Kentsel planlama ve tasarımda ekososyal geçiş için derin kolektif haritalama modeli
A collective thick mapping model for eco-social transition in urban planning and design
- Tez No: 982617
- Danışmanlar: PROF. DR. MERAL ERDOĞAN, DOÇ. DR. FRANCISCO JAVIER ABARCA-ALVAREZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Şehircilik ve Bölge Planlama, Architecture, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilgisayar Ortamında Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ekososyal geçiş, kentlerin yeniden biçimlenmesinde disiplinlerarası, kaynak verimliliğine dayalı, kapsayıcı ve demokratik yaklaşımların benimsenmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda dijital katılımcı platformlar (DKP), karmaşık sosyo-ekolojik sorunların tespiti ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi için önemli araçlar olarak öne çıkmaktadır. Ancak literatürdeki parçalı ve yüzeysel katılım modelleri, bağlama özgü ampirik kanıtların sınırlılığı, teknoloji destekli süreçlerin yüksek altyapı gereksinimleri ve bu platformların nasıl entegre edilmesi gerektiğine dair bilgi eksikliği, DKP'lerin etkin kullanımlarının önüne geçmektedir. Kapsamlı bir tespit sağlamak amacıyla, PRISMA protokolü izlenerek gerçekleştirilen sistematik tarama sonucunda dünya genelinde yer alan 312 dijital platform değerlendirilmiştir. İçerik analizi, haritalama ve yapay zekâ destekli kümeleme sonuçları, platformların teknolojik altyapıları ve katılım düzeylerinde tekrarlayan yapısal sorunlara işaret ederken, uygulamaların coğrafi yaygınlığı ve kurumsal benimsenmesinin sınırlı olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, kolektif zekâyı etkinleştiren yeni katılım modellerine duyulan ihtiyacı açık biçimde ortaya koymaktadır. Araştırmanın uygulamalı bölümünde, katılımcı eylem araştırması çerçevesinde derin kolektif haritalama modeli geliştirilmiştir. 2020–2025 yılları arasında gerçekleştirilen 15 çalıştayda, önerilen model coğrafi mobil uygulamalar ve biyofizyolojik araçlar ile desteklenerek, kentsel saha araştırması ve işbirlikçi üretim süreçlerinde uygulanmıştır. Deneysel bulgular, modelin eleştirel düşünme, işbirliği ve mekânsal farkındalığı güçlendiren bütüncül ve esnek bir yaklaşım sunduğunu ve veriye dayalı, ekososyal duyarlılığa sahip tasarım pratiklerine yeni olanaklar açtığını ortaya koymaktadır. Genel olarak çalışma, derin haritalamanın karmaşık kentsel bağlamlarda deneyimsel ve anlatı odaklı bir yaklaşım ile farklı disiplin, ortam ve uzmanlık düzeylerinde uygulanabilir, çeşitli ölçek ve bağlamlara uyarlanabilir ve maliyet açısından erişilebilir bir pedagojik model sunduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The eco-social transition requires interdisciplinary, resource-efficient, inclusive, and democratic approaches in reshaping urban environments. Within this framework, digital participatory platforms (DPPs) have become important tools for identifying and addressing complex socio-ecological challenges. However, fragmented and superficial participation models, the lack of context-specific empirical evidence, the infrastructural demands of technology-supported participatory processes, and limited knowledge on how such systems should be integrated hinder the effective use of DPPs. To provide a comprehensive assessment, a systematic review following the PRISMA protocol was conducted, examining 312 digital platforms worldwide. The results of content analysis, mapping, and AI-supported clustering reveal recurring structural limitations in platforms' technological configurations and participation levels, while also indicating restricted geographical reach and low levels of institutional adoption. These findings highlight the need for new participation models capable of activating collective intelligence. In the applied phase, the research develops a collective thick mapping model within a participatory action research framework. Between 2020 and 2025, the proposed model was implemented in 15 workshops, where it was supported by geospatial mobile applications and biophysiological tools and applied to urban field research and co-creation processes. Experimental findings demonstrate that the model offers a holistic and flexible approach that strengthens critical thinking, collaboration, and spatial awareness, thereby enabling data-informed and eco-socially sensitive design practices. Overall, the study shows that deep mapping provides an experiential and narrative-driven pedagogical model for complex urban contexts that can be applied across disciplines, settings, and levels of expertise, adapted to different scales and contexts, and implemented in a cost-accessible way.
Benzer Tezler
- Erzurum kentinin dirençli kent kavramı açısından katılımcı yaklaşımla değerlendirilmesi
Evaluation of the city of Erzurum with a participatory approach in terms of resilient urbanism concept
AYŞE KARAHAN
Doktora
Türkçe
2023
Peyzaj MimarlığıAtatürk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. IŞIK SEZEN
- Yeni bir sürdürülebilır kalkınma modelı olan bıo-cıty'nın karşılaştırmalı olarak
A comparative analysis of bio-city as a new sustainable development model
DOHA SAAD AISSOUS
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Aydın ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. UFUK FATİH KÜÇÜKALİ
- Eko restorasyon yaklaşımı: kastamonu Çatalzeytin örneği
Eco restoration approach: Example of Kastamonu Catalzeytin
HÜSEYİN EMRE TOSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE ARZU KOCABAŞ DİREN
- Urban ecotherapy: A comparative evaluation on the therapy potentials of park features in Istanbul
Kentsel ekoterapi: İstanbul'daki park özelliklerinin terapi potansiyelleri üzerine karşılaştırmalı bir değerlendirme
DİDEM KARA
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLDEN DEMET ORUÇ
- Kentsel yerleşimlerde permakültür tasarım potansiyeli: Burdur Karamanlı örneği
Permaculture design potantial in the urban settlement: Burdur Karamanlı example
YAĞMUR ÖCAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiÇevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİHA YILDIRIM