunun (18/21) 10 puanlı derecelendirme ölçeğinden 9 ve üzerinde puanlandıkları tespit edilmiştir. Ölçeğin 3 faktörlü yapısına ait son modelinin uyum indeksi değerlerinin kriter değerleri sağladığı görülmüştür. Son olarak 4 hafta süreyle yapılan test-tekrar test güvenilirliği sonucunda Pearson momentler-çarpımı korelasyon değeri r=.89 şeklinde hesaplanmıştır (p<.01). Ayrıca, Cronbach alfa değeri α=.85 olarak bulunmuştur. İkinci çalışmada, Üstün Ergenler İçin Psikolojik Sağlamlık Programı'nın üstün ergenlerin psikolojik sağlamlık düzeyleri üzerindeki etkililiği seçkisiz kontrol gruplu öntest-sontest gerçek deneysel deseni ile incelenmiştir. Desen kapsamında 3 deney ve 2 kontrol grubu oluşturulmuştur. On hafta süren program uygulaması tamamlandıktan sonra son-test ve 3 ay sonrasında izleme testi yapılmıştır. Gruplar arasındaki farklılıklar Kruskal-Wallis H testi ile, öntest, sontest ve izleme testi puanları arasındaki farklılıklar ise Wilcoxon İşaretli Sıralar testi ile incelenmiştir. Analizler sonucunda 3 deney grubununda da sontest ve izleme testi puanlarının yaklaşık 1.3-1.5 puan anlamlı artış gösterdiği (ortalama %45'lik artış), buna karşılık kontrol gruplarında bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olmayan ve yalnızca 0.05-0.06 puan düzeyinde kaldığı (%1.5'lik değişim) belirlenmiştir. Sonuç olarak, uyarlanan ölçme aracının gerekli psikometrik değerleri sağladığı ve Türkiye'de üstün ergenlerde kullanılabileceği, Türkiye'de üstün ergenler için ilk olarak geliştirilen psikolojik sağlamlık programının üstün ergenlerin psikolojik sağlamlık düzeylerini artırdığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examined the effects of a resilience program for gifted adolescents in Turkey, following the adaptation of the Adolescent Resilience Scale (Oshio et al., 2003). The research consisted of two phases. First, the scale was adapted into Turkish, with validity and reliability tested across four samples. Translation and semantic validity analyses showed that 18 of 21 items scored ≥9/10. Confirmatory factor analysis supported the three-factor structure, and psychometric testing demonstrated strong reliability (test-retest r = .89, p<.01; Cronbach's α = .85). The second phase employed a randomized controlled pretest-posttest design with three experimental and two control groups. The 10-week resilience program significantly increased participants' resilience levels, with posttest and 3-month follow-up scores rising by 1.3-1.5 points (45% improvement) in experimental groups. In contrast, control groups showed negligible change (0.05-0.06 points, 1.5%). Group differences were analyzed using Kruskal-Wallis and Wilcoxon Signed-Rank tests, confirming the program's effectiveness. Findings indicate that the adapted scale is psychometrically sound for use with Turkish gifted adolescents, and the resilience program—the first developed for this population in Turkey—significantly enhanced their resilience. This study provides both a validated assessment tool and an evidence-based intervention to support gifted adolescents' psychological well-being.
Benzer Tezler
- COVID-19 geçiren kişilerde COVID-19 anksiyetesinin ve psikolojik sağlamlığın psikolojik iyi oluş ile ilişkisi
The relationship of COVID-19 anxiety and psychological resilience with psychological well-being in individuals who have had COVID-19
MEHMET EMİN ŞAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Topkapı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE GÜNDOĞDU MEYDANERİ
- Yaygın din eğitiminde cami görevlilerinin yeri ve fonksiyonları
The Position and the functions of the mosque staff in the common religion education
HAYATİ TETİK
Doktora
Türkçe
1997
DinMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. FARUK BAYRAKTAR
- Yetişkin bireylerdeki çocukluk çağı travmalarının mutluluk korkusu, duygu düzenleme güçlüğü ve psikolojik sağlamlık ile ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between childhood traumas and fear of happines, difficulty in emotion regulation and psychological resilience in adults individuals
MERVE ZEYNEP ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT TANSEL
- Edinburgh bulimic ınvestigatory testinin (BITE) Türkçeye uyarlama geçerlik ve güvenirlik çalışması
The Turkish adaptation validity and reliability study of the edinburgh bulimic investigatory test (BITE)
SELEN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF DİNÇERLER
- 40 yaş üstü bekar kadınların“Evlenmeyi tercih etmemeleri üzerine literatür araştırması”
Literature research on single women over 40 years of age not choosing to marry
SEÇİL KARAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal Hizmetİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU GÜDÜCÜ