Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ile medya okuryazarlığı becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between pre-service teachers' critical thinking tendencies and media literacy skills
- Tez No: 976377
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA TAHİROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Medya okuryazarlığı, Öğretmen adayları, Media literacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, eğitim fakültesinde okuyan öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimlerini ve medya okuryazarlığı becerilerini cinsiyet ve bölüme göre inceleyerek öğretmen adaylarına yönelik bu iki beceri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ile medya okuryazarlığı becerileri düzeyleri nedir? Bu beceriler cinsiyet ve bölüm gibi değişkenlere göre değişmekte midir? Aralarında nasıl bir ilişki vardır? Sorularına cevap aranmaktadır. Çalışmanın evrenini, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Nevşehir'deki bir devlet üniversitesinde eğitim hayatına devam eden öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmaya 271 öğretmen adayı katılmıştır. Çalışmada, nicel araştırma yöntemleri içerisinde yer alan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada“Kişisel Bilgiler Formu”, ‟Medya Okuryazarlığı Becerileri Ölçeği“ ve ‟Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği”olmak üzere üç adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Verilerin analizinde öncelikle normal dağılım varsayımı test edilmiş olup, veriler normal dağılım göstermediğinden dolayı non-parametric testler kullanılmıştır. Veriler analiz edilirken Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi, Spearman Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda; öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ve medya okuryazarlığı becerileri yüksek düzeyde olduğu, medya okuryazarlığı becerileri ölçeği için cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterip göstermeme durumu için yapılan analizde genel olarak erkeklerin sıra ortalamasının kadınlara oranla daha yüksek puana sahip olduğu, eleştirel düşünme eğilimleri ölçeğinin bölüm değişkenine göre anlamlı farklılık olmadığı, medya okuryazarlığı ölçeğinin bölüm değişkenine göre yapılan farklılık analizinde ölçeğin genelinde ve bu ölçeğin erişme ve analiz alt boyutlarında anlamlı farklılık görülmüştür. Medya okuryazarlığı becerileri ölçeği için cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterip göstermeme durumu için yapılan analizde, genel olarak erkeklerin sıra ortalamasının kadınlara oranla daha yüksek puana sahip olduğu görülmektedir. Medya okuryazarlığı beceri düzeyleri ile eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkiyi karşılaştırmak için yapılan analiz sonucuna göre; orta düzeyde, pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Araştırmayı farklı kılan yönleri, eleştirel düşünme eğilimleri ölçeğinde kadınların sıra ortalaması yüksek çıkıp anlamlı bir farklılık görülmezken, medya okuryazarlığı ölçeğinde erkeklerin sıra ortalamasının yüksek çıkarak erkekler lehine anlamlı farklılık görülmesi ve eleştirel düşünme eğilimleri ölçeğinde bölüm açısından anlamlı bir farklılık görülmezken, medya okuryazarlığı ölçeğinde bölüm açısından anlamlı farklılık görülmesidir. Alan yazında, öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ve medya okuryazarlığı becerilerinin ayrı ayrı incelendiği pek çok araştırma bulunmasına karşın, bu iki değişkeni birlikte ele alarak ilişkilerini inceleyen çalışmalar sınırlıdır. Sonuç olarak, öğretmen adaylarının çağdaş eğitim anlayışının gerektirdiği temel becerilerden olan eleştirel düşünme ve medya okuryazarlığı açısından yüksek düzeyde yeterli olduklarını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, cinsiyet ve bölüm gibi değişkenlerin bu beceriler üzerinde zaman zaman farklı etkiler yarattığı da gözlemlenmiştir. Eleştirel düşünme yönelimi güçlü olan öğretmen adaylarının, medya içeriklerini değerlendirirken daha seçici, sorgulayıcı ve analitik bir yaklaşım benimsedikleri söylenebilir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the critical thinking dispositions and media literacy skills of prospective teachers studying at a faculty of education in terms of gender and department, and to reveal the relationship between these two skills among teacher candidates. The study seeks to answer the following questions: What are the levels of teacher candidates' critical thinking dispositions and media literacy skills? Do these skills vary according to variables such as gender and department? What kind of relationship exists between the two? The population of the study consists of teacher candidates continuing their education at a state university in Nevşehir during the 2024–2025 academic year. A total of 271 teacher candidates participated in the research. The study adopted the relational survey model, which is among the quantitative research methods. Three data collection tools were utilized in the study: the“Personal Information Form,”the“Media Literacy Skills Scale,”and the“Critical Thinking Disposition Scale.”Prior to data analysis, the assumption of normal distribution was tested; since the data did not show normal distribution, non-parametric tests were employed. Mann-Whitney U Test, Kruskal-Wallis H Test, and Spearman Correlation Analysis were used for data analysis. The analysis revealed that prospective teachers' critical thinking dispositions and media literacy skills were at a high level. Regarding the Media Literacy Skills Scale, the analysis of whether scores differed by gender demonstrated that, overall, male participants had higher mean ranks than female participants. For the Critical Thinking Disposition Scale, no significant difference was found in relation to department. However, the analysis of the Media Literacy Skills Scale according to the department variable showed significant differences both in the overall score and in the“Access”and“Analysis”subdimensions. Concerning gender differences, male participants' mean ranks were consistently higher in the Media Literacy Skills Scale, showing a significant difference in favor of men. The analysis exploring the relationship between media literacy skill levels and critical thinking dispositions revealed a moderate, positive, and statistically significant correlation. The unique aspects of this research include the finding that while female participants had higher mean ranks in the Critical Thinking Disposition Scale, this difference was not statistically significant, whereas male participants scored higher in the Media Literacy Skills Scale and the difference was statistically significant in favor of men. Furthermore, while no significant difference was found by department in the Critical Thinking Disposition Scale, significant differences were found in the Media Literacy Skills Scale according to the department variable. In the literature, there are numerous studies examining teacher candidates' critical thinking dispositions and media literacy skills separately; however, research addressing both variables together and exploring their relationship is limited. In conclusion, the findings demonstrate that teacher candidates possess a high level of competence in critical thinking and media literacy, which are essential skills required by the contemporary educational approach. Moreover, variables such as gender and department are observed to have differing impacts on these skills in certain cases. It can be stated that prospective teachers with strong critical thinking dispositions adopt a more selective, questioning, and analytical approach when evaluating media content.
Benzer Tezler
- The relationship between critical thinking dispositions of prospective English language teachers and their levels of new media literacy
İngilizce öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ve yeni medya okuryazarlığı seviyeleri arasındaki ilişki
ASLI YAREN YÜZGEÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Eğitim ve ÖğretimBaşkent Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM SONER SÜTÇÜ
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının 21.yüzyıl becerilerinin demokratik eğilimlerine etkisi (Nevşehir ili örneği)
Tendencies (Example of Nevşehir province)
MUHAMMED HASAN DEDE BAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiSosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ÇİFTÇİ
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerilerine ilişkin özyeterlik algılarının bütüncül incelenmesi
A holistic examination of social studies preservice teachers self-efficacy perceptions regarding 21st century skills
ESRA GÜLFIRAT KIBRIZ
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEKİN ÇELİKKAYA
- Designing a 21st century skills training program to cultivate pre-service EFL teachers' professional knowledge and skills
İngilizce öğretmen adaylarının mesleki bilgi ve becerilerini geliştirmek amacıyla 21. yüzyıl becerileri eğitim programı tasarlama
MELDA YILMAZ ŞENGÖZ
Doktora
İngilizce
2022
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir Üniversitesiİngilizce Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK İNAL
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarinin eleştirel düşünme eğilimleri ile medya okuryazarlik düzeyleri arasindaki i̇lişki
Relationship between critical thinking tendencies of social studies teacher candidates and their media literacy levels
SERHAT ALTINTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN ŞENŞEKERCİ