Çağdaş sanat pratiklerinde hegomonik mekâna eleştirel yaklaşımlar
Critical approaches to hegemonic space in contemporary artpractices
- Tez No: 978843
- Danışmanlar: DOÇ. ONUR KARAALİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Sosyoloji, Felsefe, Art History, Sociology, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Resim Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, çağdaş sanatta hegemonik mekânların eleştirel bir unsur olarak nasıl kullanıldığını ve bu kullanımın teorik temellerini incelemektedir. Çalışma, Michel Foucault'nun iktidar-mekân ilişkisi, Henri Lefebvre'nin“Mekânın Üretimi”kavramı ve Antonio Gramsci'nin hegemonya teorisi çerçevesinde, modern kent mekânlarının birey üzerindeki totaliter yapısını analiz etmektedir. Araştırma, mekânın yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda toplumsal ilişkilerin ve iktidar yapılarının yeniden üretildiği ideolojik bir alan olduğunu ortaya koymaktadır. Kentsel mekânlar, hegemonik mimariyle bireyin özgürlük alanlarını görünmez sınırlarla kuşatarak kontrol altında tutar. Çalışma, hegemonya ve mekân kavramlarının kesişimini ele alırken, bu ilişkinin sanata nasıl yansıdığını inceler. Klasik dönem sanatında mekân, egemen bakış açısının idealize edilmiş temsili olarak kurgulanırken; modern ve çağdaş sanatta bu düzen sorgulanmaya başlanmış, mekân eleştirel ve dönüştürülebilir bir unsur hâline gelmiştir. Yerleştirme, performans ve mekâna özgü sanat pratikleri, hegemonik yapıları ifşa ederken izleyiciyi de edilgenlikten çıkararak sürecin parçası yapmayı amaçlar. Böylece mekân, sanatta hem içerik hem de biçimsel araç olarak yeniden tanımlanır. Çalışmanın uygulama bölümünde, dokuz parçalık bir seri aracılığıyla hegemonik mekânın görsel eleştirisi gerçekleştirilmiştir. Labirent formundaki mimari düzenlemeler, insan iradesinin nasıl kontrol edildiğinin metaforik bir anlatımını sunar. Serinin ilk bölümleri hegemonik mekânın inşasını, orta bölümler sistemin yoğunlaşmasını, son bölümler ise çözülme ve kaçış çizgilerini görselleştirir. Araştırma sonucunda, çağdaş sanatın mekânsal hegemonyanın görünmez tahakküm mekanizmalarını görünür kılma potansiyeline sahip olduğu ve sanatçının bir direniş yüzeyi tasarımcısı olarak işlev görebileceği tespit edilmiştir. Eserler, izleyiciyi içinde yaşadığı mekânlara karşı daha bilinçli ve sorgulayıcı bir bakış açısı geliştirmeye davet etmektedir.
Özet (Çeviri)
This research examines how hegemonic spaces are used as a critical element in contemporary art and the theoretical foundations of this usage. The study analyzes the totalitarian structure of modern urban spaces on the individual within the framework of Michel Foucault's powerspace relationship, Henri Lefebvre's concept of“The Production of Space,”and Antonio Gramsci's hegemony theory. This research reveals that space is not merely a physical construct, but rather an ideological domain where social relations and power structures are continuously reproduced. Urban spaces, through hegemonic architecture, systematically restrict individual freedoms by enclosing them within invisible boundaries. In this context, the study explores the intersection of hegemony and space, analyzing how this relationship is reflected in art. While classical art depicted space as an idealized representation shaped by dominant perspectives, modern and contemporary art began to question this order, transforming space into a critical and malleable element. Through installations, performance art, and site-specific practices, artists expose hegemonic structures and aim to transform the viewer from a passive observer into an active participant. Thus, space in art is redefined as both a conceptual and formal tool. In the application section of the study, a visual critique of hegemonic space was realized through a nine-piece series. Labyrinthine architectural arrangements offer a metaphorical narrative of how human will be controlled. The first parts of the series visualize the construction of hegemonic space, the middle parts represent the intensification of the system, and the final parts depict dissolution and lines of flight. As a result of the research, it has been determined that contemporary art has the potential to make visible the invisible mechanisms of domination of spatial hegemony, and that the artist can function as a designer of resistance surfaces. The works invite the viewer to develop a more conscious and questioning perspective towards the spaces they inhabit.
Benzer Tezler
- Music beyond sound: Critical perspectives in contemporary art music through gender
Sesin ötesinde müzik: Çağdaş müzikte cinsiyet odaklı eleştirel perspektifler
ASLI KOBANER
Doktora
İngilizce
2024
Sanat Tarihiİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ŞİRİN ÖZGÜN TANIR
- Değişen kadın temsilleri ve semboller üzerinden sanatta yeni ifade olanakları
Changing representation of women and new expressive possibilities in art through symbolic imagery
SİBEL GÜNDÜZ
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2026
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiHeykel Ana Sanat Dalı
PROF. DR. AYŞE SİBEL KEDİK
- Çağdaş fotoğraf sanatında postkolonyalizm
Postcolonialism in contemporary photographic art
NİLGÜN ÇİFTETEPE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiFotoğraf Ana Sanat Dalı
PROF. DR. SEÇKİN TERCAN
- Postdramatik tiyatro: Estetik bir rejim olarak postdramatik ve çağdaş Alman tiyatrosu
Postdramatic theatre: Postdramatic as an aesthetic regime and contemporary German theatre
EMRE YALÇIN
Doktora
Türkçe
2019
Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. SEMİH ÇELENK
- Camera archaeologia: A media archaeological investigation into the contemporary use of 19th-century photographic techniques
Camera archaeologia: 19. yüzyıl fotoğraf tekniklerinin çağdaş kullanımına ilişkin medya arkeolojik bir araştırma
ALAZ OKUDAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Güzel Sanatlarİhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesiİletişim ve Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ANDREAS TRESKE