Being an employee with attention-deficit and hyperactivity disorder: A neurodiversity perspectives in work-life
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna sahip bir çalışan olmak: İş hayatında nöroçeşitlilik perspektifi
- Tez No: 976650
- Danışmanlar: PROF. DR. İDİL IŞIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Bilgi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Örgütsel Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, DEHB tanısı olan bireylerin iş yaşamındaki deneyimlerini ve DEHB tanısı olmayan bireylerin bu bireylere yönelik algı ve tutumlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Mevcut literatürde DEHB, iş yaşamında sıklıkla olumsuz bir bağlamda ele alınmakta; özellikle kavramın Türkçeye aktarımındaki yanlış anlamlandırmalar bu algıyı pekiştirmektedir. Yaratıcılık, yenilikçilik ve farklı bakış açılarıyla problem çözme gibi alanlarda yüksek potansiyel gösteren DEHB'li bireyler, uygun şekilde tasarlanmamış iş ortamlarında bu potansiyeli ortaya koymakta zorlanmaktadır. Ayrıca, DEHB tanısı olan bireyler iş yerinde tanılarını paylaşma konusunda kendilerini güvende hissetmemekte; damgalanma ve önyargıya maruz kalmaktadır. Bu nedenle çalışmanın temel araştırma sorusu DEHB tanısı olan çalışanların profesyonel yaşam deneyimleri ile ilgilidir. Çalışma DEHB tanısı olan bireylerin iş yaşamındaki kişisel deneyimlerini, DEHB tanısı olmayan bireylerin, iş yerinde DEHB ve DEHB'li bireyler hakkında yaklaşımlarını, işe alım süreçlerinde DEHB'ye yönelik bakış açılarını, yönetsel roller kapsamında DEHB'ye ilişkin yaklaşımları incelenmektedir. Bu araştırma, Türkiye'de iş hayatında DEHB'ye odaklanan ilk nitel çalışma olma niteliğini taşımaktadır. Çalışma kapsamında ADHD tanısı olan ve ADHD tanısı olmayan iki grupta, liderler, insan kaynakları uzmanları ve beyaz yaka çalışanlardan oluşan 12 katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, nitel veri analiz programı MAXQDA kullanılarak ve Tematik Analiz yöntemi doğrultusunda analiz edilmiştir. Ortaya çıkan ana temalar şunlardır; Kurumsal ve Toplumsal Algılar; Nöroçeşitlilik Yaklaşımıyla İş Yaşamının ve Deneyiminin Güçlendirilmesi; Çalışmak, İyi Oluş ve Anlam; Tanının Paylaşılması; Liderlik Rolünde Tanıya Dair Algılar; Tanının İş Yaşamındaki Yansımaları
Özet (Çeviri)
This study aims to explore the work experiences of individuals diagnosed with ADHD and the perceptions and attitudes of individuals without ADHD toward these individuals in professional settings. In the existing literature, ADHD is often addressed in a negative context within work life; in particular, misinterpretations stemming from the translation of the term into Turkish reinforce this perception. Individuals with ADHD, who demonstrate high potential in areas such as creativity, innovation, and problem-solving through alternative perspectives, struggle to express their potential in work environments that are not designed to meet their needs. Moreover, individuals diagnosed with ADHD often do not feel safe disclosing their diagnosis at work due to the risk of stigma and prejudice. Therefore, the main research question of the study focuses on the professional life experiences of employees with an ADHD diagnosis. The study investigates the personal experiences of individuals with ADHD in the workplace, the attitudes of individuals without ADHD toward ADHD and ADHD-diagnosed colleagues, perspectives on ADHD in recruitment processes, and perceptions regarding ADHD in managerial roles. This research is the first qualitative study in Turkey to focus on ADHD in the context of working life. As part of the study, semi-structured in-depth interviews were conducted with 12 participants, including leaders, human resources professionals, and white-collar employees, divided into two groups: those with and without an ADHD diagnosis. The data were analyzed using the qualitative data analysis software MAXQDA, following the principles of Thematic Analysis. The key themes that emerged are as follows: Corporate and Societal Perceptions; Strengthening the Work Experience Through a Neurodiversity Approach; Work, Well-Being, and Meaning; Disclosure of Diagnosis ; Perceptions and Experiences of the Diagnosis in Leadership Roles ; Reflection of the Diagnosis in Working Life
Benzer Tezler
- Sosyal medya içerik üreticilerinde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtileri, tükenmişlik, stres ve iş-yaşam dengesi arasındaki ilişki: Sosyal destek ve başa çıkma stratejilerinin düzenleyici rolü
The relationship between attention deficit and hyperactivity disorder symptoms, burnout, stress and work–life balance in social media content creators: The moderating role of social support and coping strategies
ALİ RIZA TÜRKMEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN KONKAN
- Okul öncesi çocuklarda psikolojik sağlamlık ve mizacın otizm spektrum bozukluğu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılarındaki hastalık şiddeti ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
An investigation of the impact of psycological resiliance and temperament on the severity and quality of life in preschool children with attention deficit hyperactivity disorder and autism spectrum disorder
SEDA ERBAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZLI BURCU ÖZBARAN
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (Dehb) olan çocuğa sahip ailelerin yaşadıkları kaygı düzeyi,algıladıkları sosyal destek ve ana-babalık tutumlarının incelenmesi
Parents? anxiety levels, perceived social support and parental attitudes, who have children attention deficit andhyperractivity disorder (Adhd)
ERTÜRK ARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NESLİHAN AVCI
- A multiple case study on students' speaking anxiety: Perspectives of students and teachers
Öğrencilerin konuşma kaygısı üzerine çoklu bir durum çalışması: Öğrenci ve öğretmen bakış açısı
BENSU ZAMBAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YEŞİM BEKTAŞ ÇETİNKAYA
- Erişkin DEHB tanısında bakış açısı kameralı gözlük kullanılabilir mi? Klinik doğal etkileşimde sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Can point-of-view glasses be used in the diagnosis of adult ADHD? a comparison with healthy controls in a clinical natural interaction
HACER ARIKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAY ATASOY