Tarihi kültürel değerler odaklı yürüyüş haritaları oluşturmaya yönelik bir yöntem önerisi: İzmir örneği
A new methodology for walkability maps for unnoticed historical cultural values: İzmir case
- Tez No: 970386
- Danışmanlar: PROF. EBRU ÇUBUKÇU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: İzmir, Izmir
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarihi alanlardaki modern şehircilik uygulamaları yürünebilirliği etkileyerek kültürel mirasın görünürlüğünü etkileyebilir. Tez kapsamında, tarihi alanlarda yürüyüşü teşvik edecek uygulamalar ile kültürel mirasa yönelik farkındalık arasındaki ilişki irdelenmiştir. Daha sonra bu farkındalığı artıracak yürüyüş rotaları oluşturmak için yöntem önerisi geliştirilmiştir. İzmir'in Konak ilçesindeki Erken Cumhuriyet Dönemi yapılarının yoğunlaştığı bölgede yürüyüşü destekleyen ve tarihi yapılara ilişkin farkındalığı artırabilecek rotalar belirlemeye yönelik mobil uygulama altyapısı tasarlanmıştır. Saha çalışmaları kapsamında anket çalışmalarıyla seçilen sahadaki yapıların ne derece tanındığı belirlenmiş, sahada yapılan gözlemler ile yaya sayımları yapılmış, sokakların rekreasyonel yürüyüşü destekleyecek kentsel tasarım özelliklerine ne derece sahip olduğu belirlenmiştir. Seçilen sahada sokakların yürüyüşü ne derece teşvik ettiği kentsel tasarım ilkeleri (imgelenebilirlik, okunabilirlik, kapalılık, insan ölçeği, geçirgenlik, bağlantılılık, çeşitlilik, uyumluluk, düzen, güvenlik, sosyal etkileşimi teşvik etme) ile irdelenerek her sokak parçasının yürünebilirlik skoru hesaplanmıştır. Böylece tarihi yapılara ilişkin farkındalık düzeyi, yapının yakın çevresindeki yürünebilirlik düzeyi ve yaya yoğunluğu arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Elde edilen bulgular, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve istatistiksel analizlerle değerlendirilmiştir. Kendall's tau korelasyonu uygulanmış ve yürünebilirlik skorlarının, tarihi yapılara yönelik farkındalık skorları ve yaya yoğunluğu ile anlamlı bir ilişki içinde olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, iyi tasarlanmış yürüyüş rotalarının tarihi yapı farkındalığını ve kullanım yoğunluğunu artırarak kentsel mekan algısını güçlendirdiğini göstermektedir. Ayrıca, iki nokta arasında yaya dostu ve en fazla tarihi yapıyı içeren yürüyüş rotaları oluşturmaya yönelik bir mobil uygulamanın altyapısı kurulmuştur. Geliştirilen yürüyüş haritaları ve algoritma tabanlı güzergah önerileri, yayaların mekansal farkındalığını ve kültürel mirasa yönelik farkındalığı güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Elde edilen bilgi ve bulgular, akıllı şehir teknolojileri ile entegre edildiğinde kültürel mirasın korunmasını teşvik edebilir, aynı zamanda sürdürülebilir ulaşımı destekleyerek kente ekolojik ve toplumsal katkılar sağlayabilir. Önerilen yöntem, benzer çalışmalara ilham verebilecek nitelikte olup, planlama, kentsel tasarım, peyzaj tasarımı, mimarlık ve bilgisayar teknolojileri gibi disiplinlerde çalışan araştırmacı, uzman ve uygulayıcılara faydalı bilgiler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This doctoral dissertation investigates the relationship between modern urban planning practices, walkability, and the visibility of cultural heritage in historical areas. It first examines the correlation between walkability-oriented interventions and public awareness of cultural heritage and subsequently proposes a methodology for developing walking routes that strengthen this awareness. The research focuses on a case study of Early Republican Period buildings concentrated in the Konak district of İzmir, aiming to design walking routes that simultaneously enhance pedestrian experience and historical building recognition. Field studies were conducted, including surveys to assess public awareness of historical structures, pedestrian counts, and expert evaluations of the streets' recreational walkability based on urban design principles. Walkability scores were calculated using criteria such as imageability, legibility, enclosure, human scale, transparency, connectivity, complexity, coherence, tidiness, safety, and social interaction. Data were analyzed using Geographic Information Systems (GIS) and statistical methods, particularly Kendall's tau-b correlation, which revealed significant relationships between walkability scores, historical building awareness, and pedestrian density. The results demonstrate that improving urban walkability can enhance both spatial perception and cultural heritage awareness in historic city centers. Furthermore, a GIS-based model and an algorithm for generating optimized walking routes that prioritize high walkability and historical structure visibility were developed. This model forms the basis for a mobile application infrastructure that could guide users through heritage-rich, pedestrian-friendly routes. Integrating such a model into smart city platforms could foster cultural heritage conservation, enrich urban experiences for both residents and visitors, and support sustainable urban mobility. The methodology and findings provide a replicable framework that can inform future research and practical applications across urban planning, urban design, landscape architecture, and digital technologies fields.
Benzer Tezler
- Almanya Parlamentosu ve TBMM'de 2015 ve 2016 yıllarında göç hareketliliği üzerine yapılan tartışmaların analizi
An analysis of the debates on migration mobility in the German Parliament and TBMM in 2015 and 2016
SELİM YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2024
Siyasal BilimlerGalatasaray ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI DİDEM DANIŞ ŞENYÜZ
- Kırsal yerleşmelerin analizinde kültürel coğrafya yaklaşımı: Kocaeli, İzmit örneği
Cultural geography approach in the analysis of rural settlements: Kocaeli, İzmit case
ESRA BALCI
Doktora
Türkçe
2024
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İCLAL SEMA DİNÇER
- Kültürel peyzajın yaya yoğunluğu üzerindeki etkisinin değerlendirilmesine yönelik bir yöntem önerisi: İstanbul Tarihi yarımada-Hanlar bölgesi örneği
A method proposal for evaluation of the effect of cultural landscape on pedestrian density: The case of Istanbul Historical peninsula-Hanlar district
ZERRİN HOŞGÖR
Doktora
Türkçe
2012
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YÜKSEL DEMİR
- Tarihi kentsel alanları biçimlendiren kültürel değerlerin peyzaj biyografisi yaklaşımıyla incelenmesi: Fener Balat örneği
Investigation of cultural values shaping historical urban areas with landscape biography approach: The case of Fener-Balat
BETÜL RÜVEYDA AY AK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLÜFER KART AKTAŞ
- Tarihi peyzaj ve peyzaj karakter değerlendirilmesi yaklaşımları ile doğa koruma-turizm odaklı peyzaj planlama: meryemana vadisi örneği, trabzon
Landscape planning based on nature conservation-tourism in the context of historical landscape and landscape character assessment approaches: meryemana valley sample
SARA DEMİR
Doktora
Türkçe
2017
Peyzaj MimarlığıKaradeniz Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖNER DEMİREL
PROF. DR. ŞÜKRAN ŞAHİN