Architectures of anticipation: the making of wartime spaces in Turkey, 1935-1945
Beklenti mimarlığı: Türkiye'de savaş zamanının mekânsal inşası, 1935–1945
- Tez No: 979199
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKİN PİNAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Tarih, Architecture, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, yaklaşmakta olan küresel bir çatışmanın beklentisinin 1935–1945 yılları arasında Türkiye'deki mekânsal söylem ve pratikleri nasıl dönüştürdüğünü incelemektedir. Türkiye, resmî olarak İkinci Dünya Savaşı'na katılmamış olsa da, savaşın olasılığı ülkenin çevresini, kurumlarını ve mevzuatını kökten biçimde yeniden düzenlemiştir. Çatışma, henüz yaşanmadan önce, inşa edilmiş çevrenin algılanma, yönetilme ve yeniden kurgulanma biçimlerini belirleyen bir mercek işlevi görmüştür. Devlet ve askerî arşivler, günlük basın ve meslek dergilerinden yararlanan çalışma, hava tehdidi etrafında gelişen söylemleri ve savaşın nasıl tahayyül edildiğini, nasıl hazırlanıldığını ve mekânda nasıl icra edildiğini sorgular. Tezin temel savı, beklentinin altyapı, politika ve bilgi üretiminde yeni biçimlerin ortaya çıkmasını tetikleyen bir katalizör olarak işlediğidir. Bu süreç, ulusal ve uluslararası düzeyde sivil, hukuki, idari ve askerî aktörlerin etkileşimleriyle biçimlenmiştir. Yöntemsel olarak tez,“havacılık zihniyeti”kavramından beslenen ölçekli bir çerçeve benimser; düşeylik, görünürlük ve savunmasızlık eksenlerinde askerî çevrelerin ve savaş dönemi kentçiliğinin mekânsal mantığını çözümler. Tez,“sınır”kavramını, savunmanın ulusal toprakların kenarlarından kentin hava sahasına ve nihayetinde hem hedef hem de hayatta kalma öznesi hâline gelen sivil bedenlere kayışını okumak için kavramsal bir araç olarak önerir. Türkiye örneğini savaş dönemi kentçiliği, savunma altyapıları ve kriz yönetimi tarihleriyle ilişkilendirerek ele alan çalışma, beklenti mimarlığını geleceğin mekânsal siyasetine dair yeni bir kavramsal çerçeve olarak ileri sürmektedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation investigates how the anticipation of a coming global conflict reshaped spatial discourses and practices in Turkey between 1935 and 1945. Although officially neutral during the Second World War, Turkey's environments, institutions, and legislation were reorganized under the pressure of impending war. The conflict emerged as a lens through which the built environment was perceived, governed, and reconfigured in advance of its arrival. Drawing on state and military archives, daily press, and professional journals, the study problematizes the aerial threat and traces how war was envisioned, prepared for, and spatially enacted. It argues that anticipation operated as a catalyst for new modes of infrastructure, policy, and knowledge, produced through the interactions of national and international civil, legal, governmental, and militarist actors. The analysis maps how architects, planners, engineers, journalists, and municipal authorities responded to the affective and logistical demands of an approaching threat. Methodologically, the dissertation adopts a scalar framework shaped by airmindedness, where verticality, visibility, and vulnerability organize the spatial logic of military environments and wartime urbanism. It introduces frontiers as a conceptual tool for reading how defense shifted from the territorial edges of the nation to the airspace of the city, and finally to civilian bodies as both targets and agents of survival. By situating Turkey's case within wider histories of wartime urbanism, defense infrastructure, and crisis governance, the dissertation proposes“architectures of anticipation”as a new framework for understanding the spatial politics of the future.
Benzer Tezler
- Küçük ölçekli inşaat projeleri aşamalarında yapılan çalışmaların toplam kalite yönetimi ilkelerine göre incelenmesi: Bir vaka analizi
A case study: investigation of stages by total quality management principles in the scope of a small scaled construction project
GÖNÜL DERELİ GAYGUSUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. METİN TEBERLER
- Van Bölge Müzesi'nde bulunan Osmanlı Dönemi mühürleri
Seals of the Ottoman Period in Van Region Museum
MURAT ÇABAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Sanat TarihiYüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET KULAZ
- Bakırköy'ün kültür varlıklarının saptanması, topluma sunum ve koruma projesi
Identification of Bakirköy's cultural assets, presentation and conservation project
DENİZ AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP ERES ÖZDOĞAN
- GECEYE DOĞRU BİR PASAJ
A PASSAGE TO NIGHT
ECE KICALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİZAM ONUR SÖNMEZ
- Mimari ön tasarım sürecinde eskizleri gerçek zamanlı 3b modelleyen, arttırılmış gerçeklik destekli bir yazılım denemesi:“Sketchar”
An augmented reality supported software trial for real-time 3d modeling of sketches in architectural preliminary design process:“Sketchar”
ERDEM KÖYMEN