حقوق الإنسان وتطبيقاتها في القرآن الكريم: تفسير المراغي أنموذجًا
Kur'an-ı Kerim'de insan hakları ve uygulamaları: Bir model olarak tefsir el-meraği
- Tez No: 981054
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAMİ KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, günümüz dünyasının yaşadığı toplumsal ve hukuki dönüşümler ışığında sağlam bir bilimsel incelemeye ihtiyaç duyan en önemli entelektüel ve şerî meselelerden biri olan Kur'an-ı Kerim'de İnsan Hakları ve Uygulamaları konusu İmam el-Merâgî'nintefsiriüzerinden ele alınmıştır.Çalışma, Kur'an tefsirleri arasında özellikle İmam Ahmed Mustafa el-Merâgî'nin tefsirinde insan haklarının ne ölçüde yer aldığı ve onun bu hakları özümseyerek Kur'an metninin özünden ödün vermeden insani gerçeklikle etkileşime giren şerî ve toplumsal bir yaklaşım sunma becerisinin ne ölçüde olduğu sorununa dayanmaktadır.Çalışmanın amacı, Kur'an'daki insan hakları kavramını, özelliklerini ve içeriğini açıklamak, aynı zamanda İmam el-Merâgî'nin bu haklara ilişkin yaklaşımını ortaya koymak ve tefsirinde ele aldığı ayetleri dengeli ve objektif bir çerçevede analiz ederek, özgürlük, adalet, insan onuruna saygıyıve eşitlik vurgusunu yansıtan işaret ve içerikleri çıkarmaktır.Bu hedeflere ulaşmak için araştırmacı üç bilimsel yaklaşım benimsemiştir: İmam el-Merâgî'nintefsirindeki ifadeleri ortaya koymak için betimleyici tümevarım yaklaşımı, bunların delaletlerini ve etkilerini anlamak için analitik yaklaşım ve bunları diğer tefsirlerle karşılaştırmak için de karşılaştırmalı yaklaşım kullanılmıştır. Çalışma, bazı sonuçlar ortaya koymuştur.Bunlardanbazıları şunlardır: İmam el-Merâgî'nin tefsiri, metni anlamayı ve hakların temellendirilmesini birleştiren eşsiz bir ıslahmodelidir.Zira o, kendini Kur'an hükümlerini sunmakla sınırlamamış, aksine bunları İslam hukukunun maksat ve gayeleriyle de ilişkilendirmeye çalışmıştır.Ayrıca, onun tefsirinde insan haklarının Kur'an-ı Kerim'in genel ilkelerinden ayrı olmadığı, aksine onlardan kaynaklandığı ve sağlam bir hukuki temele dayandığı açıkça ortaya çıkmıştır. Bu, metnin toplumsal boyutunu dikkate alan, onu insan ihtiyaç ve çıkarlarıyla ilişkilendiren ve bireyin onurunu ve özgürlüğünü koruyarak istenen adaleti sağlayan dengeli bir toplum inşa etmede vahyin rolünü harekete geçiren yaklaşımında açıkça görülmektedir.Böylelikle çalışma, makasıdî ve hukuki tefsir alanının zenginleşmesine katkıda bulunmakta ve insan haklarıyla ilgili Kur'anî kavramların geliştirilmesi ve bunların modernfikrî ve şerî çerçeveye bağlanması yönündeki gelecekteki çalışmalara da zemin hazırlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Human Rights in the Qur'an and Their Applications in th Exegesis of Imam al-Marāghī This study examines the issue of Human Rights and Their Applications in the Qur'an, which constitutes one of the most significant intellectual and juridical questions requiring rigorous scholarly investigation in light of contemporary social and legal transformations. The research is grounded in the central inquiry of the extent to which human rights are addressed in the Qur'anic exegesis of Imam AḥmadMuṣṭafā al-Marāghī, and the degree to which he successfully assimilated these rights while offering a juridical and social approach that engages with human reality without compromising the essence of the Qur'anic text. The primary objective of this research is to elucidate the concept, characteristics, and scope of human rights in the Qur'an, while simultaneously analyzing Imam al-Marāghī's perspective on these rights. Through a balanced and objective examination of the verses addressed in his tafsīr, the study seeks to identify the indicators and implications that highlight fundamental values such as freedom, justice, respect for human dignity, and equality. In pursuit of these aims, the researcher employed three methodological approaches: (i) a descriptive-inductive approach to identify and present the expressions employed in al-Marāghī'stafsīr, (ii) an analytical approach to assess their meanings and implications, and (iii) a comparative approach to evaluate them in relation to other exegetical traditions. The findings of the study reveal that al-Marāghī'stafsīr constitutes a distinctive model of reform, combining textual interpretation with the grounding of rights. He did not confine himself merely to presenting Qur'anic rulings; rather, he endeavored to relate them to the higher objectives (maqāṣid) and purposes of Islamic law. His exegetical work demonstrates that human rights are not external to the overarching principles of the Qur'an; instead, they are intrinsically derived from them and rest upon a robust juridical foundation. This becomes evident in his hermeneutical approach, which considers the social dimension of the text, connects it with human needs and interests, and underscores the role of revelation in the construction of a balanced society—one that ensures justice while safeguarding human dignity and individual freedom. Accordingly, this study contributes to the enrichment of maqāṣid-oriented and juridical Qur'anic exegesis and provides a foundation for further research aimed at the development of Qur'anic conceptions of human rights, as well as their integration into contemporary intellectual and juridical frameworks.
Benzer Tezler
- حقوق المرأة في الطلاق بين الشريعة وقانون الأحوال الشخصية العراقي
İslam Fıkhı ile Irak Medeni Hukuku açısından boşanma muamelelerinde kadın hakları
KHALID ABED HILAL AL-GBURI
Yüksek Lisans
Arapça
2019
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSAMA AL HAMWİ
- حقوق اللاجئين في الشريعة الإسلامية وقانون الأمم المتحدة(دراسة تحليلية)
Birleşmiş Milletler Mülteci Haklarının İslam Hukuku Açısından
FARMAN HUSSEIN BAKR BAKR
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENES SALİH
- حقوق اللاجئين في الشريعة الإسلامية وقانون الأمم المتحدة(دراسة تحليلية)
Birleşmiş Milletler mülteci haklarının İslam hukuku açısından değerlendirilmesi
FARMAN HUSSEIN BAKR BAKR
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENES SALİH
- حقوق المتهم في الفقه الجنائي الإسلامي: دراسة فقهية مقارنة بالقانون الليبيحقوق المتهم في الفقه الجنائي الإسلامي: دراسة فقهية مقارنة بالقانون الليبي
İslam ceza hukukunda sanık hakları: Libya kanunları üzerine karşılaştırmalı bir ı̇nceleme
MIFTAH MEELAD ALI ABOUGHDEER
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF KARATAY
- حقوق الأطفال المولودين من أم إيزيدية ووالد داعش يالذين يعيشون بالمخيمات في القانون العراقي والشريعة الإسلامية
Irak ve İslam hukuku'na göre kamplarda yaşayan esir Ezidi anne ve IŞİD babadan doğan çocukların hakları
SHAKIR ABDULHAFIDH ZAINAL ARIZY