Erkeklik rolleri ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkiler: Bir boylamsal çapraz gecikmeli panel modeli önerisi
Relationships between masculinity roles and well-being: A longitudinal cross-lagged panel model
- Tez No: 977393
- Danışmanlar: PROF. DR. İLHAN YALÇIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Pozitif erkeklik, saldırganlık, ölçüm değişmezliği, çapraz gecikmeli model, boylamsal aracılık, Positive masculinity, aggression, measurement invariance, cross-lagged panel model, longitudinal mediation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışma Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye'de son yıllarda artan şiddet oranlarının toplumsal normlarla ilişkisini ele alma gereksiniminden doğmuştur. Alanyazında erkeklik normları genellikle sorunlu ve düzeltilmesi gereken yönleriyle ele alınmaktadır. Benzer şekilde, mevcut nicel ölçme araçları da erkekliği çoğunlukla olumsuz yönleriyle değerlendirmektedir. Buna karşılık, son dönemde tartışılmaya başlanan pozitif erkeklik yaklaşımı, erkeklik rollerinin işlevsel ve faydalı boyutlarını vurgulayarak daha dengeli bir perspektif sunmaktadır. Bu araştırmanın iki ana amacı bulunmaktadır. Çalışmada ilk olarak, pozitif erkeklik ölçeğinin Türk kültüründe psikometrik nitelikleri incelenmiştir. Ardından, geleneksel erkeklik normlarına uygunluk, pozitif erkeklik rollerine bağlılık, saldırganlık eğilimi ve psikolojik iyi oluş değişkenleri arasındaki ilişkiler boylamsal olarak incelenmiştir. Çalışma, üç ay arayla toplanan iki dalgalı boylamsal veri setiyle ve çapraz gecikmeli panel modeliyle yürütülmüştür. Türkiye'nin 54 ilinden toplam 2.037 katılımcı araştırmaya dahil edilmiştir. Yapılan incelemelerin ardından, geleneksel erkeklik rollerine bağlılığın saldırganlık eğilimini artırdığı ve pozitif erkeklik rollerine uygunluğun ise saldırganlığı azaltarak psikolojik iyi oluşu artırdığı elde edilmiştir. Elde edilen bu sonuçlara göre, erkeklik normlarının psikolojik sağlık üzerinde hem risk hem de koruyucu işlevler taşıyabileceği ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
This study originated from the need to examine the relationship between rising violence rates in Türkiye and prevailing social norms. In the literature, masculinity is often defined from a deficit-oriented perspective, and existing quantitative measurement tools tend to assess masculinity primarily through its negative aspects. In contrast, the recently emerging positive masculinity paradigm emphasises the functional and beneficial dimensions of masculine roles, offering a more balanced perspective. The study had two main aims. First, it examined the psychometric properties of the Positive Masculinity Scale in the Turkish cultural context. Second, it tested longitudinal links among conformity to traditional masculinity norms, adherence to positive masculinity roles, aggression, and psychosocial well-being. The research was conducted using twowave longitudinal data collected three months apart and analysed with a cross-lagged panel model. A total of 2,037 participants from 54 provinces of Türkiye took part in the study. The findings revealed that conformity to traditional masculinity norms increased aggression, whereas adherence to positive masculinity roles decreased aggression and enhanced well-being. These results suggest that masculinity norms may serve both risk and protective functions for psychological health.
Benzer Tezler
- Kültür mantarı yetiştiriciliğinin ekonomik analizi ve yapılabilirliği
Başlık çevirisi yok
NECDET ÖZBİLGİN
