6 Şubat depreminde görev alan psikologlar ile MDR uzmanları üzerine psikososyal bir inceleme
A psychosocial study on psychologists and MDR specialists who served during the February 6 earthquake
- Tez No: 982747
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİHA UYSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Din, Psychology, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Din Psikolojisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 6 Şubat 2023'te Türkiye'yi sarsan deprem sonrasında afet bölgesinde görev yapan psikologlar ve manevi danışmanların psikososyal durumlarını din ve maneviyat ekseninde incelemektedir. Araştırma, depremden etkilenen on bir ilde sahada görev yapan psikologlar ve manevi danışmanlık ve rehberlik (MDR) uzmanlarıyla yürütülmüştür. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış mülakat kullanılmış ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırmada, katılımcıların afet bölgesine gitmelerinde etkili olan dini-manevi motivasyonlar, afet bölgesinde danışmanlık hizmeti verirken karşılaştıkları psikolojik güçlükler ve bu güçlüklerle başa çıkma, özellikle de dini başa çıkma ile afet sonrası yaşadıkları psikososyal etkiler analiz edilmiştir. Bulgular, afet öncesinde katılımcıların çoğunun din ve maneviyatı yaşamlarının merkezinde konumlandırdığını göstermektedir. Manevi danışmanlar dinin yaşamlarındaki belirleyiciliğini bütüncül bir biçimde vurgularken, psikologlar arasında bu durum daha çeşitlidir. Bazı psikologlar dini inancı merkezî bir unsur olarak görürken, bazıları dinden bağımsız, daha içsel bir değer sistemi olarak tanımladıkları bir maneviyat anlayışını benimsemiştir. Afet döneminde ibadet ve dua pratiklerinin türünde ve sıklığında farklılıklar gözlemlenirken afet sonrası dönemde ibadetlerin anlam ve içeriğinde derinleşme tespit edilmiştir. Katılımcıların afet bölgesine gitme motivasyonlarının insani yardım arzusu, dini sorumluluk bilinci ve empatik duyarlılıktan beslendiği belirlenmiştir. Danışmanlar, saha deneyimleri süresince çoğu zaman çaresizlik ile huzuru bir arada yaşamışlardır. Bu karşıt duyguların eşzamanlılığı, afet koşullarında hem yıkımın hem de direncin var olabileceğini göstermektedir. Dini inanç, tevekkül, sabır ve kader anlayışı, danışmanların psikolojik dayanıklılığını güçlendiren temel başa çıkma kaynakları arasında yer almıştır. Psikologlar ve manevi danışmanlar danışma süreci boyunca dinin iyileştirici gücünden yalnızca kendi içsel dengelerini korumak için değil, afetzedelerin iyileşme süreçlerine katkı sağlamak için de yararlanmışlardır. Araştırma bulgularına göre, afet bölgesinde görev alan psikologlar ve manevi danışmanlar, sahada karşılaştıkları güçlüklere rağmen depremzedelere yardım etmenin kendilerinde derin bir manevi ve mesleki tatmin duygusu oluşturduğunu belirtmiştir. Bu deneyim, onların hem mesleki yeterliliklerini hem de afet sonrası kişisel gelişimlerini güçlendirmiş, yaşamlarında olumlu psikososyal dönüşümlere zemin hazırlamıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the psychosocial status of psychologists and spiritual counselors working in the disaster area following the earthquake that shook Turkey on February 6, 2023, focusing on religion and spirituality. The research was conducted with psychologists and spiritual counseling and guidance (MDR) specialists working in the field in eleven provinces affected by the earthquake. A qualitative research method was adopted in the study; semi-structured interviews were used as the data collection tool, and the data obtained were evaluated using content analysis. The study analyzed the religious-spiritual motivations that influenced participants' decision to go to the disaster area, the psychological difficulties they encountered while providing counseling services in the disaster area and how they coped with these difficulties, especially through religious coping, and the psychosocial effects they experienced after the disaster. The findings show that before the disaster, most participants placed religion and spirituality at the center of their lives. While spiritual counselors emphasized the determinative role of religion in their lives in a holistic manner, this situation was more varied among psychologists. While some psychologists view religious belief as a central element, others have adopted a concept of spirituality that they define as a value system independent of religion and more internal. While variations in the type and frequency of prayer and worship practices were observed during the disaster period, a deepening in the meaning and content of these practices was identified in the post-disaster period. It was determined that participants' motivation to go to the disaster area was fueled by a desire for humanitarian aid, a sense of religious responsibility, and empathetic sensitivity. During their field experiences, counselors often experienced helplessness and peace at the same time. The simultaneity of these opposing emotions shows that both destruction and resilience can exist in disaster conditions. Religious faith, trust in God, patience, and understanding of destiny were among the fundamental coping resources that strengthened the counselors' psychological resilience. Throughout the counseling process, psychologists and spiritual counselors utilized the healing power of religion not only to maintain their own inner balance but also to contribute to the healing processes of the disaster victims. According to the research findings, psychologists and spiritual counselors working in the disaster area stated that helping earthquake victims created a deep sense of spiritual and professional satisfaction in them, despite the difficulties they encountered in the field. This experience has strengthened both their professional competence and their personal development after the disaster, paving the way for positive psychosocial transformations in their lives.
Benzer Tezler
- 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depreminde görev alan evli ruh sağlığı uzmanlarının ikincil travma deneyimleri ve baş etme biçimlerinin nitel yöntemle araştırılması
A qualitative study on the secondary trauma experiences and coping strategies of married mental health professionals working in the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquake
EDANUR AKSÜNGER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Ticaret ÜniversitesiAile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE İLERİSOY
- Çeviri sosyolojisi ışığında 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş depremi örneği ile Türkiye'de gönüllü toplum çevirmenliği
Voluntary community interpreting in Türkiye in the light of translation sociology with the example of Kahramanmaras earthquake of February 6th, 2023
GAMZE ÖZTÜRK ORAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mütercim-TercümanlıkEge ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLA AKIN
- Sosyal hizmet uzmanlarının afet yönetimi kapsamında gerçekleştirilen sosyal hizmet müdahalelerine ilişkin deneyimleri ve değerlendirmeleri: 2023 Kahramanmaraş depremi
Experiences and evaluations of social work specialists on social work interventions carried out within the scope of disaster management: 2023 Kahramanmaraş earthquake
NİHAL BOZHAN ÖZBEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetKocaeli ÜniversitesiSosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİGEN PASLI
- Türkiye'de deprem afetlerine müdahale çalışmalarının gelişiminin 1893 Malatya, 1971 ve 2003 Bingöl ve 2020 Sivrice depremleri örnekleri üzerinden incelenmesi
Examination of the development of earthquake disasters response efforts in Türkiye through the examples of the 1893 Malatya, 1971 and 2003 Bingöl and 2020 Sivrice earthquakes
TUĞBANUR ÇİÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Deprem MühendisliğiSakarya ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT UTKUCU
- Malatya'da görev yapan beden eğitimi öğretmenlerinin Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenme durumları üzerine yapılan niteliksel bir araştırma
A qualitative research on the affectedness of physical education teachers working in Malatya by the Kahramanmaraş centered earthquakes
ORHAN KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SosyolojiFırat ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KARADAĞ