Geri Dön

Okul öncesi dönemde çocuğu olan ebeveynlere yönelik matematik kaygısı ölçeğinin geliştirilmesi ve psikometrik kanıtları

Development of a mathematics anxiety scale for parents of preschool children and its psychometric evidence

PDF İndir

  1. Tez No: 971588
  2. Yazar: NESİMİ ŞEKER
  3. Danışmanlar: PROF. DR. YAŞARE AKTAŞ ARNAS, DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE YILDIRIM SEHERYELİ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Ebeveyn matematik kaygısı, okul öncesi, geçerlik, güvenirlik, ölçek geliştirme, Gerçekçi matematik eğitimi, Psikometri, Çocuk-okul öncesi, parental math anxiety, preschool, validity, reliability, scale development, Realistic mathematic education, Psychometrics
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hasan Kalyoncu Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Matematik kaygısı, ebeveynlerin çocuklarının erken yaşlardaki akademik gelişimini etkileyen önemli bir psikolojik faktördür. Bu araştırma, okul öncesi dönemde çocuğu olan ebeveynlerin matematik kaygı düzeylerini belirlemek amacıyla geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmeyi hedeflemektedir. Bu araştırma, psikometrik özellikleri incelemeye odaklanan bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu, Kahramanmaraş ilinde farklı sosyo-ekonomik düzeylerdeki bölgelerde yer alan 17 okul öncesi eğitim kurumunda çocuğu öğrenim gören gönüllü ebeveynler oluşturmaktadır. Çalışmada toplamda 1825 ebeveyne ulaşılmış; Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) için 883, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için 549, ölçüt geçerliği için 223 ve test-tekrar test için 132 ebeveyn verisi kullanılmıştır. Test-tekrar test grubundaki katılımcılar dışındaki tüm gruplar, birbirinden farklı ebeveynlerden oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde araştırmacı tarafından geliştirilen Okul Öncesi Dönemde Çocuğu Olan Ebeveynlere Yönelik Matematik Kaygısı Ölçeği kullanılmıştır. Bunun yanı sıra araştırmada üç geçerli ve güvenilir ölçekten de yararlanılmıştır: Ebeveyn Matematik Kaygısı Ölçeği (Mutlu vd., 2018), ebeveynlerin matematik kaygı düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş olup 16 madde ve üç alt boyuttan oluşmaktadır; Özerklik Destekleyici Ebeveynlik Ölçeği (Öz & Gürsoy, 2024), ebeveynlerin çocuklarının özerkliğini destekleyici tutumlarını ölçmeye yönelik 35 madde ve beş alt boyuttan oluşmaktadır; Erken Matematik Ölçeği (Karakuş, 2022) ise okul öncesi dönemde ebeveynlerin çocuklarıyla gerçekleştirdikleri matematik etkinliklerini ve matematik inançlarını değerlendirmek üzere yapılandırılmıştır. Tüm ölçekler, doğrulayıcı faktör analizi ve güvenirlik çalışmalarıyla yeterli psikometrik özellikler sergilemektedir. Ölçek geliştirme süreci kapsamında ilk olarak uzman görüşleri nitel olarak değerlendirilerek ölçek nihayi formuna ulaşmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek için gerçekleştirilen AFA sonucunda ölçeğin üç faktörlü bir yapıya sahip olduğu ve toplam varyansın %41,3'ünü açıkladığı görülmüştür. DFA sonuçlarına göre model uyum indeksleri CFI = 0,906, RMSEA = 0,069, GFI = 0,884, SRMR = 0,055 gibi kabul edilebilir değerler göstermiş ve modelin veriyle uyumlu olduğu belirlenmiştir. Ölçüt geçerliğini test etmek amacıyla iki ayrı uygulama yapılmıştır. Geliştirilen ölçek birinci uygulamada Ebeveyn Matematik Kaygısı Ölçeği ile birlikte, ikinci uygulamada ise Özerklik Destekleyici Ebeveynlik Ölçeği ve Erken Matematik Ölçeği ile birlikte uygulanmış; sonuçlar genel olarak orta düzeyde anlamlı korelasyonlar ortaya koyarak ölçeğin ölçüt geçerliğini desteklemiştir. Güvenirlik analizlerinde ölçeğin iç tutarlılık katsayısı genel ölçek için α = 0,877, alt boyutlar için 0,840–0,888 aralığında bulunmuştur. Ayrıca test-tekrar test güvenirliği için iki hafta ara ile yapılan uygulamada r = 0,761-0,907 arasında korelasyon katsayısı elde edilerek zaman içindeki kararlılığı da ortaya konmuştur. Tüm bu bulgular doğrultusunda geliştirilen ölçeğin, okul öncesi dönemde çocuğu olan ebeveynlerin matematik kaygısını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir araç olduğu sonucuna varılmıştır.

Özet (Çeviri)

Mathematics anxiety is an important psychological factor affecting parents' influence on their children's early academic development. This study aims to develop a valid and reliable measurement tool to determine the levels of mathematics anxiety among parents with children in the preschool period. Specifically, this research is a scale development study focusing on examining the psychometric properties of the instrument. The study sample consisted of voluntary parents whose children attended 17 preschool institutions located in different socio-economic regions of Kahramanmaraş, Turkey. In total, data were collected from 1,825 parents, with 883 used for Exploratory Factor Analysis (EFA), 549 for Confirmatory Factor Analysis (CFA), 223 for criterion validity, and 132 for test-retest reliability. All groups, except for the test-retest group, consisted of different parents. Data were collected using the Parental Math Anxiety Scale for Parents with Preschool Children, developed by the researcher. Additionally, three valid and reliable scales were utilized: the Parental Math Anxiety Scale (Mutlu et al., 2018), designed to determine parents' math anxiety levels, consisting of 16 items and three subdimensions; the Autonomy-Supportive Parenting Scale (Öz & Gürsoy, 2024), measuring parents' attitudes supporting children's autonomy, consisting of 35 items and five subdimensions; and the Early Mathematics Scale (Karakuş, 2022), structured to evaluate mathematics activities and beliefs of parents with preschool children. All scales demonstrated sufficient psychometric properties through confirmatory factor analysis and reliability studies. During the scale development process, expert opinions were qualitatively evaluated to finalize the instrument. EFA results indicated a three-factor structure explaining 41.3% of the total variance. CFA results showed acceptable model fit indices (CFI = 0.906, RMSEA = 0.069, GFI = 0.884, SRMR = 0.055), confirming the model's compatibility with the data. Criterion validity was tested through two separate applications. In the first application, the developed scale was administered alongside the Parental Math Anxiety Scale, and in the second application, it was administered with the Autonomy-Supportive Parenting Scale and the Early Mathematics Scale. Overall, moderate significant correlations were observed, supporting the scale's criterion validity. Reliability analyses indicated internal consistency coefficients of α = 0.877 for the overall scale and 0.840–0.888 for subdimensions. Test-retest reliability over a two-week interval produced correlation coefficients ranging from r = 0.761 to 0.907, demonstrating temporal stability. These findings suggest that the developed scale is a valid and reliable instrument for assessing mathematics anxiety among parents with preschool-aged children.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    673573

    Okul öncesi dönemde matematik ve okuma yazmaya hazırlık becerilerinin evde desteklenme düzeyinin incelenmesi

    An examination of the level of home support for mathematics and early literacy activities in preschool period

    HANDE HAKTANIR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve ÖğretimPamukkale Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ASİYE İVRENDİ

  2. Tez No

    952168

    Okul öncesi dönem hafif zihinsel yetersizlik tanısı olan çocukların matematik becerilerini geliştirme ve izlemeye yönelik bir mobil uygulamanın kullanılabilirliği

    Usability of a mobile application for developing and monitoring mathematical skills of preschool children diagnosed with mild intellectual disability

    SAİME ARSLAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimFırat Üniversitesi

    Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YALIN KILIÇ TÜREL

  3. Tez No

    986498

    Okul öncesi dönem çocuklarının bilgi işlemsel düşünme ve örüntü becerilerini yordayıcı faktörler

    Factors predicting computational thinking and patterning skills in preschool children

    YUSUF ARGIN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HACER ELİF DAĞLIOĞLU

  4. Tez No

    927156

    Okul öncesi dönemde çocuğu olan ebeveynlere yönelik duygu yönetimi psikoeğitim programının etkililiği

    The effect of emotion-management psychoeducational program for preschool children's parents

    MÜMİNE YAZAR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikolojiHacettepe Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MELİHA TUZGÖL DOST

  5. Tez No

    1000988

    Ebeveynlere yönelik nefes egzersizi uygulamalarının okul öncesi dönem ebeveyn-çocuk iletişimine etkisi

    The effects of parent-focused breathing exercise practices on parent–child communication in the preschool period

    ARZU SUNAR YÜREKLİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÜMMÜHAN YEŞİL DAĞLI

Geri Dön