Toplumsal hafızanın inşasında bir aktör olarak kamu diplomasi kuruluşları ve iletişim uygulamaları: Kuzey Makedonya üzerine bir inceleme
Public diplomacy organizations as actors in the construction of collective memory and their communication practices: A case study of North Macedonia
- Tez No: 979427
- Danışmanlar: PROF. DR. BETÜL ÖNAY DOĞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Belirtilmemiş.
- Anahtar Kelimeler: Kamu diplomasisi, toplumsal hafıza, mekân, Kuzey Makedonya, Public diplomacy, collective memory, space, North Macedonia
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kamu diplomasisi, devletlerin dış politika hedeflerini toplumsal aktörlerle iletişim kurarak, kültürel, tarihî ve sembolik unsurları kullanarak gerçekleştirdiği yumuşak güç faaliyetleri olarak tanımlanmaktadır. Bu faaliyetler günümüzde yalnızca kültür ve tanıtım etkinlikleriyle sınırlı kalmamakta; geçmişin ortak mirasını görünür kılan ve toplumsal hafızayı harekete geçiren uygulamalarla da ilişkilendirilmektedir. Toplumsal hafıza, grupların geçmişi nasıl hatırladığını, bu hatırlamanın kimlik ve aidiyetle nasıl bağlantı kurduğunu belirleyen temel bir zemindir. Bu nedenle kamu diplomasisi ile hafıza arasında güçlü bir etkileşim bulunmaktadır: Devletler, tarihî mekânlar ve kültürel miras üzerinden yürüttükleri faaliyetlerle hem kendi imajlarını şekillendirmekte hem de alıcı toplumların hafızasında sembolik bir yer edinmeye çalışmaktadır. Bu bağlamda çalışma, kamu diplomasisi ile hafıza arasındaki bu ilişkiyi hafızayla diplomasi kavramı altında kavramsallaştırmakta ve bu yaklaşımı değerlendirmek için çok etnili, çok katmanlı tarihsel bir yapıya sahip olan Kuzey Makedonya'yı inceleme alanı olarak seçmektedir. Osmanlı mirasının belirgin şekilde görünür olduğu, farklı etnik grupların aynı mekânla farklı hafıza ilişkileri kurduğu Makedonya, bu kavramın en net gözlemlenebildiği örneklerden birini oluşturmaktadır. Türk, Arnavut ve Makedon katılımcılardan elde edilen bulgular, Türkiye'nin mekân temelli kamu diplomasisi faaliyetlerinin topluluklara göre farklı anlamlar ürettiğini göstermektedir. Türk ve Arnavut katılımcılar bu faaliyetleri aidiyet, tarihsel süreklilik ve kültürel yakınlık açısından olumlu değerlendirirken; Makedon katılımcılar mekânı daha çok estetik, modernleşme veya dış politika bağlamında yorumlamaktadır. Kuşaklar arası farklar da mekânın ve hafızanın toplum içinde sabit değil, değişen sosyal koşullarla yeniden şekillenen bir alan olduğunu ortaya koymaktadır. Aynı mekânın X kuşağında tarihsel bir güvenlik ve hatırlama zemini, Y kuşağında stratejik ortaklık ve ortak miras söylemi, Z kuşağında ise daha çok deneyimsel, turistik ve görsel bir unsur olarak anlam kazandığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, hafızayla diplomasinin Türkiye–Kuzey Makedonya ilişkisinde hem güçlü bir yumuşak güç kaynağı hem de doğru yönetilmediğinde algısal gerilim üretebilen kırılgan bir alan olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Public diplomacy is defined as the soft power activities through which states pursue their foreign policy objectives by communicating with societal actors and utilizing cultural, historical, and symbolic elements. Today, these activities are not limited to cultural and promotional events; they are also associated with practices that make shared heritage visible and activate collective memory. Collective memory provides the fundamental basis that determines how groups remember the past and how this remembering connects with identity and belonging. Therefore, there is a strong interaction between public diplomacy and memory: by carrying out activities through historical spaces and cultural heritage, states shape their own image while also seeking to establish a symbolic position within the memory of the receiving societies. In this context, the study conceptualizes the relationship between public diplomacy and memory under the term memory diplomacy and selects North Macedonia characterized by its multi-ethnic, multilayered historical structure as the field of investigation to evaluate this approach. As a setting where Ottoman heritage is visibly present and where different ethnic groups form different memory relations with the same space, North Macedonia constitutes one of the clearest examples in which this concept can be observed. Findings obtained from Turkish, Albanian, and Macedonian participants show that Turkey's space-based public diplomacy practices produce different meanings across communities. Turkish and Albanian participants evaluate these activities positively in terms of belonging, historical continuity, and cultural affinity, while Macedonian participants interpret space more in relation to aesthetics, modernization, or foreign policy. Intergenerational differences also reveal that space and memory are not fixed but are reshaped by changing social conditions. The same space provides a sense of historical security and remembrance for Generation X, a discourse of strategic partnership and shared heritage for Generation Y, and a more experiential, touristic, and visual meaning for Generation Z. Ultimately, the study demonstrates that memory diplomacy functions as both a powerful source of soft power and a fragile domain that may generate perceptual tensions if not managed carefully within Türkiye–North Macedonia relations.
Benzer Tezler
- Humeyni dönemi İran-ABD ilişkileri: Konstrüktivist bir yaklaşım
Iran–US relations during the Khomeini era: A constructivist approach
MEHMET SEVİM
Doktora
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerİnönü ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERİYYA AKDAĞ
- Turkey's jewish heritage revisited: architectural conservation and the politics of memory
Türkı̇ye'nı̇n yahudı̇ mı̇rasını yenı̇den sahnelemek: Mı̇marı̇ koruma ve hafıza polı̇tı̇kaları
ROYSİ OJALVO
Doktora
İngilizce
2016
Antropolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İPEK AKPINAR
- Alanya Postası Gazetesi'ne göre Alanya (1948-1958)
Alanya according to the Alanya Postası Newspaper (1948–1958)
ORKUN MUSA ÇETİNDERE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihAkdeniz ÜniversitesiAkdeniz Yeni ve Yakınçağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LEYLA DERVİŞ
- The effects of forced migration on generations and societies: A historical and analytical approach to film 'Dedemin Insanlari'
Zorunlu göçün nesiller ve toplumlar üzerindeki etkileri: Dedemin İnsanları filmine tarihsel ve analitik bir yaklaşım
EBRU ÜNAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İletişim BilimleriYeditepe ÜniversitesiMedya ve İletişim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LALEHAN ÖCAL
- Eleştirel toponimi bağlamında toplumsal hafızanın mekandaki kodları: Bomonti'de yer isimleri
Spatial codes of collecti̇ve memory within the critical toponymies context: Place names in bomonti
SEZEN TÜRKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP GÜNAY