Primer baş ağrısı olan adölesanlarda kognitif değişiklikler
Cognitive changes in adolescents with primary headache
- Tez No: 974201
- Danışmanlar: PROF. DR. ESRA MELTEM KOÇ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: adölesan, primer baş ağrısı, migren, Stroop, ÇADÖ (Çocuklar İçin Anksiyete ve Depresyon Ölçeği), T1-MPRAGE, volBrain, gri madde, frontal lob, supramarginal girus, volümetri, adolescent, primary headache, migraine, Stroop, ÇADÖ (Children's Anxiety and Depression Scale), T1-MPRAGE, volBrain, gray matter, frontal lobe, supramarginal gyrus, volumetry
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, primer baş ağrısı (özellikle migren ve gerilim tipi baş ağrısı) tanısı alan adölesanlarda (12–18 yaş) yürütücü/bilişsel işlevler ve emosyonel belirti yükünü değerlendirmek; bu göstergeleri 3D T1-MPRAGE tabanlı yapısal beyin MRG volümetrisiyle ilişkilendirerek olası nöroanatomik dayanakları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmamızda, İzmir Şehir Hastanesi Çocuk Nöroloji Polikliniği'ne primer baş ağrısı şikayetiyle başvuran 12–18 yaş arasındaki 64 hasta grubu, uygun yaş/cinsiyet özelliklerine göre 64 kişilik sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırıldı. Bilişsel değerlendirmede Stroop Renk-Kelime Testi (5 görev; S1–S5) uygulandı; emosyonel belirtiler Çocuklar İçin Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (ÇADÖ) ile ölçüldü. Yapısal görüntülemede T1-MPRAGE alındı; veriler volBrain hattında ön-işleme/segmentasyon sonrası cm³ ve %ICV olarak raporlandı. Bulgular: ÇADÖ skorları, hasta grubunda emosyonel belirti yükünün arttığını düşündüren bir dağılım sergiledi.Stroop performansında beklenen aşamalı süre artışı (S1<S2<S3<S4<S5) doğrulandı; interferans koşuluna (S5) ilişkin ölçütler hasta grubunda daha yüksek değerler gösterme eğilimindeydi. Global ve bölgesel hacimler arasında üç ölçütte gruplar arası anlamlı farklılık saptandı: Cerebrum GM total volume (p=0,047), Frontal lob toplam hacmi (p=0,038) ve Supramarginal girus toplam hacmi (p=0,044). Bu sonuçlara dayanarak; adölesan primer baş ağrısında hem yaygın gri cevher yükü düzeyinde hem de prefrontal–inferior parietal düğümlerde bölge-özgül morfometrik ayrışmaya işaret etmektedir. Yapısal ve davranışsal göstergeler birlikte değerlendirildiğinde, frontal (yürütücü denetim/tepki inhibisyonu) ve supramarginal (dikkatin yeniden yöneltilmesi/fonolojik eşleştirme) odaklı hacim farklarının, bilişsel ve emosyonel yük artışıyla ağ-temelli bir bütünlük içinde seyrettiği görüldü. Sonuç: Bu çalışmada adölesan primer baş ağrısında nöropsikolojik (Stroop) ve emosyonel (ÇADÖ) değerlendirmeler, yürütücü işlev ve duygu-durum alanlarında anlamlı etkilenim saptandığını göstermiştir. T1-MPRAGE tabanlı volümetri, Cerebrum GM, frontal lob ve supramarginal girus düzeylerinde tekrarlanabilir yapısal farklılıklar ortaya koymaktadır. Bu bulgular, yürütücü işlev ve emosyonel belirti yükündeki etkilenimle uyumlu prefrontal–parietal ağ mimarisi değişikliklerine işaret eder. Boylamsal izlem ve kortikal kalınlık/yüzey ölçümleriyle desteklenecek ileri çalışmalar, saptanan morfometrik imzanın klinik önemini ve tedaviye duyarlılığını aydınlatacaktır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to evaluate executive/cognitive functions and emotional symptom burden in adolescents (12–18 years) diagnosed with primary headache (particularly migraine and tension-type headache), and to relate these measures to structural brain MRI volumetry based on 3D T1-MPRAGE in order to elucidate potential neuroanatomical substrates. Methods: In our study, a cohort of 64 adolescents (aged 12–18) presenting with primary headache to the İzmir City Hospital Pediatric Neurology Outpatient Clinic was compared with an age and sex matched healthy control group of 64. Cognitive performance was measured with the Stroop Color–Word Test (five tasks; S1–S5), and emotional symptoms were assessed using the Children's Anxiety and Depression Scale (ÇADÖ). Structural imaging was performed with T1-MPRAGE; data were processed via the volBrain pipeline and reported as cm³ and %ICV after preprocessing/segmentation. Results: ÇADÖ scores indicated a higher emotional symptom burden in the patient group. The expected stepwise increase in Stroop completion times (S1<S2<S3<S4<S5) was confirmed; interference-related indices (S5) tended to be higher in the patient group. Significant between-group differences were detected for three volumetric measures: Cerebrum GM total volume (p=0.047), frontal lobe total volume (p=0.038), and supramarginal gyrus total volume (p=0.044). These findings suggest both a global gray-matter load difference and region-specific morphometric alterations within prefrontal–inferior parietal hubs in adolescent primary headache. When structural and behavioral indices were considered together, volumetric differences centered on the frontal (executive control/response inhibition) and supramarginal (attentional reorienting/phonological mapping) nodes appeared to co-vary with interference costs and increased emotional load within a network-level framework. Conclusion: In adolescents with primary headache, neuropsychological (Stroop) and emotional (RCADS) assessments indicated significant alterations in executive control and mood-related domains. T1-MPRAGE–based volumetry revealed replicable structural differences in cerebral gray matter, the frontal lobe, and the supramarginal gyrus. These findings point to prefrontal–parietal network architecture changes consistent with the observed executive and emotional burden. Longitudinal studies complemented by cortical thickness and surface metrics are warranted to clarify the clinical significance and treatment sensitivity of this morphometric signature.
Benzer Tezler
- Tekrarlayan baş ağrısı olan çocuklarda nörogörüntüleme bulguları ve tanıya katkısının değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
YAĞMUR HAZAL ŞADIRVAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU ARHAN
- Adölesan dönemdeki primer baş ağrısı tanılı hastaların obezite durumlarının baş ağrıları sıklığı ve şiddeti üzerine etkisi
The effect of obesity status on the frequency and severity of headaches in patients diagnosed with primary headache in adolescence
BEGÜM TAŞDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMİH BOLU
UZMAN AYŞEGÜL DANIŞ
- Baş ağrısı olan çocuklarda serum seruloplazmin ile lipid hidroperoksid düzeyi ölçülmesi ve prolidaz aktivitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of serum ceruloplasmin and lipid hydroperoxide levels and prolidase activity in children with headache
SERDAR KARAKAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHarran ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ÇALIK
- Çocukluk çağı kolorektal karsinomları ve k-ras gen mutasyonunun klinik parametreler ve prognoz ile ilişkisi
Childhood colorectal carcinomas and the relationship of k-ras mutation between clinical parameters and prognosis
AYŞE BÜYÜKCAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANAN AKYÜZ
- Dismenore patogenezinde lökotrienlerin rolü
Leukotrienes in the pathogenesis of dysmenorrhea
İLKE KILIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. TEZER KUTLUK