القواعد الفقهية الكبرى من حيث التنظيم والترجيح للاختلاف السياسي(دراسة تحليلية تطبيقية)
Siyasi anlaşmazlıkların düzenlenmesi ve tercihi açısından büyük fıkıh kaideleri: Uygulamalı analitik çalışma
- Tez No: 978381
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN SAİTOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Sosyoloji, Political Science, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Fıkıh kaideleri, Siyasî ihtilaf, Şer'î siyaset, Düzenleme, Tercihte bulunma, Legal maxims, Political disagreement, Islamic political theory, Regulation, Preference
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
SİYASİ ANLAŞMAZLIKLARIN DÜZENLENMESİ VE TERCİHİ AÇISINDAN BÜYÜK FIKIH KAİDELERİ: UYGULAMALI ANALİTİK ÇALIŞMA ÖZET Fıkıh kaidelerinin en büyük amacı, fakihlerin vahiy kaynakları olan Kur'an ve Sünnet naslarından yaptıkları çıkarımları disiplin altına almak ve özetlemektir. Ancak bu kaideler –özellikle de büyük ve külli olanlar– sadece fıkhî hükümleri tertip etmenin ötesine geçerek, görüşler arasındaki ihtilafın düzenlenmesinde ve tercihlerin belirlenmesinde birer mihenk taşı haline gelmiştir. Bu kaideler; müftüler, kadılar, yöneticiler ve siyasiler tarafından uygulamada kullanılmış; onların tercihlerini şekillendirmiş ve karşılaştıkları meseleler arasında denge kurmalarına yardımcı olmuştur. Bu çalışma, büyük fıkıh kaidelerinin İslam devletindeki siyasî ihtilafları düzenlemedeki ve bu ihtilaflara ilişkin görüşler arasında tercih yapmadaki rolünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, düzenleme ve tercih etme yönleri üzerinde durularak; gerek Nebevî ve Hulefâ-i Râşidîn döneminde gerekse fıkıh âlimleri arasında ortaya çıkan siyasî ihtilaf örnekleri analitik ve uygulamalı bir yöntemle ele alınmıştır. Böylece araştırma problemi olan kaidelerin etkinliğini ve siyasî ihtilafları düzenlemedeki rolünü ispatlamaya, ardından bu ihtilafları tedavi etmeye veya yönlendirmeye çalışılmaktadır. Konu, istisnaî durumlar olan ihtilaflarla ilgili olması ve fıkıh kaideleri ile ihtilaf arasında ilişki kuran çalışmaların azlığı nedeniyle ayrı bir önem taşımaktadır. Çalışmada, büyük fıkıh kaidelerinin siyasî ihtilafları düzenleme ve bu ihtilaflarda tercihte bulunma konusunda merkezi bir katkı sunduğu, bu rolün İslam'ın ilk dönemlerinden itibaren ve mezhep fakihleri nezdinde de var olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, siyasî ihtilaf yalnızca iki taraf arasındaki fiilî duruş farkı olarak değil, aynı zamanda şer'î siyaset meselelerindeki içtihadî farklılıkları da kapsamaktadır.
Özet (Çeviri)
AL-QAWĀʿID AL-FIQHIYYA AL-KUBRĀ IN TERMS OF STRUCTURE AND PREFERENTIAL APPLICATION TO POLITICAL DISAGREEMENT: AN ANALYTICAL AND APPLIED STUDY ABSTRACT The primary objective of legal maxims in Islamic jurisprudence lies in systematizing and summarizing the inferences drawn by jurists from the sources of Islamic law, namely the texts of the Qur'an and Sunnah. However, these legal maxims—particularly the major and universal ones—have attained such a level of prominence and authority that their role now extends beyond mere legal precision and issue compilation. They have come to serve as guiding principles in managing scholarly disagreement and weighing conflicting opinions. These maxims have consistently featured in the practice of jurists, judges, rulers, and political leaders, who have employed them to support their decisions and to weigh competing considerations in complex legal and political contexts. This study aims to demonstrate the role played by the major legal maxims in regulating political disagreement within the Muslim state and in providing criteria for preferring certain views and positions over others. It focuses on the dual functions of organization and prioritization, employing an analytical and applied approach to cases of political dispute, whether from the Prophetic and Rightly-Guided Caliphate eras or from issues debated among later jurists. The research addresses the problem of affirming the effectiveness of these maxims in managing political disagreement and providing sound bases for preference, resolution, or direction. The significance of the topic lies in its engagement with exceptional circumstances—namely, situations of disagreement—and in the rarity of studies linking legal maxims to such disputes. The study concludes that the major legal maxims have played a central role in regulating political differences and determining preferable positions. This role was evident in the early Islamic periods and among jurists of various schools. Furthermore, political disagreement is not limited to practical divergences between opposing parties, but also encompasses differences in ijtihād (independent reasoning) regarding matters of public governance and Islamic political theory.
Benzer Tezler
- أثر القواعد الفقهية الكبرى في السلطة القضائية مجلة األحكام العدلية أنموذجا
Eseru'l- kavâidi'l-fıkhiyye el-kübrâ fi's-sultati'l-kadâiyye Mecelletü'l-ahkâmil-adliyye enmüzecen
OTHMAN SAEED HOURAN
- القواعد الفقهية وأثرها في تعزيز القيم الإجتماعية، القواعد الكلية الكبرى نموذجاَ
Fıkıh kâidelerinin toplumsal değerleri güçlendirme etkisi kavâid-ı külliye-ı kübrâ örneği
ABDUL QAİUOM QAWAM
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DinAksaray ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAHİT KAPLANGÖZ
- القواعد الفقهية المتعلقة بحقوق الإنسان: الحق في الحياة والحق في السكن إنموذجًا
İnsan Haklarına Dair Fıkhi Kaideler: Yaşam ve İskan Hakkı Örneği
OBAID NASRA
Yüksek Lisans
Arapça
2022
İstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMED AYMAN ALJAMMAL
- القواعد الفقهية المستخدمه من كتاب البحر الرائق لابن نجيم الحنفي
ibn Nüceyym'de geçen içtihat kuralları kuralları
OMAR KADHİM ABBAS AL-GBURI
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Abdulsalam Yousuf Essa AL-YAGOOB
- القواعد الفقهية المتعلقة بكتاب الحدود من كتاب عمدة المحتاج لابن الملقّن، دراسة تطبيقية
İbnü'l- Mülakkın'in Umdetü'l-Muhtac eserindeki had kitabına ilişkin fıkıh hükümleri ampirik bir çalışma
OMAR ALKANNAS
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SOHAİB ABDULRAHEEM HAMEED