Mâlikî mezhebinde maslahatla tahsis
Allocation with maslaha in the Maliki sect
- Tez No: 979154
- Danışmanlar: PROF. DR. SONER DUMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Mâlikî mezhebinde genel (âm) ifade taşıyan nasların, maslahat ilkesi doğrultusunda tahsis edilmesi meselesi ele alınacaktır. Kur'ân ve Sünnette yer alan birçok lafız, kapsamına giren tüm bireyleri kuşatan genel ifadeleri barındırmaktadır. Mâlikî fakihler ise kamu yararını önceleyen maslahat düşüncesiyle bu lafızların kapsamını bazı durumlarda daraltmış, yani tahsis etmiştir. Her ne kadar benzer uygulamalar diğer mezheplerde farklı adlarla veya belirli şartlar altında görülse de Mâlikî mezhebi maslahat temelli yaklaşımıyla bu konuda daha sistemli ve dikkat çekici bir yöntem geliştirmiştir. Ülkemizde doğrudan doğruya Mâlikî usûl anlayışında nassın maslahatla sınırlandırılması konusuna odaklanan bir akademik çalışma bulunmamaktadır. Bu durum, çalışmanın Mâlikî mezhebi ekseninde derinleştirilmesini gerekli kılmıştır. Araştırmanın temel amacı, Mâlikî mezhebine ait klasik kaynaklardan hareketle maslahatla tahsis uygulamasının teorik zeminini ortaya koymak ve bu yaklaşımın fürû literatürdeki yansımalarını örneklerle somutlaştırmaktır. Böylece“nassın bulunduğu yerde içtihada yer yoktur”şeklindeki genel kabul gören prensibin, maslahat ilkesi çerçevesinde ne ölçüde esnetilebileceği ve hangi şartlarda içtihada imkân tanındığı ortaya konulmaya çalışılacaktır. Bu bağlamda çalışmamız, naslara bağlılık düşüncesinden ödün vermeksizin maslahat gerekçesiyle esneklik sağlayan, kurallı ve dengeli bir içtihat anlayışının imkâna ilişkin tartışmalar bağlamında somut bir veri tabanı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu yönüyle araştırma, İslam hukuk geleneği içerisinde içtihada dair dengeli yaklaşımların çağdaş tartışmalara katkı sunabilecek potansiyelini örneklemektedir.
Özet (Çeviri)
This study explores the limitation (taḫṣīṣ) of general (ʿāmm) scriptural texts through the principle of maṣlaḥah within the Mālikī school of İslâmic jurisprudence. The Qur'an and Sunnah include numerous general expressions that encompass all the individuals they address. Mālikī jurists, however, have in certain cases restricted the scope of such texts based on considerations of public interest (maṣlaḥah). Although similar practices—albeit under different terminologies or conditions—can be observed in other legal schools, the Mālikī school stands out for its systematic and frequent recourse to maṣlaḥah in this context. In the Turkish academic context, no dedicated study has yet addressed the use of maṣlaḥah as a basis for limiting general texts within Mālikī legal theory, making this school a particularly relevant focus for the present research. The primary aim of this study is to identify the theoretical foundations of such instances of taḫṣīṣ in classical Mālikī sources and to illustrate their practical implications by referencing examples from the substantive (furūʿ) legal literature. Through this, the research seeks to critically reassess the commonly accepted legal maxim that“where a revealed text exists, there is no room for ijtihād (independent reasoning).”By demonstrating that the principle of maṣlaḥah can enable juristic reasoning even in the presence of textual evidence, this study highlights a balanced interpretive approach—one that upholds fidelity to scriptural sources while also allowing for legal adaptability through established rules and methodologies. As such, this research aims to contribute to contemporary legal discourse by drawing on the internal flexibility of the İslâmic legal tradition without resorting to external ideological frameworks.
Benzer Tezler
- Şehâbeddin Karâfî'nin fıkıhtaki yeri
Place of Shihab Al-din Al-qarafi in history of fiqh
HATİCE BOYNUKALIN ŞENKARDEŞLER
Doktora
Türkçe
2017
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FAHRETTİN ATAR
- İslam Hukuk metodolojisinde maslahat-ı mürsele
Başlık çevirisi yok
MUHAMMED TAYYİB KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
DinDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ABDÜLKERİM ÜNALAN
- عنوان البحث: النظرة المقاصدية للسادة المالكية في المصالح المرسلة: المدرسة الأندلسية نموذجا
Maliki Mezhebinde maslahat-ı mürsele'ye makasıd eksenli bakış: Endülüs ekolü örneği / The maqasid view of the Maliki Sect in the maslahah mursalah: Andalusian school as a model
ABAKAR ALI IBRAHIM
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMDİ ÇİLİNGİR
- Mâlikî mezhebinde istihsân anlayışı -El-Bacī örneği-
The concept of istihsan in the maliki school of law-The sample of El-Bacī-
İBRAHİM MOHAMMED
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN TAN