Biyoloji dersi öğretim programı ve biyoloji ders kitaplarının iklim okuryazarlığı açısından incelenmesi
Analysis of biology course curriculum and biology course books in terms of climate literacy
- Tez No: 980895
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLAY EKİCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada; Biyoloji dersi öğretim programı ve biyoloji ders kitaplarının iklim okuryazarlığı açısından mevcut durumu incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma modeli olan durum çalışması deseni kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Biyoloji dersi öğretim programı ve biyoloji ders kitapları oluşturmuştur. Araştırmanın verileri tezin yazarları tarafından geliştirilmiş olan 'İklim Okuryazarlığı Kriter Listesi' ile toplanmıştır. 'İklim Okuryazarlığı Kriter Listesi' 3 eğitim bilimleri uzmanı ve 2 biyoloji alan uzmanı tarafından incelenerek gerekli düzeltmeler ve eklemeler sonucunda oluşturulmuştur. Araştırmada kullanılan Biyoloji dersi öğretim programı ve biyoloji ders kitapları doküman niteliğinde olduğu için araştırmacı tarafından verilen kodlar alan uzmanları tarafından incelenerek iç güvenirlik ve dış güvenirliğe bakılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda elde edilen bulguların sonucuna bakılarak iç ve dış geçerliliğe bakılmıştır. Araştırmanın geçerlik ve güvenirliğinin yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın veri analizi betimsel analiz yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda Biyoloji dersi öğretim programında yer alan kazanımlar iklim okuryazarlığı açısından incelenmiştir. Biyoloji ders kitaplarında yer alan metinlerin, etkinliklerin, soruların ve görsellerin konular kapsamındaki dağılımı iklim okuryazarlığı açısından incelenmiştir. Biyoloji dersi öğretim programı ve biyoloji ders kitaplarında iklim okuryazarlığı olup olmama durumu betimsel analiz yöntemi kullanılarak mevcut duruma yer verilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, Biyoloji dersi öğretim programında yer alan kazanımların iklim okuryazarlığı ile en çok ilişkilendirildiği sınıf düzeyi 10.sınıf olmuştur. Biyoloji ders kitaplarında yer alan metinlerin, etkinliklerin soruların ve görsellerin konular kapsamındaki dağılımının iklim okuryazarlığı ile en çok ilişkilendirildiği sınıf düzeyi 10.sınıf olmuştur. İklim okuryazarlığı ile en çok ilişkilendirilen metin ögesi olmuştur. Biyoloji dersi öğretim programı ve biyoloji ders kitaplarının iklim okuryazarlığı açısından kısmen uyumlu olduğu sonucu elde edilmiştir. Özellikle 10.sınıf düzeyinde 3.ünitede yer alan kazanımların, konuların, metinlerin, etkinliklerin, soruların ve görsellerin tamamında iklim okuryazarlığı ile ilişkilendirilme yapılmıştır. Biyoloji dersi öğretim programında yer alan kazanımların ve ders kitaplarının birbiriyle uyumu ve bu uyum doğrultusunda da kazanımların, konuların, metinlerin, etkinliklerin, soruların ve görsellerin konular kapsamındaki dağılımının iklim okuryazarlığı açısından uyumlu olduğu sonucu elde edilmiştir. Biyoloji dersi öğretim programı 9.sınıf ve 11.sınıf düzeyinde yer alan kazanımların ve ders kitaplarında yer alan ögelerin iklim okuryazarlığı ile kısmen uyumlu olduğu sonucu elde edilmiştir. Biyoloji dersi öğretim programı 12.sınıf düzeyinde yer alan kazanımların ve ders kitaplarında yer alan ögelerin iklim okuryazarlığı ile kısmen uyumlu olduğu sonucu elde edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the current state of the Biology curriculum and biology textbooks in terms of climate literacy. The research was conducted using a qualitative case study design. The study group consisted of the Biology curriculum and biology textbooks. The data were collected through the“Climate Literacy Criteria List,”developed by the author of the thesis. The“Climate Literacy Criteria List”was reviewed by three experts in educational sciences and two experts in biology, and was finalized after necessary revisions and additions. Since the Biology curriculum and textbooks used in the study are documentary in nature, the codes assigned by the researcher were reviewed by field experts to ensure internal and external reliability. Based on the findings, internal and external validity were also confirmed, and the study was determined to have sufficient validity and reliability. The data analysis was carried out using descriptive analysis. In line with the research objective, the learning outcomes in the Biology curriculum were examined in terms of climate literacy, and the distribution of texts, activities, questions, and visuals in the biology textbooks across topics was also analyzed. The presence or absence of climate literacy elements in the Biology curriculum and textbooks was presented through descriptive analysis. The results indicated that the grade level with the strongest relationship between the learning outcomes and climate literacy was the 10th grade. Similarly, the distribution of texts, activities, questions, and visuals in the biology textbooks was also most strongly related to climate literacy at the 10th-grade level, with texts being the most frequently associated element. It was concluded that the Biology curriculum and textbooks were partially consistent in terms of climate literacy. Particularly in the 3rd unit of the 10th grade, all learning outcomes, topics, texts, activities, questions, and visuals were related to climate literacy. Furthermore, the compatibility between the learning outcomes in the Biology curriculum and the textbooks suggested that the distribution of learning outcomes, topics, texts, activities, questions, and visuals across units was consistent with climate literacy. At the 9th and 11th grade levels, the learning outcomes and elements in the textbooks were found to be partially compatible with climate literacy, and the same partial consistency was observed at the 12th grade level as well.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler öğretiminde orman varlıklarımız temasının öğretmen görüşleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the theme“our forest resources”in social studies teaching from the perspective of teachers' opinions
ŞERİFE GÜLYAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN AKDAĞ
- Fen bilimleri ders kitaplarındaki çevre sorunları ve çözüm önerileri
Environmental problems and solutions in science textbook
SEVAL KOYUNCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELA AYŞE KÖKSAL
- İlköğretimde değerler eğitimi ve öğretimi
Edication of values and their instruction during the primary education in the pepublie period of Turkish
MEHMET KOÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Eğitim ve ÖğretimYüzüncü Yıl ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECMETTİN TOZLU
- Biyoloji ders kitaplarının içerik, yöntem ve didaktik açıdan değerlendirilmesi
Analysis of biology textbooks in terms of its content, method and didactic
SERAP ÖZBAŞ
Doktora
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALUK SORAN
- A comparative analysis of selected biology textbooks used in Turkey, focusing on genetics chapters and their inclusion of nature of science
Türkiye'de kullanılan seçilmiş biyoloji kitaplarının genetik üniteleri ve bilimin doğa'sına odaklanan karşılaştırılmalı bir inceleme
ZEYNEP BOYACIOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Eğitim ve Öğretimİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ JENNIE FARBER LANE