Deniz kestanesinin (Paracentrotus lividus Lamarck, 1816) Marmara Denizi kuzey doğu kıyılarındaki bolluğu ve gonadosomatik indeksi
Abundance and gonadosomatic index of sea urchin (Paracentrotus lividus Lamarck, 1816) on the northeast coasts of the Sea of Marmara
- Tez No: 973704
- Danışmanlar: PROF. DR. HERDEM ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Su Ürünleri, Biyoloji, Aquatic Products, Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Paracentrotus lividus Lamarck, 1816; hem deniz bitkileriyle beslenmesi hem de pek çok balık ve omurgasız canlı için besin kaynağı olması nedeniyle deniz ekosistemlerinde kilit bir otçul tür olarak öne çıkar. Bu tür, deniz suyu sıcaklığındaki artışa, asitleşmeye ve yabancı türlerin varlığına karşı hızlı tepkiler vermesiyle, sağlıklı deniz ekosistemlerinin önemli bir biyolojik göstergesidir. Popülasyonundaki azalma, makroalglerin aşırı çoğalmasına yol açarken, popülasyonun artışı ise bu alglerin aşırı tüketilmesiyle deniz kestanelerinin hâkim olduğu çorak alanların oluşmasına neden olmaktadır. Ekosistem yaklaşımlı sürdürülebilir balıkçılık yönetimi için deniz kestanelerinin bölgedeki stok durumu ve GSİ değerinin bilinmesi gerekmektedir. Eldeki literatüre göre Marmara Denizi için bu temel veriler bulunmamaktadır. Sunulan tez çalışması, bu verilere ulaşabilmek amacıyla iki etap şeklinde gerçekleştirilmiştir. Birinci etapta P. lividus' un Marmara Denizi Kuzey Doğu kıyılarındaki bolluğu ilk defa tespit edilmiştir. İkinci etapta ise Marmara Denizi'nde P. lividus'un gonadosomatik indeks oranı ilk defa belirlenmiştir. Ağustos-Eylül 2023 ve Ağustos-Kasım 2024 tarihleri arasında P. lividus türünün Marmara Denizi Kuzey Doğu kıyılarındaki bolluğu üzerinde bir çalışma yürütülmüştür. Görsel sayım çalışması İstanbul İli Anadolu Yakası'nda bulunan 19 istasyon ve Yalova Armutlu'da bulunan 1 istasyon olmak üzere toplam 20 istasyonda ABC (maske, palet ve şnorkel) ile 0-3 metre arası derinliklerde yapılmıştır. Çalışma alanında 2023 yılında en çok örnek sayısı metrekarede ortalama 5 adet ile Pendik-Yunus 1 İstasyonu, 2024 yılında ise en çok örnek sayısı metrekarede ortalama 18 adet ile Tuzla İstasyonu olmuştur. Ayrıca Kasım 2023- Ekim 2024 tarihleri arasında İstanbul/Tuzla, İstanbul/Adalar, Kocaeli/Gebze ve Yalova/Armutlu olmak üzere toplam 4 istasyonun su sıcaklığı ölçülerek her ay 50 adet P. lividus, SCUBA yöntemiyle rastgele toplanmış, morfometrik ölçümleri yapılmış test rengi, gonad rengi, gonad sıkılığı ve GSI değerleri belirlenmiştir. On iki aylık GSI, Armutlu İstasyonu'nda 0,2 11,4; Gebze'de 1,2-9,6; Adalarda 0,1-8,56 ve Tuzla'da 1-8 değerleri arasında bulunmuştur. Üreme dönemleri ise; İstanbul/Tuzla İstasyonu'nda kasım, şubat, haziran ve eylül aylarında, İstanbul /Adalar İstasyonu'nda mayıs ve eylül aylarında, Kocaeli/Gebze İstasyonu'nda nisan, haziran ve eylül aylarında, Yalova/ Armutlu İstasyonu'nda ise şubat, mayıs ve eylül aylarında tespit edilmiştir. 2022 yılından beri Marmara Denizi'nde avcılığı yasak olan bu türün ekosistem yaklaşımlı sürdürülebilir avcılık yönetimi için türün izlenmesi büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Paracentrotus lividus Lamarck, 1816 stands out as a key herbivorous species in marine ecosystems due to its diet of marine plants and its role as a food source for various fish and invertebrate species. This species is also recognized as an important biological indicator of healthy marine ecosystems, owing to its rapid responses to rising seawater temperatures, acidification, and the presence of non-native species. A decline in its population can lead to the excessive proliferation of macroalgae, while an increase in population may result in the formation of barren zones dominated by sea urchins due to overgrazing of these algae. This thesis was carried out in two phases in order to obtain these data. In the first phase, the abundance of P. lividus along the northeastern coasts of the Sea of Marmara was recorded for the first time. In the second phase, the reproductive cycle and gonadosomatic index (GSI) of P. lividus in the Sea of Marmara were determined for the first time. Between August–September 2023 and August–November 2024, a study was conducted on the abundance of P. lividus along the northeastern coasts of the Sea of Marmara. Visual surveys were carried out at 20 stations in total—19 located on the Anatolian side of Istanbul Province and 1 in Armutlu, Yalova—at depths of 0–3 meters using ABC equipment (mask, fins, and snorkel). In 2023, the station with the highest density was Pendik-Yunus 1, with an average of 5 individuals per square meter, while in 2024, the Tuzla station had the highest density, with an average of 18 individuals per square meter. Additionally, between November 2023 and October 2024, monthly sampling was conducted at four stations: Istanbul/Tuzla, Istanbul/Adalar, Kocaeli/Gebze, and Yalova/Armutlu. At each station, 50 individuals of P. lividus were randomly collected using SCUBA methods. Morphometric measurements were taken, and data were recorded on test color, gonad color, gonad firmness, and GSI values. The twelve-month GSI values ranged from 0.2 to 11.4 at Armutlu, 1.2 to 9.6 at Gebze, 0.1 to 8.56 at the Islands (Adalar), and 1 to 8 at Tuzla. The reproductive periods were determined as follows: in Istanbul/Tuzla during November, February, June, and September; in Istanbul/Adalar during May and September; in Kocaeli/Gebze during April, June, and September; and in Yalova/Armutlu during February, May, and September. Since 2022, the harvesting of this species has been prohibited in the Sea of Marmara. Monitoring this species is of great importance for ecosystem-based and sustainable fisheries management.
Benzer Tezler
- Çeşme Mersin Körfezi'nde dağılım gösteren deniz kestanesinin (Paracentrotus lividus Lamarck 1816) gonad verimliliği ve indeks değişimleri
Gonad productivity and index changes of sea urchins (Paracentrotus lividus, Lamarck 1816) in Çeşme-Mersin Bay
AYSUN KÖSE
Doktora
Türkçe
2005
Su ÜrünleriEge ÜniversitesiSu Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AYNUR LÖK
- Deniz kestanesinin (Paracentratus lividus, Lamarck 1816) kimyasal kompozisyonu üzerine bir çalışma
A study about the chemical composition of sea urchin (Paracentratus lividus, Lamarck 1816)
MEHMET TOLGA DİNÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Su ÜrünleriEge ÜniversitesiSu Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. ŞÜKRAN ÇAKLI
- Bakır pirition'un paracentrotus lividus (Lamarck, 1816) üzerine spermiyotoksik, embriyotoksik ve sitogenetik etkilerinin araştırılması
Investigation of spermyotoxic, embryotoxic and cytotoxic effects of copper pyrithione (CPT) on paracentrotus lividus (Lamarck, 1816).
EZGİ TAŞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
BiyolojiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL HAYRETDAĞ
- Perflorooktan sülfonatlı bileşiklerin deniz kestanesi embriyo gelişimi üzerine etkilerinin belirlenmesi
Effects of perfluorooctane sulfonate compounds on the embryonic development of sea urchin
GÜLÇİN GÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Su ÜrünleriEge ÜniversitesiSu Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE PARLAK
- Deniz kestanesi (Paracentrotus lividus Lam.)'nin Urla yöresindeki biyolojisi üzerinde bir inceleme
Başlık çevirisi yok
ZEHRA ÖZDEN MERKİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Su ÜrünleriDokuz Eylül ÜniversitesiDeniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. AHMET KOCATAŞ