TRT repertuarında bulunan Diyarbakır türkülerindeki mitolojik unsurlarının tespiti
Determination of mythological elements of Diyarbakır folk songs in TRT repertoire
- Tez No: 979374
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET SELİM DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Müzikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, TRT Türk Halk Müziği Repertuarındaki Diyarbakır türkülerinde yer alan mitolojik unsurları belirlemek ve bu unsurların sözlerdeki anlamını ortaya koymaktır. Çalışma ayrıca, bu mitolojik öğelerin toplumsal ve bireysel algılardaki etkisini incelemeyi ve halk kültüründeki masal, efsane ve söylencelerle ilişkilerini değerlendirmeyi hedeflemektedir. Diyarbakır türkülerinin kültürel ve tarihsel bağlamda analiz edilmesiyle, bölgenin kültürel mirası açığa çıkarılmaya çalışılacaktır. Yöntem: Bu çalışmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Yöntem kapsamında, TRT Türk Halk Müziği Repertuvarındaki Diyarbakır türkülerinin sözleri incelenmiş, mitolojik unsurlar tespit edilerek bireysel ve toplumsal düzeyde anlamları analiz edilmiştir. Yöntem, halk müziği gibi kültürel yoğunluğu yüksek alanlarda etkili bir araç olarak değerlendirilmiş ve çalışmaya edebiyat ve kültür bilimleri açısından çok boyutlu bir analiz zemini kazandırmıştır. Bulgular: Araştırmanın bu bölümünde, Diyarbakır türkülerinin mitolojik unsurları, makam ve usul açısından analiz edilerek çeşitli bulgulara ulaşılmıştır. Bulgular öncelikle tespit edilen türkülerin hangi mitolojik unsuru içerdiği, bu unsurların türküye etkilerinin yanısıra hangi makam ve usulde olduklarına yönelik durum analizi yapılmıştır. Ve daha sonra mitolojik unsurları içermeyen türküler analize tabi tutulmamıştır. Sonuç: Analiz edilen 23 Diyarbakır türküsünde en çok kullanılan makamlar Hüseyni ve Uşşak olup, her biri 7 türküde görülmüştür. Hicaz makamı 3, Saba, Segâh ve Muhayyerkürdi makamları ise birer türküde kullanılmış; 2 türküde ise makam dışı özgün yapılar tespit edilmiştir. Bu durum, Hüseyni ve Uşşak makamlarının bölge ezgilerine ve halkın ses yapısına en uygun makamlar olduğunu göstermektedir. Usul açısından ise en yaygın olanı Sofyan (4/4) usulü olup 11 türküde kullanılmıştır (%46). Aksak semai (10/8) ise 8 türküyü (%33) kapsamaktadır. 3 türküde Aksak semai ile Curcuna birleşimi görülmüş, Nim Sofyan (2/4) 3 türküyü kapsarken, 2 türküde de Sengin semai (6/4) ve değişken yapılar tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Sofyan ve Aksak semai usullerinin Diyarbakır ezgilerinde belirgin bir ritmik ağırlık taşıdığı görülmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The aim of this research is to identify the mythological elements found in the Diyarbakır folk songs within the TRT Turkish Folk Music Repertoire and to reveal the meanings these elements convey in the lyrics. The study also aims to examine the impact of these mythological motifs on individual and societal perceptions and to evaluate their connections with folk tales, legends, and myths. Through analyzing the cultural and historical context of Diyarbakır folk songs, the study seeks to uncover the region's cultural heritage. Method: A descriptive survey model was used in this study. Within this framework, the lyrics of Diyarbakır folk songs in the TRT Turkish Folk Music Repertoire were examined, and the identified mythological elements were analyzed in terms of their meanings on both individual and societal levels. This method is considered effective in culturally rich fields like folk music and provided a multidimensional analytical basis in terms of literature and cultural studies. Findings: In this section, the mythological elements in Diyarbakır folk songs were analyzed in terms of mode (makam) and rhythmic patterns (usul), and various findings were obtained. The findings primarily include which mythological element is found in each song, their effects on the lyrics, and the corresponding makam and usul. Songs without mythological elements were excluded from the analysis. Conclusion:Among the 23 analyzed Diyarbakır folk songs, the most frequently used makams were Hüseyni and Uşşak, each appearing in 7 songs. Hicaz was used in 3 songs, while Saba, Segâh, and Muhayyerkürdi appeared in one song each; 2 songs featured original structures outside standard makam classifications. This indicates that Hüseyni and Uşşak are particularly well-suited to the melodic structure and vocal range of the region's music. In terms of rhythmic patterns, Sofyan (4/4) was the most common, used in 11 songs (46%). Aksak semai (10/8) appeared in 8 songs (33%). A combination of Aksak semai and Curcuna was found in 3 songs, Nim Sofyan (2/4) in 3 songs, and Sengin semai (6/4) or variable structures in 2 songs. These results show that Sofyan and Aksak semai are the dominant rhythmic patterns in Diyarbakır folk melodies.
Benzer Tezler
- TRT repertuarında bulunan Diyarbakır iline ait kırık hava formundaki türkülerin makam dizileri açısından incelenmesi
The investigation of the folk songs in the repertoire of trt belonging to Diyarbakır province in the form of rhythmic Turkish folk songs in terms of tunes scales
NECDET ERDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
MüzikAtatürk ÜniversitesiMüzik Bilimleri Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. AHMET SELİM DOĞAN
- TRT repertuarında bulunan Kütahya türkülerinin makam-ayak, tür ve usül yönünden incelenmesi
Deals with modes, foot rhytmic patterns in Kütahya folk songs included in the of the TRT
MAHMUT KARAGENÇ
- TRT repertuarında bulunan Çankırı türkülerinin makam-ayak, tür-biçim yönünden incelenmesi
A study of the folk songs from the Çankırı distined featuring among the repertoire of the Radio-Television Corporation of Turkey makam/stock melody, genre/form, and meter
KADİR ÇAYIR
- TRT repertuarında bulunan nihavend makamındaki çocuk şarkılarının besteci ve usûl yönünden incelenmesi
Investigation of child song with nihavend maqam available in TRT repertoire according to composers and usûl
ASLI ÖZBİLİR SEZER
- TRT repertuarında bulunan Hatay türkülerinin makamsal özellikleri açısından incelenmesi
Examination of Hatay folk songs that involve in TRT repertoire, according to their note analysis
AHMET GÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
MüzikAtatürk ÜniversitesiMüzik Bilimleri Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET CAN PELİKOĞLU