Geçmişe dönük aile öngörlemezliğinin bugünkü ebeveynlik stilleri ile ilişkisi: Okul öncesi dönemde çocuğu olan bireylerin incelenmesi
The relationship between retrospective family unpredictabily and current parenting styles: A study of parents with aged preschool children
- Tez No: 981349
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞAHİDE GÜLİZ KOLBURAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Aile Hekimliği, Aile Planlaması, Family Medicine, Family Planning
- Anahtar Kelimeler: Aile Öngörülemezliği, Ebeveynlik Stilleri, İlişkisel Tarama, Okul Öncesi Dönem, Çok Boyutlu Ebeveynlik, Family Unpredictability, Parenting Styles, Correlational Research, Preschool Period, Multidimensional Parenting
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumların sürdürülebilir gelişimi, psikososyal açıdan sağlıklı bireylerin yetişmesine bağlıdır. Bu nedenle bireyin kişilik gelişiminde temel rol oynayan okul öncesi dönem, eğitsel ve duygusal temellerin atıldığı kritik bir evre olarak görülmektedir. Bu dönemde çocukların davranış örüntülerinin şekillenmesinde yalnızca okul ortamı değil, ebeveynlerin çocuk yetiştirme biçimleri de belirleyici bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Ebeveyn tutumları, hem çocuğun güvenli bağlanma geliştirmesi hem de sosyal-duygusal becerilerinin sağlıklı biçimde oluşması açısından önemli bir etkiye sahiptir. Ebeveynliğin güncel pratiklerini anlamlandırırken, yetişkinlerin kendi çocukluk deneyimlerinin bu pratiklere nasıl yansıdığını sınamak, hem kuramsal hem de uygulamalı psikoloji açısından önem taşır. Bu araştırmanın temel amacı, okul öncesi dönemde (2-6 yaş) çocuğu bulunan ebeveynlerin, kendi çocukluklarında deneyimledikleri aile öngörülemezliği ile güncel ebeveynlik stilleri arasındaki çok boyutlu ilişkiyi incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır ve örneklemini, 2-6 yaş aralığında çocuğu olan 368 ebeveyn (234 kadın, 134 erkek) oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak“Kişisel Bilgi Formu”,“Geçmişe Dönük Aile Öngörülemezliği Ölçeği (GDAÖ)”ve“Çok Boyutlu Ebeveynlik Stilleri Ölçeği (ÇESDÖ)”kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson korelasyon analizi ve bağımsız örneklemler t-testinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, geçmiş aile öngörülemezliği ile düşmanlık ve fiziksel kontrol gibi olumsuz ebeveynlik boyutları arasında pozitif; destekleyici yaklaşım ve samimi ilişki gibi olumlu ebeveynlik boyutları arasında ise negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Buna karşın, olumlu pekiştirme boyutu ile aile öngörülemezliği arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Ayrıca, fark analizleri yüksek düzeyde öngörülemezlik geçmişine sahip grubun düşmanlık ve fiziksel kontrol puanlarının, düşük düzeydeki gruba kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, bu çalışma, çocukluk çağı aile öngörülemezliğinin, yetişkinlikteki ebeveynliğin olumlu ve olumsuz birçok boyutuyla anlamlı bir ilişkisi olduğunu ortaya koymaktadır ve ruh sağlığı alanındaki uygulamalarda bu geçmiş deneyimlerin göz önünde bulundurulmasının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
The sustainable development of societies depends on raising psychosocially healthy individuals. In this context, the preschool period plays a critical role in shaping personality and laying the foundations for emotional and educational development. During this stage, not only the school environment but also parents' child-rearing practices emerge as key determinants of children's behavioral patterns. Parenting attitudes have a significant influence on children's secure attachment and socio-emotional development. Understanding contemporary parenting practices through the lens of adults' own childhood experiences carries theoretical and applied importance in psychology. The main purpose of this study is to examine the multidimensional relationship between retrospective family unpredictability and current parenting styles among parents who have children aged 2–6 years. The research was designed in a correlational survey model, and the sample consisted of 368 parents (234 mothers and 134 fathers) with children in the preschool period. Data were collected using the“Personal Information Form,”“Retrospective Family Unpredictability Scale (RFUS),”and the“Multidimensional Parenting Styles Scale (MPSS).”Pearson correlation analysis and independent samples t-test were conducted for data analysis. Findings revealed positive correlations between family unpredictability and negative parenting dimensions such as hostility and physical control, and negative correlations with positive dimensions such as supportive approach and intimate relationship. No significant relationship was found between family unpredictability and the positive reinforcement dimension. Furthermore, difference analyses indicated that parents with a high level of family unpredictability history scored significantly higher in hostility and physical control compared to those with lower levels. Overall, the study demonstrates that childhood family unpredictability is significantly associated with both positive and negative dimensions of parenting in adulthood, highlighting the importance of considering early family experiences in mental health practices and parental support programs.
Benzer Tezler
- Yetişkinlerde duygu düzenleme becerileri ve hissedilen yakınlık korkusu arasındaki ilişkide aile öngörülemezliğinin aracı rolü
The instrumental role of family unpredictability in the relationship between emotion regulation skills and feeled fear of intimacy in adults
HANDE ERÇİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ REYHAN ÇALIŞAN KİNTER
- Üniversite öğrencilerinde aile öngörülemezliği ile yeme bozukluğu belirtileri arasındaki ilişkide ebeveynleşme ve duygu düzenleme becerilerinin aracı rollerinin incelenmesi
The investigation of mediator roles of parentification and emotion regulation skills in the relationship between family unpredictability and eating disorders symptoms in university students
YUSUF TOPÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVGİNAR VATAN
- Çocukluk travmaları ve aile öngörülemezliği ile kişilik inançları arasındaki ilişkiler: Bağlanma stillerinin aracı rolü
Relationships between childhood traumas, family unpredictability and personality beliefs: Mediator roles of attachment styles
EZGİ AKAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiAnkara ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENNUR TUTAREL KIŞLAK
- Madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestlik kararı verilen kişilerde aile öngörülemezliği düzeyi, savunma mekanizmaları ve antisosyal davranışların incelenmesi
Examining the level of family unpredictability, defense mechanisms and antisocial behaviors in people who have been given probation due to drug use
TUĞBA UYANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYGÜL KAKIRMAN MOROĞLU
- Aile öngörülemezliği ve ebeveynleşmenin üniversite öğrencilerinin depresyon düzeyleri, öfke tarzları ve obsesif inanışları üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Examining the effects of family unpredictability and parentification on university students' depression level, anger styles and obsessive beliefs
FATMA YILDIRIM