Teknik, ustalık ve içerik bağlamında portre resminde ışık-gölge yaklaşımları
Lighting-shadow approaches in portrait painting in the context of technique, skill and content
- Tez No: 976838
- Danışmanlar: DOÇ. ŞUAYYİP YÜCEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Portre Resmi, Işık, Gölge, Sanat, Batı Sanat Tarihi, Resim Çözümleme, Portrait Painting, Light, Shadow, Art, Western Art History, Painting Analysis
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Resim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Resim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Portre resmi, bireyin dış görünüşüyle birlikte içsel derinliğini, ruh halini ve kişiliğini de ifade etmeyi amaçlayan bir anlatım yoludur. Plastik sanatlar disiplini içerisinde ışık ve gölge, biçimsel derinlik oluşturma işleviyle birlikte, portre resminde psikolojik, toplumsal ve estetik anlam katmanlarının inşasında temel bir anlatım aracı olarak değerlendirilmektedir. Doğal ya da yapay ışık kaynaklarının ressamlar tarafından tercih edilme biçimi, portrede aktarılmak istenen duygusal atmosferi, toplumsal mesajları ve estetik etkileri doğrudan şekillendirir. Sanat tarihinde“usta”sıfatıyla anılan pek çok ressam, yaşadıkları dönemin teknik eğilimlerini ya da kişisel yaratıcı deneyimlerini ışık kullanımı üzerinden etkileyici biçimde ifade etmiştir. Evrenin temel bileşenlerinden biri olan ışık, görme deneyimini mümkün kılan bir enerji biçimi olarak insanlık tarihinde çoğunlukla iyilik, aydınlanma ve kutsallıkla özdeşleştirilmiştir. Buna karşın, gölge ise genellikle karanlık, bilinmezlik ve olumsuzlukla ilişkilendirilir. Ancak bu zıtlık, aslında birbirini tamamlayan iki ayrılmaz gerçeği yansıtır. Gölge, sadece ışığın eksikliği değil; mekânsal hacim oluşturan, algısal çeşitlilik sağlayan ve kompozisyon uyumu destekleyen temel bir görsel öğe olarak işlev görür. Aşırı aydınlatmaya odaklanan tasarım anlayışlarının tersine, gölge kimi durumlarda gizem, huzur ve içsel dinginlik duygusu uyandıran estetik bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, ışık ve gölge unsurlarının portre resmindeki estetik, teknik ve duygusal rollerine çok yönlü bir bakış sunulmuştur. Rönesans, Barok, Neo-Klasisizm ve Foto-gerçekçilik gibi çeşitli sanat akımları üzerinden yapılan değerlendirmelerle, bu iki öğenin sanatsal üretim sürecine katkısı örneklerle açıklanmıştır. Erken dönemlerde ayrıntılı ışık kullanımıyla oluşturulan derinlik etkisi, sonraki dönemlerde ışık-gölge karşıtlığından yararlanarak geliştirilen dramatik anlatımlar ve zamanla biçimlenen özgün aydınlatma teknikleri, bu kapsamda dikkat çeken yönler arasında yer almaktadır. Bu çerçevede, farklı dönemlerde portre resmiyle ön plana çıkan on ressam incelenmiş; ışık ve gölgenin bu sanatçılar tarafından nasıl kullanıldığı karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Araştırma, literatür taraması ve sanat eseri analizlerine dayanarak, portre sanatında ışık ve gölgenin çok katmanlı işlevlerini ortaya koymayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Portrait painting is a form of expression that aims to convey not only an individual's external appearance but also their inner depth, mood, and personality. Within the discipline of plastic arts, light and shadow, along with their function of creating formal depth, are considered a fundamental means of expression in the construction of psychological, social, and aesthetic layers of meaning in portrait painting. The way in which artists choose to use natural or artificial light sources directly shapes the emotional atmosphere, social messages, and aesthetic effects they wish to convey in their portraits. Many artists who have been referred to as“masters”in art history have impressively expressed the technical trends of their time or their personal creative experiences through their use of light. Light, one of the fundamental components of the universe, is a form of energy that makes the experience of sight possible and has been largely associated with goodness, enlightenment, and sanctity throughout human history. In contrast, shadow is generally associated with darkness, uncertainty, and negativity. However, this contrast reflects two inseparable truths that complement each other. Shadow is not merely the absence of light; it functions as a fundamental visual element that creates spatial volume, provides perceptual diversity, and supports compositional harmony. Contrary to design approaches that focus on excessive lighting, shadow is sometimes considered an aesthetic element that evokes a sense of mystery, tranquility, and inner peace. This study offers a multifaceted perspective on the aesthetic, technical, and emotional roles of light and shadow in portrait painting. Through evaluations of various art movements such as the Renaissance, Baroque, Neoclassicism, and Photo-Realism, the contribution of these two elements to the artistic production process is explained with examples. The depth effect created by the detailed use of light in early periods, the dramatic narratives developed by utilizing the contrast between light and shadow in later periods, and the unique lighting techniques that have evolved over time are among the notable aspects in this context. Within this framework, ten painters who came to the fore with portrait painting in different periods were examined, and how light and shadow were used by these artists was discussed comparatively. Based on literature review and artwork analysis, the research aims to reveal the multi-layered functions of light and shadow in portrait art.
Benzer Tezler
- Kültürel sürdürülebilirlik ve yemek kültürü bağlamında Antakya mutfağı: Bir ritüel olarak yerel künefe yeme deneyimi üzerine bir analiz
Antakya cuisine in the context of cultural sustainability and food culture: An analysis of the local künefe eating experience as a ritual
HÜSEYİN ELİA AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Endüstri Ürünleri TasarımıEskişehir Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Sanatlar Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FÜSUN CURAOĞLU
PROF. DR. NEZİHE FİGEN ERSOY ARCA
- Kamu yönetiminde reform: Bağımlılık bağlamında reformun antropolojisi
Public administration reform: The antropology of reform in the context of dependency
TEKİN AVANER
Doktora
Türkçe
2009
Kamu YönetimiAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİRGÜL AYMAN GÜLER
- Dijital dönüşümün örgütsel sürdürülebilirliğe etkisinde örgütsel ustalık ve yeşil insan kaynakları yönetiminin aracı rolleri
The intermediary roles of organizational ambidexterity and green human resource management in the effect of digital transformation on organizational sustainability
ÖZGÜR TEZEL
- Tıbb-ı Nebevî ve Kütüb-i Sitte'de tıb bölümleri
Prophetic medicine and the medical chapters in The Kutub al-Sittah
MERVE YAZILIKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Dinİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABRİ ÇAP
- Tracing the contemporary critique in design: Mapping users' critical acts on social media
Tasarımda çağdaş eleştirinin izini sürme: Sosyal medyadaki kullanıcıların eleştirel eylemlerinin haritalandırılması
SELİN ARKAN
Doktora
İngilizce
2024
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEBNEM TİMUR