İlkokul öğrencilerinin ekran bağımlılık düzeyi ile akademik başarıları arasındaki ilişki
Relationship between primary school students' screen addiction level and their academic achievement
- Tez No: 975369
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA YEŞİLYURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde dijital teknolojilerin hızla yaygınlaşması, özellikle çocukların ekran karşısında geçirdikleri süreyi belirgin biçimde artırmıştır. Bu durum, bireylerin günlük yaşamını olumsuz yönde etkileyebilecek düzeyde teknoloji kullanımına işaret eden“ekran bağımlılığı”kavramını önemli bir tartışma konusu hâline getirmiştir. Çocukların gelişim dönemlerinde maruz kaldıkları ekran süreleri, yalnızca fiziksel ve psikolojik sağlıklarını değil, aynı zamanda akademik performanslarını da etkileyebilecek potansiyele sahiptir. Bu bağlamda, ekran bağımlılığı ile akademik başarı arasındaki ilişkiyi incelemek, güncel ve toplumsal açıdan değerli bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, ilkokul öğrencilerinin ekran bağımlılık düzeyleri ile akademik başarıları arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü ortaya koymak, ayrıca bu ilişkinin çeşitli sosyo-demografik değişkenler temelinde farklılık gösterip göstermediğini incelemektir. Literatürde çocukların dijital teknoloji kullanımına ilişkin çalışmalar artış göstermesine rağmen, özellikle ilkokul düzeyindeki öğrencilerle yapılan araştırmalar sınırlıdır. Özellikle COVID-19 pandemisi sürecinde ekran süresinin artmasıyla birlikte ekran bağımlılığı kavramı daha belirgin hale gelmiş ve akademik başarı üzerindeki potansiyel etkileri merak konusu olmuştur. Bu çalışma, Sivas ili Koyulhisar ilçesinde 2023-2024 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören 3. ve 4. sınıf düzeyindeki 227 öğrenci ve velilerini kapsamaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde tabaka örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından hazırlanan demografik bilgi formu, Furuncu (2019) tarafından geliştirilen Problemli Medya Kullanım Ölçeği ve Balcı (2019) tarafından geliştirilen matematik başarı ölçekleri kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS programı ile gerçekleştirilmiş; korelasyon analizi, t testi ve tek yönlü ANOVA gibi istatistiksel yöntemler uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, öğrencilerin ekran bağımlılığı ile akademik başarıları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığını göstermektedir. Ayrıca ekran bağımlılığı; okul türü, sınıf düzeyi, cinsiyet, aile yapısı, gelir durumu ve babanın eğitim düzeyine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Ancak kardeş sayısı ve annenin eğitim düzeyi ekran bağımlılığı üzerinde anlamlı etkiler yaratmaktadır. En sık kullanılan medya cihazı açısından bilgisayar kullanan öğrenciler, diğer cihaz kullanıcılarına kıyasla daha yüksek ekran bağımlılığı puanları almıştır. Ayrıca, ebeveynin çocuğa ekran başında gösterdiği yaklaşım ve ebeveynin kendi ekran süresi de çocukların ekran bağımlılığı düzeylerini anlamlı biçimde etkilemektedir. Akademik başarı açısından incelendiğinde, cinsiyet, aile yapısı, gelir düzeyi, medya cihazı türü, ebeveyn eğitimi ve ekran süresi gibi değişkenlerin anlamlı bir etkisi görülmemiştir. Akademik başarı üzerinde anlamlı farklılık yaratan tek değişken sınıf düzeyidir; 4. sınıf öğrencilerinin başarı puanları 3. sınıf öğrencilerinden anlamlı düzeyde daha yüksektir. Sonuçlar doğrultusunda, ekran bağımlılığı ve akademik başarı arasındaki ilişkinin zayıf olduğu; buna karşın bazı ailevi ve bireysel değişkenlerin ekran bağımlılığı üzerinde belirleyici olduğu görülmektedir. Bu bulgular doğrultusunda ailelere, çocuklarının medya kullanımına yönelik sınırlayıcı ama destekleyici bir tutum sergilemeleri; öğretmenlere, öğrencilerin medya okuryazarlığını artıracak etkinliklere derslerinde yer vermeleri; araştırmacılara, ekran bağımlılığı ile psikolojik iyilik hali arasındaki ilişkiyi derinlemesine incelemeleri; politika yapıcılara ise ilkokul düzeyinde medya kullanımına yönelik rehberlik temelli eğitim programları geliştirmeleri önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The rapid proliferation of digital technologies today has significantly increased the time children spend in front of screens. This has brought the concept of“screen addiction,”which refers to technology use at a level that may adversely affect individuals' daily lives, into the spotlight as a critical issue. The screen time children are exposed to during their developmental periods has the potential to affect not only their physical and psychological health but also their academic performance. In this context, examining the relationship between screen addiction and academic achievement constitutes a current and socially significant research area. The main aim of this study is to determine the direction and strength of the relationship between screen addiction levels and academic achievement among primary school students, and to investigate whether this relationship varies based on various socio-demographic variables. Although studies on children's use of digital technology have increased in the literature, research specifically focusing on primary school students remains limited. Particularly during the COVID-19 pandemic, increased screen time has made the concept of screen addiction more prominent, raising questions about its potential impact on academic performance. This study includes 227 third and fourth grade students and their parents from Koyulhisar district of Sivas province during the 2023–2024 academic year. The research employed a quantitative method, specifically the correlational survey model. Stratified sampling was used to determine the study group. As data collection tools, a demographic information form prepared by the researcher, the Problematic Media Use Scale developed by Furuncu (2019), and the Mathematics Achievement Scale developed by Balcı (2019) were used. Data were analyzed using SPSS software, applying statistical methods such as correlation analysis, t-tests, and one-way ANOVA. The findings reveal that there is no significant relationship between students' screen addiction and their academic achievement. Furthermore, screen addiction does not significantly differ by school type, grade level, gender, family structure, income level, or father's educational background. However, the number of siblings and mother's educational level have a significant effect on screen addiction. Among media device users, students who primarily use computers scored higher in screen addiction compared to those using other devices. Additionally, parents' approach toward their child's screen use and their own screen time significantly influence children's level of screen addiction. From an academic achievement perspective, variables such as gender, family structure, income level, media device type, parental education, and screen time were not found to have a significant effect. The only variable that created a meaningful difference in academic achievement was grade level; fourth-grade students had significantly higher achievement scores than third graders. In conclusion, the study shows that the relationship between screen addiction and academic achievement is weak. However, certain familial and individual variables appear to play a determining role in screen addiction. Based on these findings, it is recommended that families adopt a supportive yet restrictive approach toward children's media use; teachers incorporate media literacy activities into their lessons; researchers explore the relationship between screen addiction and psychological well-being more deeply; and policymakers develop guidance-based media use education programs at the primary school level.
Benzer Tezler
- İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dijital bağımlılıkları ile matematik kaygıları ve matematik akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between digital addiction levels of primary school fourth grade students and mathematics anxiety and mathematics academic success
AHMET MELİK ERKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET AKİF BİRCAN
- İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyleri ile okuma becerileri üzerine bir inceleme
An investigation into the relationship between digital addiction levels and reading skills among fourth-grade primary school students
UYUM MERYEM KURTOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLGE KUŞDEMİR KAYIRAN
- Ortaokul öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyleriyle anlama becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Kayseri ili örneği
An investigation of the relationship between middle school students' digital addiction levels and their comprehension skills: The case of Kayseri province
BANU KIZMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TÜRKYILMAZ
- İlkokul öğrencilerinin ekran bağımlılığı, zorbalık ve yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between screen addiction, bullying and loneliness levels of primary school students
UĞUR GÜNEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimMardin Artuklu ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAİF ERGÜN
- İstanbul ili Maltepe ilçesindeki ilkokul çağı çocuklarında ekran bağımlılığı eğiliminin nicel olarak incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HURİYE AKÇA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Halk SağlığıMarmara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELDA KARAVUŞ
DOÇ. DR. SEYHAN HIDIROĞLU