BİST 100 endeksi ile makro ekonomik değişkenler arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak incelenmesi
Statistical investigation of the relationship between BİST 100 index and macro economic variables
- Tez No: 977410
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATİH ÇEMREK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İstatistik, Statistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İstatistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uygulamalı İstatistik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Temel kurallara sahip olan, arz-talep dengesi göre hareket eden borsada, döviz, vadeli işlemler ve opsiyon sözleşmeleri, menkul değerler, emtia kamuya açık şekilde işlem görmektedir. Piyasada alım ve satım işlemlerinin yapıldığı menkul kıymetler, hisse senetleri, dövizler, değerli mallar, hammaddeler (metaller vs.), borçlardır. Piyasadaki bu değerli varlıkların arz-talep usulüne göre komisyoncular tarafından yapılan aracılık faaliyetleri ile alım satımı yapılmasıyla piyasada denge oluşmaktadır. Günümüzde ekonomilerin işleyişinde oldukça önemi rolü olan finansal piyasalar sermaye fazlası olanlar ile sermaye açığı olan ekonomik birimleri bir araya getiren ve böylece fon akışını sağlayan sistemler olarak tanımlanmaktadır. Finansal piyasaların en önemli işlevlerinden bir diğeri de likidite sağlamasıdır. Likiditenin sağlanması, sadece yatırımcıların piyasaya katılımını teşvik etmekle kalmaz, aynı zamanda ekonomik faaliyetlerin sürekliliğine de katkı sağlar. Bu çalışmada, BİST 100 endeksi ile makro ekonomik değişkenler olan Dolar kuru (TL/USD), Avro Kuru (TL/Avro), Altın ($/ons), mevduat faiz oranı, enflasyon (TÜFE;2023=100) değişkenleri arasındaki nedensellik ilişkisi araştırılmıştır. Önce serilerin durağanlık yapısı birim kök testleri ile incelenmiş ve tüm değişkenlerin birinci farkları alındığında durağan hale geldikleri (I(1)) belirlenmiştir. Daha sonra değişkenler arasında uzun dönemli ilişki olup olmadığını belirlemek için Johansen eşbütünleşme analizi uygulanmıştır. faiz oranı, enflasyon oranı ve döviz kuru değişkenlerinin BİST 100 endeksi üzerinde uzun dönemli etkilerinin bulunduğunu göstermektedir. Özellikle faiz oranlarındaki artışların BİST 100 üzerinde negatif etkiler yarattığı; enflasyon ve döviz kuru değişkenlerinin ise karma etkiler oluşturduğu gözlemlenmiştir. Son olarak seriler arasında nedensel ilişki olup olmadığı Granger Nedensellik Analizi ile belirlenmeye çalışılmıştır. Dolar kurundan BİST 100'e doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu; Faiz Oranı ve TÜFE serileri arasında da çift yönlü nedensellik ilişkisinin oldu sonucu elde edilmiştir.
Özet (Çeviri)
In the stock exchange, which has basic rules and operates according to the supply-demand balance, foreign exchange, futures and option contracts, securities, and commodities are traded openly to the public. The securities that are bought and sold in the market are stocks, foreign exchange, valuable goods, raw materials (metals, etc.), and debts. Balance is created in the market by the brokerage activities carried out by brokers according to the supply-demand method to buy and sell these valuable assets in the market. Financial markets, which play a very important role in the functioning of economies today, are defined as systems that bring together economic units with capital surplus and those with capital deficit, thus ensuring the flow of funds. Another of the most important functions of financial markets is to provide liquidity. Providing liquidity not only encourages investors to participate in the market, but also contributes to the continuity of economic activities. In this study, the causality relationship between BIST 100 index and macroeconomic variables such as Dollar exchange rate (TL/USD), Euro exchange rate (TL/Euro), Gold ($/ounce), deposit interest rate, inflation (CPI; 2023=100) was investigated. First, the stationarity structure of the series was examined with unit root tests and when the first differences of all variables were taken, it was determined that they became stationary (I(1)). Then, Johansen cointegration analysis was applied to determine whether there is a long-term relationship between the variables. It shows that the interest rate, inflation rate and exchange rate variables have long-term effects on the BIST 100 index. It was observed that especially the increases in interest rates created negative effects on BIST 100; while inflation and exchange rate variables created mixed effects. Finally, it was tried to determine whether there is a causal relationship between the series with Granger Causality Analysis. It was found that there is a unidirectional causality relationship from the dollar exchange rate to BIST 100; The result of bi-directional causality relationship between the Interest Rate and CPI series was obtained.
Benzer Tezler
- Investigation of the effect of CDS premiums on housing prices in Türkiye
Türkiye'de CDS primlerinin konut fiyatlarına etkisinin araştırılması
AYBALA DEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Ekonometriİstanbul Teknik ÜniversitesiGayrimenkul Geliştirme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEREM YAVUZ ARSLANLI
- Seçili makroekonomik değişkenlerin BİST 100 endeksi üzerindeki etkisi
The effect of selected macroeconomic variables on BIST 100 index
BEYTULLAH CENGİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EkonometriBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiEkonometri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALE KIRER SILVA LECUNA
- Düzenleyici ve denetleyici kurumların faaliyetlerinin kamu yararı teorisi bağlamında değerlendirilmesi: BDDK örneği
Evaluation of the activities of regulatory and supervisory institutions in the context of public interest theory: The example of the banking regulation and supervision authority (BRSA)
AHMET KAVAKLI
Doktora
Türkçe
2025
Ekonometriİstanbul Ticaret ÜniversitesiBankacılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ OSMAN GÜRBÜZ
- Predicting stock returns with macroeconomic indicators, & Google svi & news sentiment
Makroekonomik göstergeler & Google arama endeksi & haber duyarlılığı ile hisse senedi getiri tahmini
ZEKERİYA BİLDİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKTAY TAŞ
- Türkiye'de makroekonomik faktörlerin ilk halka arz faaliyetleri üzerindeki etkisi
Impact of macroeconomic factors on ipo activities in Turkey
ALİ KOPAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MaliyeOndokuz Mayıs Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DURMUŞ YILDIRIM