Havalimanı performans ölçümlenmesinde çok boyutlu karma bir yaklaşım
A multidimensional mixed approach to airport performance measurement
- Tez No: 980511
- Danışmanlar: PROF. DR. BEYZA ÖZKÖK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Yönetim Bilişim Sistemleri, Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Business Administration, Management Information Systems, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Bilgisayar destekli mühendislik, Sivil havacılık, Çok kriterli karar verme, Computer aided engineering, Civil aviation, Multi criteria decision making
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Havalimanları, ekonomik büyümeyi, turizmi ve kıtalar arası kültürel bağlantıyı yönlendiren kritik öneme sahip yapılar olmaları nedeniyle, literatürde farklı açılardan ele alınarak kapsamlı araştırmalara konu olmuştur. Çalışmanın temel motivasyonu, havalimanı performans değerlendirmesine kapsamlı bir yaklaşım sağlamaktır. Geleneksel operasyonel verilere ek olarak, modelimiz yolcu hizmet kalitesi göstergeleri ve duygu analizi puanlarını da kullanır. Böylece havalimanı kullanıcıları yolcu segmentlerine bölünerek deneyim ve beklentilerinin yansıtıldığı çok boyutlu bir bakış açısı sunumu amaçlanmıştır. Bu bağlamda Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden TOPSIS ve Duygu Analizi yöntemleri birbirine entegre edilmiş ve nihai boyutu 20 havalimanı olan 2022 yılı Avrupa'nın 20.000.000 üzeri yolcu trafiğine sahip havalimanlarına uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda segmentlerin bazı öncelikleri örtüşürken bazılarının farklılık gösterdiği, genele bakıldığında servis kalitesi boyutlarından oturma alanlarının, genel temizliğin ve kuyruk sürelerinin ön plana çıktığı ve duygu puanlarının havalimanı sıralamalarını etkilediği görülmüştür. Genel sıralamaya göre en yüksek puanlı 3 havalimanı Fiumicino, Zurih ve İstanbul havalimanlarıdır. Hizmetleri farklı yolcu gruplarına göre uyarlamak, genel iyileştirme için önemli görünmektedir.
Özet (Çeviri)
Airports, due to their critical role in driving economic growth, tourism, and intercontinental cultural exchange, have been the subject of extensive research from various perspectives in the literature. The primary motivation of this study is to provide a comprehensive approach to airport performance evaluation. In addition to traditional operational data, our model incorporates passenger service quality indicators and sentiment analysis scores. This allows for a multidimensional perspective by segmenting airport users into passenger groups, thereby reflecting their distinct experiences and expectations. In this context, the Multi-Criteria Decision-Making method TOPSIS has been integrated with sentiment analysis techniques, and the model has been applied to 20 major European airports with annual passenger traffic exceeding 20 million in 2022. The findings reveal that while some preferences overlap across passenger segments, notable differences also exist. Overall, service quality dimensions such as seating availability, general cleanliness, and queue durations emerged as prominent factors, and sentiment scores were found to influence airport rankings. According to the aggregated results, the top three airports are Fiumicino, Zurich, and Istanbul. Adapting services to meet the needs of different passenger groups appears to be crucial for overall improvement.
Benzer Tezler
- Gayrettepe-yeni havalimanı metro hattında kullanılan EPB TBM için performans tahmin modellerinin geliştirilmesi
Development of performance prediction models in using EPB TBM at Gayrettepe-new airport subway line
ENES UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İstatistikİstanbul Teknik ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANİFİ ÇOPUR
- Havalimanı yolcu terminallerinde pasif yangın güvenlik önlemleri analizi ve performans kriterlerinin oluşturulması
Analysis of passive fire safety measures and creation of performance criteria in airport passenger terminals
RESİME NUR YILDIRIM
- Türkiye'deki havalimanı işletmelerinin karşılaştırmalı performans analizi: Kamu, yap-işlet-devret, yap-işlet, kiralama modeli havalimanı yatırımları için veri zarflama ve yeni nesil panel veri analizlerinden çıkarımlar
Comparative performance analysis of airport enterprises in Türkiye: Implications from data envelopment analysis and second-generation panel data methods for public, build-operate-transfer, build-operate and lease operate transfer model airport investments
UĞRAŞ ÇALIŞKAN
Doktora
Türkçe
2025
MaliyeOsmaniye Korkut Ata Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET CİHANGİR
- Hava yolu taşımacılığı ve havalimanlarının makroekonomik performans ile ilişkisi: Batman ili ve Batman havalimanı örneği
The relationship of airline transportation and airports with macroeconomic performance: The case of Batman province and Batman airport
İSHAK GÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sivil HavacılıkBatman Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL ŞİRİNER
- Transit merkezlerin çok kriterli karar destek sistemi ile performans değerlemesi: İstanbul 3. Havalimanı örneği
Performance evaluation of transit centers with multi criteria decision support system: Third İstanbul Airport example
HAZAR DÖRDÜNCÜ