Satır arası Kur'an tercümesi Çankırı nüshasının edisyon kritiği ve kırâat farklılıkları açısından incelenmesi (3-57. varaklar arası)
Interlinear translation of the Quran: Critical edition of the Çankırı manuscript and analysis of recitation variations (pages 3-57)
- Tez No: 984566
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ABDULHEKİM AĞIRBAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kırâat, Kur'ân-ı Kerîm, Satır Arası Tercüme, Hacı Evliya Efendi, Bakara Sûresi, Bakara suresi, Tefsir, Çankırı, Qiraat, Holy Qur'an, Interlinear Translation, Hacı Evliya Efendi, Surah Al-Baqarah, Bakara sura, Commentary, Çankırı
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çankırı Karatekin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Arapça bilmeyen kimselerin Kur'an'ı daha iyi anlamalarına imkân tanıyan tercümeler, aynı zamanda ilmî ve kültürel birikimin aktarılmasında da önemli bir görev üstlenmektedir. Satır arası nüshalar ise tercüme türlerinden biri olarak değerlendirilmekte ve kelime aktarımını esas almaktadır. Bu çalışmanın temelini, Hacı Evliya Efendi'nin kütüphanesinde bulunmuş olan satır arası Kur'an tercümesi oluşturmaktadır. Her ne kadar eser doğrudan ona ait olmasa da kütüphanesinde bulunması önem taşımaktadır. Eserin müellifi ve istinsah tarihi kesin olarak tespit edilememektedir. Ancak yazı stili, dil özellikleri ve kullanılan malzeme gibi hususlar dikkate alındığında nüshanın 16. yüzyıla ait olduğu kanaati öne çıkmaktadır. Bu döneme ait satır arası tercümelerin büyük kısmı günümüze ulaşmamıştır. Eser, mevcut satır arası tercümelerle karşılaştırılabilse de 16. yüzyıla ait olduğu düşünüldüğünde aynı döneme tarihlenmiş ve akademik olarak incelenmiş bir nüsha bulunmamaktadır. Bu yönüyle çalışma konusu olan nüsha hem özgün hem de kıymetli bir örnek olarak öne çıkmaktadır. Âyetlerdeki Osmanlıca kelimeler latinize edilmiştir. Ayrıca âyetlerde tespit edilen ferşî kırâat farklılıkları incelenerek, eserin kırâat anlayışının belirlenmesi amaçlanmıştır. Böylece, kırâat farklılıklarının tercümeye yansımaları ortaya konulmuştur. Araştırmada yöntem olarak, öncelikle nüsha üzerinde edisyon kritiği yapılmış, ardından âyetlerin Arapça metni ile meali verilmiştir. Osmanlıca kelimelerin karşılıkları ise parantez içinde gösterilmiştir. Daha sonra ferşî kırâat farklılıkları, klasik kırâat kaynakları ve çağdaş akademik literatür ile değerlendirilmiştir. Böylece nüshanın, Bakara Sûresi'nde ferşî kırâat farklılığı bulunan âyetlerdeki kırâat anlayışı tespit edilmiştir. İnceleme neticesinde, nüshanın genelinde Âsım kırâatinin Hafs rivayeti esas alınmakla birlikte, bazı âyetlerde diğer kırâat imamlarına ait ferşî farklılıkların da yer aldığı belirlenmiştir. Bu durum, Satır arası tercümede dönemin yaygın kırâatine bağlı kalındığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Translations that enable those who do not know Arabic to better understand the Qur'an also play an important role in the transmission of scientific and cultural knowledge. Interlinear translations are considered a type of translation and are based on word-for-word rendering. This study is based on an interlinear translation of the Quran found in the library of Hacı Evliya Efendi. Although the work does not belong directly to him, its presence in his library is significant. The author and date of transcription of the work cannot be determined with certainty. However, considering aspects such as writing style, language characteristics, and materials used, it is believed that the copy dates back to the 16th century. Most of the interlinear translations from this period have not survived to the present day. Although the work can be compared with existing interlinear translations, there is no other copy from the 16th century that has been dated to the same period and studied academically. In this respect, the copy under study stands out as both an original and valuable example. The Ottoman Turkish words in the verses have been transliterated. Furthermore, the differences in recitation identified in the verses were examined with the aim of determining the recitation understanding of the work. Thus, the reflections of recitation differences in the translation were revealed. As a method in the research, first, an edition critique was performed on the manuscript, then the Arabic text and translation of the verses were provided. The equivalents of the Ottoman Turkish words are shown in parentheses. Subsequently, the differences in recitation were evaluated using classical recitation sources and contemporary academic literature. Thus, the manuscript's understanding of recitation in the verses of Surah Al-Baqarah, where there are differences in recitation, was determined. The study found that, while the manuscript generally follows the Hafs narration of the Asim recitation, some verses also contain ferşî variations belonging to other recitation imams. This indicates that the interlinear translation adheres to the prevalent recitation of the period.
Benzer Tezler
- Harezm Türkçesi satır arası Kur'ân tercümesi grameri
A grammar of an interlinear translation of the Qur'an into Khawarazm Turkish
BÜŞRA AKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimAkdeniz ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUAT ÜNLÜ
- Harezm Türkçesi: Satır arası Kur`an tercümesi. Giriş-metin-sözlük (2 cilt)
Başlık çevirisi yok
GÜLDEN SAĞOL
Doktora
Türkçe
1993
DinMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE GÜRSOY NASKALI(
- Karahanlı Türkçesi satır-arası Kur'an tercümesi (TİEM 73 1v-235v/2) giriş-inceleme-metin-dizin
An inter-linear translation of the Qur?an into Korakhanid Turkish (TİEM 73 1v-235v/2)
ABDULLAH KÖK
Doktora
Türkçe
2004
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. F. SEMA BARUTCU ÖZÖNDER
- Karahanlı Türkçesi Satır Arası Kur'an Tercümesi TİEM 73, giriş-metin-inceleme-analitik dizin
Karakhanid Turkish Interlinear Qoran Translation TİEM 74, introduction-text-analysis-analytical index
SUAT ÜNLÜ
Doktora
Türkçe
2004
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. SEMA BARUTÇU ÖZÖNDER
- Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış satır arası kur'an tercümesi (gramer- metin- sözlük) (245b-320a)
A translation of qoran which were written in the period of Old Anatolian Turkish
VEFA AYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Türk Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. BİLAL YÜCEL