Gazetecı̇lı̇kte yapay zekanın kullanılması: Almanya ve Türkı̇ye'dekı̇ gazeteciler üzerine keşı̇fsel bı̇r çalışması
The introduction of artificial intelligence in journalism: An exploratory study of journalists in Germany and Türkiye
- Tez No: 971486
- Danışmanlar: DR. AYNUR SARISAKALOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gazetecilik, Journalism
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Türk-Alman Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Medya Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yüksek lisans tezi, Almanya ve Türkiye'deki gazetecilerin gazetecilikte yapay zekanın (AI) kullanılmaya başlanmasını nasıl algıladıklarını ve değerlendirdiklerini analiz etmektedir. Tez, siyasi, ekonomik ve kurumsal farklılıkların bu algılara ne ölçüde yansıdığını incelemektedir. Araştırma, her iki ülkede aktif olarak çalışan gazetecilerle yapılan 22 niteliksel görüşmeye (her ülkede 11 görüşme) dayanmaktadır ve AI'nın kullanımıyla ilgili öğrenme süreçlerini, somut uygulama alanlarını, algılanan fırsatları ve riskleri ile dış etkenleri analiz etmektedir. Değerlendirme, Braun ve Clarke'ın (2006) altı adımlı sürecine göre tematik analiz kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Teorik çalışma, teknoloji kabul modeli (TAM3) ve Etki Hiyerarşisi Modeli'ne dayalı olarak bireysel ve yapısal etki faktörlerini kategorize etmektedir. Sonuçlar, her iki ülkede de AI'nın öncelikle verimliliği artırmak ve tekrarlayan görevleri otomatikleştirmek için bir fırsat olarak görüldüğünü göstermektedir. Farklılıklar öncelikle editoryal özerklik, siyasi etki ve teknik çerçeve koşullarının değerlendirilmesinde ortaya çıkmaktadır. Alman gazeteciler ekonomik ve yapısal zorlukları vurgularken, Türkiye'de siyasi belirsizlik ve kurumsal kısıtlamalar ön plana çıkmaktadır. Çalışma, gazetecilikte AI'nın sorumlu ve bağlama duyarlı bir şekilde kullanılması için öneriler sunarken, teknolojinin kabulünde siyasi ve kültürel çerçeve koşullarının rolüne ilişkin araştırma ihtiyacını vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
The master's thesis analyses how journalists in Germany and Türkiye perceive and assess the introduction of artificial intelligence (AI) in journalism. It focuses on the extent to which political, economic and institutional differences are reflected in these perceptions. The research study is based on 22 qualitative interviews (eleven in both countries) with active journalists and analyses learning processes in the handling of AI, concrete areas of application, perceived opportunities and risks, and external influencing factors. The evaluation is carried out using thematic analysis according to Braun and Clarke's (2006) six-step process. The theoretical work is based on the technology acceptance model (TAM3) and the Influence Hierarchy Model to categorise individual and structural influencing factors. The results show that in both countries, AI is primarily seen as an opportunity to increase efficiency and automate repetitive tasks. Differences are found primarily in the assessment of editorial autonomy, political influence and technical framework conditions. While German journalists emphasise economic and structural challenges, the emphasis in Türkiye is on political uncertainty and institutional constraints. The study provides recommendations for the responsible and context-sensitive use of AI in journalism, while emphasising the need for research on the role of political and cultural framework conditions in the acceptance of the technology.
Benzer Tezler
- Robot gazeteciliğe yönelik kullanıcı algıları
User perceptions of robot journalism
ZEHRA AKSÜMER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İletişim BilimleriYozgat Bozok Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET RAMAZAN YILDIZGÖRÜR
PROF. DR. GÜNSELİ BAYRAKTUTAN
- Uluslararası gazetecilik habitusunu anlamak
Understanding the habitus of international journalism
ÖMER BURAK TEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyolojiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ELYESA KOYTAK
- Yerel gazetecilikte yapay zeka kullanımı: Antalya yerel medyası örneği
The use of artificial intelligence in local journalism: The case of local media in Antalya
ELMA DACIC
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
GazetecilikAkdeniz ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAD KARADUMAN
- Yapay zekânın gazeteciliğe etkileri üzerine araştırmalar: Uluslararası akademik veri tabanları bibliyografik analizi
Studies on the i̇mpacts of artificial intelligence on journalism: Bibliographic analysis of international academic databases
DİLAN YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
GazetecilikAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZÜLFİKAR DAMLAPINAR
- Yapay zekâ destekli gazetecilikte post -truth ve deepfake: Trabzonyerel basını üzerine nitel bir araştırma
AI-powered journalism, post-truth and deepfake: A qualitative study on Trabzon local press
MİLLİYE CİVELEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
GazetecilikAtatürk ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BESİM YILDIRIM