Okullarda öğretmen failliği ile okul iklimi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Adıyaman ili örneği
Investigation of the relationship between teacher activity and school climate in schools: The case of Adiyaman province
- Tez No: 981115
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZİFE KARADAĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Öğretmen Failliği, Okul İklimi, Eğitim, Mesleki Gelişim, Öğretmen Tatmini, Teacher Agency, School Climate, Education, Professional Development, Teacher Satisfactio
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Adıyaman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Adıyaman ilindeki resmi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda öğretmen failliği ile okul iklimi arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Öğretmen failliği; öğretmenlerin eğitim ortamındaki karar alma süreçlerine katılımı, pedagojik sorumluluk üstlenme düzeyi, mesleki özerkliklerini kullanabilme becerileri ve sınıf içi uygulamalarda inisiyatif gösterebilme yeterlilikleriyle ilişkilidir. Bu bağlamda, öğretmenlerin sadece bilgiyi aktaran kişiler değil, eğitimin niteliğini belirleyen aktif aktörler olduğu kabul edilmektedir. Okul iklimi ise bir eğitim kurumunun sosyal, fiziksel ve psikolojik çevresini belirleyen; yönetici tutumları, öğretmen-öğretmen ve öğretmen-öğrenci ilişkileri, iş birliği düzeyi, güven ortamı, iletişim yapısı ve paylaşılan değerler gibi unsurları içeren çok boyutlu bir yapıdır. Araştırma kapsamında bu iki kavram arasındaki ilişki, öğretmen görüşleri temel alınarak değerlendirilmektedir. Çalışmada ilişkisel tarama modeli benimsenmiş olup araştırma sürecinde nicel yöntemler kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak, alan yazında geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış olan“Öğretmen Failliği Değerlendirme Ölçeği”ile“Okul İklimi Ölçeği”kullanılmıştır. 2023-2024 eğitim-öğretim yılı kapsamında, Adıyaman il merkezi ve ilçelerindeki okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenlerden elde edilen veriler, SPSS 27.0 istatistik programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, olumlu ve destekleyici bir okul ikliminin öğretmenlerin faillik davranışlarını artırdığını, bu sayede öğretmenlerin eğitim süreçlerine daha etkin bir biçimde katıldıklarını ortaya koymuştur. Öğretmenlerin çalıştıkları okul ortamının destekleyici ve katılımcı bir yapıya sahip olması, onların mesleki bağımsızlıklarını geliştirmekte, inisiyatif kullanma becerilerini artırmakta ve mesleki doyumlarını yükseltmektedir. Buna karşılık otoriter, iletişimden uzak ve destek görmeyen bir okul iklimi, öğretmenlerin motivasyonunu düşürmekte, faillik algısını zayıflatmakta ve mesleki yeterliliklerini olumsuz yönde etkilemektedir. Ayrıca araştırmada öğretmenlerin cinsiyet, yaş, mesleki kıdem ve mezuniyet düzeyleri gibi sosyo-demografik özelliklerinin hem okul iklimine ilişkin algıları hem de faillik düzeyleri üzerindeki etkileri istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Bu veriler, öğretmenlerin bireysel farklılıklarının da okul iklimi ve faillik ilişkisinde belirleyici olabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between teacher agency and school climate based on the views of teachers working in public educational institutions in the province of Adıyaman. Teacher agency refers to teachers' participation in decision-making processes within the educational environment, their level of pedagogical responsibility, their ability to exercise professional autonomy, and their competence in taking initiative in classroom practices. In this context, teachers are considered not merely as transmitters of knowledge, but as active agents who shape the quality of education. School climate, on the other hand, is defined as a multidimensional structure encompassing the social, physical, and psychological environment of an educational institution, including administrative attitudes, teacher–teacher and teacher–student relationships, levels of collaboration, trust climate, communication patterns, and shared values. Within the scope of the research, the relationship between these two concepts is evaluated based on teachers' perspectives. The study adopts a correlational survey model and employs quantitative research methods. As data collection tools, the“Teacher Agency Assessment Scale”and the“School Climate Scale,”both of which have established validity and reliability in the literature, were used. The data were collected during the 2023–2024 academic year from teachers working at preschool, primary, secondary, and high school levels in central Adıyaman and its districts, and were analyzed using SPSS 27.0 statistical software. The findings of the study revealed that a positive and supportive school climate enhances teachers' agency behaviors, enabling them to participate more actively in educational processes. A school environment that is supportive and inclusive contributes to the development of teachers' professional independence, strengthens their initiative-taking skills, and increases their job satisfaction. Conversely, an authoritarian, disconnected, and unsupportive school climate was found to diminish teacher motivation, weaken their sense of agency, and adversely affect their professional competence. Furthermore, the study statistically examined the impact of socio-demographic variables such as gender, age, professional seniority, and educational background on teachers' perceptions of school climate and levels of agency. These findings suggest that individual differences among teachers may also play a determining role in the relationship between school climate and teacher agency.
Benzer Tezler
- Öğretmen failliği, örgütsel tükenmişlik ve okul iklimi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between teacher agency, organizational burnout and school climate
EREN DAVUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYİTHAN DEMİRDAĞ
- Öğretmenlerin öğretmen failliği ile okullarda sosyal adalet algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Muğla ili örneği)
Investigation of the relationship between teachers' teacher agency and social justice perceptions at schools (the sample of Mugla province)
TUĞRUL KAVAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAADET KURU ÇETİN
- Beden eğitimi öğretmenlerinin 21. yüzyıl becerileri ve öğretmen failliği
Physical education teachers' 21st century skills and teacher agency
SEVDA AKBULUT İNAN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ FATMA ÇOLAKOĞLU
- The effect of EFL teachers' professional identity on their ecological assessment agency
İngilizceyi yabancı dil olarak öğreten öğretmenlerin mesleki kimliklerinin ekolojik değerlendirme faillikleri üzerine etkisi
ÖNDER ÖZTUTUŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimÇağ Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL ALTAŞ
- Okul müdürlerinin dağıtımcı liderlik davranışları ile öğretmenlerin farklılaştırılmış öğretim uygulamaları arasındaki ilişkinin incelenmesi: Öğretmen failliğinin aracı rolü
Examining the relationship between school principals' distributed leadership behaviors and teachers' differentiated instruction practices: The mediating role of teacher agency
MUSTAFA CANER AĞAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKarabük ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA POLAT