Eski Türkçede süvari terminolojisi
Cavalry terminology in Old Turkic
- Tez No: 981074
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMRAH BOZOK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: At koşum takımları, Horse gearing teams
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada, Türk dili ve tarihine ait bilinen en eski yazıtlardan başlanarak Köktürk, Uygur ve Karahanlı Dönemi'ndeki süvariliğe ait terminolojinin Türk dilinde nasıl olduğu ve geliştiği konusu işlenmiştir. Türk dilinde askerî terimlerin nasıl ortaya çıktığı, hangi amaçla nerelerde kullanıldığı ve tarihsel süreçteki gelişimleri incelenmiştir. Ayrıca süvariliğin ve Türk toplum yapısının olmazsa olmazı olan atlarla ilgili olarak her türlü bilgi de çalışmada geçmiş olup atların ve savaşa dair unsurların (zırhlar, silahlar vb.) savaş dışında da toplumda ne kadar önemli bir yerde olduğunu kanıtlayan kavramlar örneklerle açıklanmıştır. Coğrafi koşullarla birlikte şekillenen göçebe toplum yapısında savaş ve atların kültürün merkezini oluşturduğu anlaşılmaktadır. Bu anlamda çalışmada savaşla ilgili olduğu kadar Türk yönetim ve toplum yapısıyla ilgili aynı anda pek çok unsuru bir araya getiren sözcüklerin tespitinde de bulunulmuştur. Bu bağlamda çalışma; at ve atla ilgili kavramlar, koşum takımları, silahlar, zırhlar, taktik ve strateji, ordu ve birlik, savaşmak üzerine kavramlar, savaşçılar ve özellikleri, düşman ve düşmana ait kavramlar, savaşa dair diğer unsurlar başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Çalışmada tarama yöntemiyle veri analizi yapılarak tüm bu başlıklar üzerine kapsamlı bir incelemeye yer verilmiştir. Elde edilen veriler, Türkçenin tarihsel dönemlerinde savaş kültürünün dil üzerindeki etkisini açıkça ortaya koymaktadır. Böylece, dilin toplumsal belleği ve kültürel sürekliliği yansıtma gücü bir kez daha gözler önüne serilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, the terminology related to cavalry in the Turkic language from the earliest known inscriptions of Turkish language and history—beginning with the Köktürk, Uighur, and Karakhanid periods—has been examined in terms of its formation and development. The emergence of military terms in the Turkic language, their purposes, contexts of use, and historical evolution have been analyzed. In addition, all available information regarding horses, which were indispensable to both cavalry and the social structure of Turkic societies, has been included. Concepts proving that horses and war-related elements (such as armor and weapons) held significant value beyond the battlefield have been explained with examples. It is understood that in the nomadic social structure shaped by geographical conditions, war and horses formed the core of the culture. In this respect, the study also identifies words that not only relate to warfare but also bring together various elements of Turkic governance and social organization. Accordingly, the research has been classified under the following categories: concepts related to horses, harness equipment, weapons, armors, tactics and strategy, army and units, concepts about combat, warriors and their characteristics, concepts of the enemy and the enemy's attributes, and other elements associated with warfare. Through the scanning method, a comprehensive analysis of all these categories has been conducted. The data obtained clearly reveal the influence of war culture on the Turkish language throughout its historical periods. Thus, the power of language to reflect collective memory and ensure cultural continuity has once again been demonstrated.
Benzer Tezler
- Türkçe öğretmenlerinin ilköğretim II. kademede gerçekleştirilen dil bilgisi öğretimi hakkındaki görüşleri
The opinions of Turkish language teachers at the secondary level of primary eductionon grammer education
MEHMET EMRE ÖNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimKırıkkale ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÜMMÜHAN BİLGİN TOPÇU
- Eski Uygurca Altun Yaruk Sudur'dan ''Aç Bars'' öyküsü (metin-çeviri-açıklamalar-sözlük)
The Hungry Tigress Story of Golden Light (text-translation-commentar-index)
ZEMİRE AHMET
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
DilbilimYıldız Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖLMEZ
- Hikâye-i Kâhir bin Sâm Dil-âver (İnceleme – transkripsiyonlu metin – dizin)
The story of Kâhir bin Sâm Dil-âver (Review - transcipted text – index)
BETÜL TEMİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜJGAN ÇAKIR
- Eski Türkçede (VIII.YY.-XII.YY) yardımcı fiiller
Auxiliary verbs in old Turkish (VIII-XII. centuries)
HACER TOKYÜREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NEVZAT ÖZKAN
- Eski Türkçede bol- fiili üzerine bir araştırma
A research on the verb bol- in Old Turkic
GİZEM KUNDURACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CAN ÖZGÜR