Geri Dön

Hastanemizde Multipl Skleroz tanısı ile takip edilen hastalarda insomni'nin hastalık şiddeti, atak sıklığı ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin incelenmesi

Examination of the impact of insomnia on disease severity, relapse frequency, and quality of life in patients with Multiple Sclerosis followed in our hospital

PDF İndir

  1. Tez No: 974425
  2. Yazar: LALA GARAYUSIFOVA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. KADRİYE AĞAN YILDIRIM
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Nöroloji, Neurology
  6. Anahtar Kelimeler: Multipl Skleroz, İnsomnia, Depresyon, Anksiyete, Yorgunluk, Bilişsel İşlemleme Hızı, Fonksiyonel Kapasite, Huzursuz Bacak Sendromu, Multiple Sclerosis, Insomnia, Depression, Anxiety, Fatigue, Cognitive Processing Speed, Functional Capacity, Restless Legs Syndrome
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Marmara Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Nöroloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı; Multipl Skleroz (MS) tanılı bireylerde insomnia semptomlarının sıklığını değerlendirmek, insomnia varlığına göre klinik alt grupları karşılaştırmak; depresyon, anksiyete, yorgunluk, gündüz uykululuğu ve öznel uyku kalitesi gibi psikiyatrik ve uykuya ilişkin parametrelerle birlikte, bilişsel performans, yürüme hızı, üst ekstremite motor becerileri ve özürlülük düzeyi gibi nörolojik ve fonksiyonel göstergelerle olan ilişkilerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Aralık 2024 – Haziran 2025 tarihleri arasında, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniği'nde yürütülen bu tek merkezli, gözlemsel çalışmaya, multipl skleroz (MS) tanısı bulunan toplam 110 hasta dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan hastaların 45'inde insomnia saptanmıştır. Çalışma grubu, insomnisi olan ve olmayan bireyler olmak üzere iki alt gruba ayrılmıştır. Psikiyatrik değerlendirmeler, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD) ile yapılmış; uykuya ilişkin semptomlar Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (ISI), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PSQI) ve Epworth Uykululuk Ölçeği (ESS) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Yorgunluk düzeyi Yorgunluk Şiddet Ölçeği (FSS) ile; bilişsel işlevsellik ise Sembol Sayı Modaliteleri Testi (SDMT) ile ölçülmüştür. Fonksiyonel kapasite değerlendirmesinde, alt ekstremite performansı için 25 Adım Yürüme Testi (T25FW), üst ekstremite ince motor becerileri için 9 Delikli Peg Testi (9-HPT) kullanılmış; özürlülük düzeyi Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (EDSS) üzerinden kaydedilmiştir. Çalışmada huzursuz bacak sendromu (HBS) varlığı da araştırılmıştır. Bu amaçla, Uluslararası Huzursuz Bacak Sendromu Çalışma Grubu (IRLSSG) tarafından belirlenen tanı kriterleri temel alınmıştır. Bulgular: MS hastalarının %40,9'unda insomnia saptanmıştır. İnsomnisi olan bireylerde anksiyete ve depresyon puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (her ikisi için p<0,001). Yorgunluk düzeyi (p<0,001), gündüz uykululuğu (p=0,006) ve öznel uyku kalitesi (p<0,001) açısından da istatistiksel olarak anlamlı fark izlenmiştir. Fonksiyonel kapasiteye yönelik değerlendirmelerde, insomnia grubunda 25 Adım Yürüme Testi süresi anlamlı düzeyde daha uzun saptanmıştır (p=0,017); 9 Delikli Peg Testi skorları ise hem sağ (p=0,714) hem sol el (p=0,798) için anlamlı fark göstermemiştir. EDSS puanları, insomnia varlığıyla ilişkili olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p=0,020). Bilişsel performans, SDMT puanları açısından gruplar arasında anlamlı farklılık göstermemiştir (p=0,136); ancak regresyon analizine göre SDMT skorundaki her bir puanlık artış, insomnia gelişme riskini %6 oranında azaltmaktadır. İnsomnisi olan bireylerin yalnızca %6,7'sinde HBS semptomları gözlenmiş; gruplar arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Çok değişkenli analizde ise yalnızca PUKİ ve depresyon puanları, insomnia varlığını anlamlı düzeyde öngören değişkenler olarak öne çıkmıştır. Sonuç: Multipl Skleroz hastalarında saptanan insomnia, yalnızca uyku düzenine dair bir sorun olmanın ötesinde; psikiyatrik semptomlar, bilişsel performans, özürlülük düzeyi ve fonksiyonel kapasite ile yakından ilişkili, çok boyutlu bir klinik belirti olarak öne çıkmaktadır. Özellikle depresyon ve öznel uyku kalitesi ile olan güçlü ilişkisi, bu alanların insomnia gelişiminde belirleyici faktörler olabileceğini düşündürmektedir. Bulgular, MS hastalarında insomnia değerlendirmesinin rutin klinik izlemlere entegre edilmesinin ve erken müdahale stratejilerinin geliştirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Bu ilişkilerin nedenselliğini ve uzun dönem etkilerini daha iyi ortaya koyabilmek için geniş örneklemli, prospektif çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Özet (Çeviri)

Objective: The aim of this study is to evaluate the prevalence of insomnia symptoms in individuals diagnosed with Multiple Sclerosis (MS), to compare clinical subgroups based on the presence of insomnia, and to examine its associations with psychiatric and sleep-related parameters such as depression, anxiety, fatigue, daytime sleepiness, and subjective sleep quality, as well as with neurological and functional indicators including cognitive performance, walking speed, upper extremity motor skills, and disability level. Materials and Methods: This single-center, observational study was conducted at the Neurology Department of Marmara University Pendik Training and Research Hospital between December 2024 and June 2025. A total of 110 patients diagnosed with multiple sclerosis (MS) were included. Among these patients, 45 were identified to have insomnia, and accordingly, the study sample was divided into two subgroups: individuals with and without insomnia. Psychiatric assessments were performed using the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), while sleep- related symptoms were evaluated using the Insomnia Severity Index (ISI), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), and Epworth Sleepiness Scale (ESS). Fatigue levels were measured with the Fatigue Severity Scale (FSS), and cognitive functioning was assessed using the Symbol Digit Modalities Test (SDMT). For functional capacity, the Timed 25-Foot Walk Test (T25FW) was used to assess lower extremity performance, while the Nine-Hole Peg Test (9-HPT) was employed to evaluate upper extremity fine motor skills. Disability status was recorded using the Expanded Disability Status Scale (EDSS). The presence of restless legs syndrome (RLS) was also investigated. For this purpose, the diagnostic criteria established by the International Restless Legs Syndrome Study Group (IRLSSG) were applied. Results: Insomnia was identified in 40.9% of MS patients. Anxiety and depression scores were significantly higher in individuals with insomnia (p<0.001 for both). Statistically significant differences were also observed in fatigue levels (p<0.001), daytime sleepiness (p=0.006), and subjective sleep quality (p<0.001). In terms of functional capacity, the T25FW duration was significantly longer in the insomnia group (p=0.017), while 9-HPT scores did not differ significantly for either the right (p=0.714) or left hand (p=0.798). EDSS scores were significantly higher among participants with insomnia (p=0.020). Cognitive performance, as measured by SDMT scores, did not significantly differ between groups (p=0.136); however, regression analysis indicated that each one-point increase in SDMT score was associated with a 6% reduction in the risk of developing insomnia. Only 6.7% of individuals with insomnia exhibited RLS symptoms, and no significant association was found between the groups. In multivariate analysis, only PSQI and depression scores emerged as significant predictors of insomnia presence. Conclusion: Insomnia observed in individuals with Multiple Sclerosis (MS) emerges as a multidimensional clinical symptom closely associated not only with sleep disturbances but also with psychiatric symptoms, cognitive performance, disability status, and functional capacity. In particular, its strong association with depression and subjective sleep quality suggests that these domains may act as key determinants in the development of insomnia. The findings highlight the importance of incorporating insomnia assessment into routine clinical follow-up of MS patients and the need for developing early intervention strategies. To better clarify the causal relationships and long-term effects of these associations, large-scale prospective studies are warranted.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    463965

    Multiple skleroz tanısıyla takip edilen hastalarda fingolimod ve teriflunamid tedavilerinin etkinliğinin retrospektif değerlendirilmesi

    The retrospective evaluation of effectiveness of fingolimod and teriflunomide treatments in multiple sclerosis patients

    AHMET CANDOST ERTAŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    NörolojiUludağ Üniversitesi

    Nöroloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖMER FARUK TURAN

  2. Tez No

    584773

    Fingolimod tedavisinin multipl skleroz hastalarında karaciğer enzim düzeylerine etkisi

    The effect of fingolimod treatment on liver enzyme levels in multiple sclerosis patients

    DUYGU TAP

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Tıbbi BiyolojiHatay Mustafa Kemal Üniversitesi

    Moleküler Biyokimya ve Genetik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MENDERES YUSUF TERZİ

    PROF. DR. AHMET TAŞKIN DUMAN

  3. Tez No

    642826

    Fingolimod tedavisi alan multiple skleroz hastalarında lenfopeninin yaş ve cinsiyet ile ilişkisi

    Relationship between lymphopenia and age and gender observed in patients receiving fingolimod treatment

    FATMA GÜVEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    NörolojiHatay Mustafa Kemal Üniversitesi

    Nöroloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT GÜNTEL

  4. Tez No

    645980

    Multipl skleroz hastalarında peripapiller koroid kalınlığı, optik sinir başı parametreleri ve görme alanı bulgularının değerlendirilmesi

    Evaluation of peripapillary choroidal thickness, optic nerve head parameters and visual field findings in patients with multiple sclerosis

    MURAT GARLI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Göz HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEVDA AYDIN KURNA

  5. Tez No

    962814

    OTOİMMÜN SANTRAL SİNİR SİSTEMİ HASTALIKLARINDA EŞLİK EDEBİLECEK OTOİMMÜN HASTALIKLAR VE PRİMER İMMÜN YETMEZLİKLER AÇISINDAN PARAMETRELERİN RETROSPEKTİF İNCELENMESİ

    A RETROSPECTIVE EVALUATION OF PARAMETERS IN TERMS OFACCOMPANYING AUTOIMMUNE DISEASES AND PRIMARYIMMUNODEFICIENCIES IN AUTOIMMUNE CENTRAL NERVOUS SYSTEM DISORDERS

    EBRU EVRAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BAHADIR KONUŞKAN

    DOÇ. DR. İSMAİL SOLMAZ

    UZMAN PINAR ÖZBUDAK

Geri Dön