Üstbiliş ile ruminasyon arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğü ve öz-şefkatin aracı rolünün incelenmesi
Examining the mediating role of emotion dysregulation and self-compassion in the relationship between metacognition and rumination
- Tez No: 978427
- Danışmanlar: PROF. DR. DURMUŞ ÜMMET
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Ticaret Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uygulamalı Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ruminasyonun gelişiminde rol oynayan bilişsel ve duygusal faktörleri anlamak hem kuramsal bilgiyi derinleştirmek hem de ruh sağlığını destekleyen müdahale programlarını iyileştirmek açısından önemlidir. Olumsuz duygulara ve bunların nedenlerine yönelik tekrarlayıcı ve pasif odaklanma ile karakterize edilen ruminasyon, özellikle depresyon olmak üzere çeşitli psikopatolojilerle ilişkilidir. Bu çalışma, üstbilişin ruminasyon üzerindeki etkisini, duygu düzenleme güçlüğü ve öz-şefkatin sıralı aracılık rolleri aracılığıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında %73,7'si kadın olmak üzere 392 Türk yetişkinden oluşan bir örneklem çalışmaya dahil edilmiştir. Korelasyon analizleri, tüm değişkenler arasında anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Hayes'in PROCESS makrosu (Model 6) kullanılarak yapılan analizlerde, duygu düzenleme güçlüğü ve öz-şefkatin, üstbiliş ile ruminasyon arasındaki ilişkide sıralı aracı rolü bulunmuştur. Bu bulgular, ruminasyonun çok katmanlı doğasını vurgulamakta ve üstbilişsel inançlar, duygusal farkındalık ve öz-şefkati hedef alan müdahalelerin özellikle etkili olabileceğini önermektedir. Ayrıca çalışma, bilişsel, duygusal ve benlik ile ilgili süreçlerin ruminatif eğilimleri nasıl şekillendirdiğini açıklayan özgün ve bütüncül bir model sunarak literatüre katkı sağlamaktadır. Hem önleyici hem de terapötik ruh sağlığı uygulamaları açısından, üstbilişsel farkındalığın ve kendine şefkatin geliştirilmesinin yanı sıra duygu düzenleme becerilerinin güçlendirilmesinin önemi vurgulanmaktadır. Bulgular, güncel psikolojik modeller çerçevesinde tartışılmış ve pratik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Understanding the cognitive and emotional factors involved in the development of rumination is important both for enhancing theoretical understanding and for improving intervention programs that support mental health. Rumination, characterized by repetitive and passive focus on negative emotions and their causes, is linked to several psychopathologies, particularly depression. This study aims to examine the effect of metacognition on rumination through the serial mediating roles of emotion dysregulation and self-compassion. A sample of 392 Turkish adults (73.7% female) was recruited. Correlation analyses showed significant associations between all variables. Using Hayes's PROCESS macro (Model 6), results demonstrated that difficulties in emotion regulation and self-compassion sequentially mediated the relationship between metacognition and rumination. These findings underscore the multifaceted nature of rumination and suggest that interventions targeting metacognitive beliefs, emotional awareness, and self-compassion may be particularly effective. Additionally, the study contributes to the literature by offering a novel, integrated model explaining how cognitive, emotional, and self-related processes interact to predict ruminative tendencies. The importance of fostering metacognitive awareness and self-kindness while enhancing emotional regulation skills is emphasized for both preventive and therapeutic mental health applications. Research implications and practical recommendations are discussed within the framework of current psychological models.
Benzer Tezler
- Üstbiliş ile kaygı düzeyi arasındaki ilişkide bilişsel duygu düzenlemenin aracı rolü
The mediating role of cognitive emotion regulation in the relationship between metacognition and anxiety levels
TUĞÇE GÜLSÜM ALBAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiHaliç ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLÇİN ŞENYUVA
- Travma stres bozukluğu belirtilerinin üstbilişsel model ve duygu düzenleme stratejileri çerçevesinde incelenmesi
Examining posttraumatic stress disorder symptoms within the framework of metacognitive model and emotion regulation strategies
HASAN ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADVİYE ESİN YILMAZ
- Cinsel organlarda-pelviste ağrı/içe girme bozukluğu tanısı alan kadınlarda bağlanma biçimleri, bilişsel duygu düzenlenme stratejileri ve üst-bilişlerin incelenmesi
Investigation of attachment types, cognitive emotion regulation strategies and metacognitions in women diagnosed with genito pelvic pain penetration disorder
FATMA ARKAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖRKEM KARAKAŞ UĞURLU
- Bipolar bozuklukta yeme davranışlarının üstbilişler ve duygu düzenleme ile ilişkisi
The relationship between eating habits in bipolar disorder and metacognitions, emotion regulation
FERİDE BETÜL YILMAZ ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ERKIRAN
DR. KUMRU ŞENYAŞAR METERELLİYOZ
- Üniversite öğrencilerinde çocukluk çağı travmalarının psikolojik semptomlar ile ilişkisinde üstbilişsel faktörlerin aracı rolünün incelenmesi
An examination of the mediating role of metacognition in the relationship between childhood trauma and psychological symptoms among undergraduate students
GİZEM BOZYEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADVİYE ESİN YILMAZ SAMANCI