Değişen madde fonksiyonunun farklı yöntemlerle incelenmesi: PISA 2018 örneği
Examination of differential item functioning through different methods: PISA 2018 example
- Tez No: 969562
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KÜBRA ATALAY KABASAKAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2018 okuma testi yönlendirme modülünde yer alan maddelerin öğrenci anketi ve bilgi iletişim teknolojileri (BİT) anketinde yer alan indeks değişkenler açısından değişen madde fonksiyonu (DMF) gösterip göstermediği Türkiye örnekleminde incelenmiştir. Çalışmada farklı DMF belirleme yöntemlerinden (Mantel-Haenszel, lojistik regresyon, Lord'un χ^2 testi, Raju'nun alan ölçümü, Madde Tepki Kuramı Olabilirlik Oranı, Rasch Ağacı-RA ve Eğilim Puanı Eşleştirme-EPE) elde edilen sonuçlar aşamalı olarak karşılaştırılmıştır. Sonuçlara göre, ilk aşamada RA yöntemiyle ayrı ayrı analizler sonucunda cinsiyet, evdeki mevcut BİT kaynakları, okunan metnin güvenirliğini değerlendirme, PISA testinin zorluk algısı, okumadan zevk alma, okumaya ilişkin zorluk algısı, okunan metni özetleme becerisi ve dersler dışında derslerle ilgili BİT kulanımı değişkenleri açısından bazı maddelerin DMF gösterdiği belirlenmiştir. İkinci aşamada bu değişkenler birlikte modellenerek RA ile analiz edildiğinde yalnızca cinsiyet, evdeki mevcut BİT kaynakları, okunan metnin güvenirliğini değerlendirme ve PISA testinin zorluk algısı değişkenleri açısından DMF tespit edilmiştir. Üçüncü aşamada, RA ile belirlenen gruplar arasında geleneksel yöntemlerle yapılan DMF analizleri tutarlılık göstermiştir. Dördüncü aşamada, RA yöntemi ile belirlenen gruplar için EPE, koşullu lojistik regresyon ve duyarlılık analizleri yapılmış; özellikle evdeki BİT araçları ve okunan metnin güvenirliğini değerlendirme becerisinin doğrudan etkiden ziyade bağlamsal etkilere sahip olabileceği sonucuna varılmıştır. Genel olarak çalışma, RA yönteminin DMF analizlerine hem açıklayıcı güç hem de bağlamsal yorum derinliği kazandırdığını ve farklı analiz teknikleriyle birlikte kullanıldığında adil ve bütüncül değerlendirme süreçlerine önemli katkılar sunduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study investigated whether items in the reading test routing module of the 2018 Programme for International Student Assessment (PISA) exhibited Differential Item Functioning (DIF) based on indices from the student and information and communication Technologies (ICT) questionnaires, using data from the Turkish sample. Various DIF detection methods—including Mantel-Haenszel, logistic regression, Lord's chi-square, Raju's area measure, IRT Likelihood Ratio, Rasch Tree (RT), and Propensity Score Matching (PSM)—were employed and compared sequentially. Initially, separate RT analyses revealed DIF in relation to gender, home ICT availability, assessing text credibility, perceived test difficulty, reading enjoyment, perceived reading difficulty, summarization skills, and ICT use outside school. In the second phase, when these variables were jointly modeled in the RT, DIF was found only for gender, ICT at home, assessing test credibility, and perceived difficulty of the PISA test. In the third phase, traditional DIF methods applied to the RT-defined groups produced consistent results. The final phase applied PSM, conditional logistic regression, and sensitivity analyses to the RT-based groups. Findings suggested that ICT availability at home and the ability to evaluate text credibility may reflect contextual rather than direct effects. Overall, the study highlights the RT's capacity to enhance DIF detection through deeper contextual interpretation and explanatory power. When integrated with other techniques, RT contributes meaningfully to fairer and more comprehensive assessments.
Benzer Tezler
- PISA 2018 matematik ve fen bilimleri alt testlerinde değişen madde fonksiyonunun Rasch Ağacı, Mantel–Haenszel ve Lojistik Regresyon yöntemleriyle incelenmesi
An investigation of differential item functioning in PISA 2018 mathematics and science subtests by Rasch Tree, Mantel–Haenszel and Logistic Regression methods
FATİH AYDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL KARAKAYA
- Farklı oranlardaki kayıp verilere farklı atama yöntemleriyle veri atamanın madde tepki kuramına dayalı yöntemlerle değişen madde fonksiyonuna etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of assigning data of missing data at different rates with different assignment methods on differential item functioning with methods based on item response theory
FATMA ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN KOĞAR
- PISA 2022 matematik alt testinde değişen madde fonksiyonunun Mantel Haenszel lojistik regresyon ve Rasch Ağacı yöntemiyle incelenmesi
An investigation of differential item functioning in the PISA 2022 mathematics subtest by Mantel-Haenszel, logistic regression and Rasch Tree methods
SONGÜL PAYASLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEÇİL ÖMÜR SÜNBÜL
- PISA 2006 fen başarı testinin madde yanlılığının kültür ve dil açısından incelenmesi
An investigation of item bias in PISA 2006 Science Test in terms of the language and culture
N. BİLGE BAŞUSTA
Doktora
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAHATTİN GELBAL
- Değişen madde fonksiyonunun MIMIC yöntemleriyle farklı koşullar altında incelenmesi
Examination of differential item functioning under different conditions using MIMIC methods
PELİN TAMCI
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA KELECİOĞLU