The impact of encyclopedic conceptualizations on publicization of political knowledge: A comparison of Encyclopédie and al-Rasa'il al-Ikhwan al-Safa
Ansiklopedik kavramsallaştırmaların siyasi bilginin kamusallaşması üzerindeki etkisi: Encyclopédie ve İhvan-ı Safa risaleleri üzerinden bir karşılaştırma
- Tez No: 978797
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MÜMİN KÖKTAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Felsefe, Political Science, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Aydınlanma, Aydınlanma Çağı, Diderot, Denis, İhvan-ı Safa, Enlightenment, Enlightenment Age, Diderot, Denis, Ikhwanal an Safa
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Immanuel Kant'ın aydınlanma tanımını merkeze alarak, farklı tarihsel vekültürel bağlamlarda ortaya çıkmış iki kolektif ve ansiklopedik eseri karşılaştırmayıamaçlamaktadır. İncelenen eserler, İslam medeniyetinin Altın Çağı'nda yazılmış İhvan-ıSafa'nın Risaleleri ile 18. yüzyıl Batı Aydınlanması'nın ürünü olan ve Denis Diderot'unöncülüğünde hazırlanan Encyclopédie'dir. Karşılaştırma, temel olarak altı kavram üzerindenyürütülmektedir: özgürlük, hak, ahlak, eşitlik, egemenlik ve adalet. Bu kavramlar; birey(özgürlük ve hak), toplum (ahlak ve eşitlik) ve siyaset (egemenlik ve adalet) başlıkları altında,üç düzeyli bir analiz çerçevesiyle ele alınmıştır. Çalışmada Annales Okulu'nun tarihyazımıanlayışı, Derrida'nın yapısöküm yöntemi ve yorumlayıcı yaklaşım bir arada kullanılmış; ayrıcabulanık küme teorisi ve matematiksel fonksiyonların temel mantığı bu yöntemsel çerçeveyedestek sağlamıştır. Her bir kavramın tarihsel gelişimi izlenmiş, bu kavramlara söz konusueserlerde nasıl yaklaşıldığı analiz edilmiş, benzerlik ve farklılıklar ortaya konulmuş ve bueserlerin sonraki düşünsel üretimlere etkisi belirli referanslar aracılığıyla tartışılmıştır.Çalışmanın temel iddiası, Kant'ın“aydınlanma”yı aklın kullanımıyla tanımlayanyaklaşımından hareketle, farklı dönem ve medeniyetlerde ortaya çıkan düşünsel projelerinbenzer sorulara benzer cevaplar verebildiğini göstermektir. Bu bağlamda, bireyin akıl yoluylaözgürleşmesi, toplumun bilgi ve ahlaka dayalı olarak dönüşmesi ve siyasetin adalet temelindeörgütlenmesi gibi ortak düşünsel yönelimler, insanlığın evrensel entelektüel mirasının parçalarıolarak değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study explores two major encyclopedic works that appeared in different culturaland historical contexts, guided by Immanuel Kant's definition of enlightenment as theindividual's use of reason when confronting problems. It focuses on al-Rasa'il al-Ikhwan alSafa (the Epistles of the Brethren of Purity) from the Islamic Golden Age and the Encyclopédie,primarily initiated by Denis Diderot during the Western Enlightenment. The comparisonfocuses on six key concepts divided into three groups: the individual (freedom and rights),society (morality and equality), and politics (sovereignty and justice). Each concept is analyzedthrough its philosophical development leading up to these texts and how it is discussed withinthem. This study uses an interdisciplinary approach that combines the historiographical methodof the Annales School, Derrida's deconstruction technique, and interpretive method, whileutilizing the logic of the fuzzy set theory and mathematical functions. It aims to show how bothtexts addressed similar questions despite originating from different intellectual traditions. Thestudy identifies conceptual similarities and differences and shows that rational thinking canproduce similar responses across different enlightenment periods, highlighting a sharedintellectual heritage that transcends geography and time. The findings indicate that using reasonas a transformative force—at the level of the individual, social structures, and politicalauthority—has been a common concern among thinkers separated by centuries andcivilizations. Eventually, this study argues that enlightenment is not a solely Westernphenomenon but a broader human pursuit of understanding and collective progress.
Benzer Tezler
- A spatial encyclopedia: The architecture of Paul Otlet'sarchive
Ansiklopedi mekanı: Paul Otlet'nin arşiv mimarisi
GONCA ZEYNEP TUNÇBİLEK
Doktora
İngilizce
2019
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEN SAVAŞ SARGIN
- Moritanyalı müfessir Muhammed Yedâlî'nin“ez-Zehebü'l-İbrîz fî Tefsîri Kitâbillahi'l-Azîz”isimli eserinde tefsirciliği ve metodu
The tafsir method of the Mauritanian scholar Muhammad Yadâlî in his work ez-Zehebul-İbrîz fî Tefsîri Kitabillahi'l-Azîz
BÜLENT EROĞLU
Doktora
Türkçe
2024
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL ÇALIŞKAN
- حاشية إسماعيل بن عبد الرحمن البلبيسي الشافعي(ت بعد 1179هـ)على شرح ابن قاسم الغزي على متن أبي شجاع في فقه الشافعية (من أول كتاب الطهارة إلى نهاية باب الاستنجاء)دراسةً وتحقيقاً
Hashiyat al-Bilbisi on the explanation of Ibn Qasim al-Ghazi on Abu Shuja (From the beginning of the Book of Purification to the chapter on Istinja') By Ismail bin Abd al-Rahman al-Balbisi al- Shafi'i (D. after the year 1179 AH) study and investigation
MOHAMMED ASAAD HAMMOOD AL-IESSA
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULSALAM YOUSUF ESSA AL-YAGOOB
- Muhammed Ali Tâhâ ed-Durra'nın Tefsîru'l-Kur'ân-i'l-Kerîm ve İ'râbuhû ve Beyânuhû isimli tefsirinin üslûp ve belagat açısından incelenmesi
An examination of the stylistic and rhetorical aspects of Muhammad Ali Taha al-Durra's Commentary Titled“Tafsir al-Qur'an al-Karim wa I'rabuhû wa Bayanuhû”
RAMAZAN YİĞİT
Doktora
Türkçe
2025
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN KAZAN
- Mekansal hazlar ansiklopedisi: Mimarlık bilgisi için bir alet kutusu
Encyclopedia of spatial pleasures: A toolbox for the knowledge of architecture
OĞUL CAN ÖZTUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İç Mimari ve Dekorasyonİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SIDIKA ASLIHAN ŞENEL