Cezayir'de bir Halvetî kolu: Muhammed b. Abdurrahman el-Ezherî ve Rahmâniyye tarikatı
A Khalwatī branch in Algeria: Muhammad b. Abdurrahman al-Azharî and the Rahmāniyya order
- Tez No: 984787
- Danışmanlar: PROF. DR. SEMİH CEYHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tasavvuf tarihi, History of mysticism
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tasavvuf Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Rahmâniyye 18. yüzyılın ikinci yarısında Cezayir'de teşekkül etmiş bir Halvetî koludur. Tarikat henüz kuruluş aşamasında Tunus'a intikal etmiş, 19. ve 20. yüzyıllarda Cezâyir'deki en yaygın tasavvufî topluluk haline gelmiştir. Halen bu iki ülkede muhtelif şeyhler ve tekkeleri vasıtasıyla aktif bir şekilde temsil edilmektedir. Mağrib Halvetîliği'nin bir parçası olarak Rahmâniyye'ye odaklanan bu tez, giriş ve sonuç bölümlerine ilaveten üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında tezin konusu, amacı ve yöntemi ilebirlikte Rahmâniyye'ye ilişkin ikincil literatür değerlendirilmiş ve Cezayir'de tarikatların görünümüne dair genel bir portre sunulmuştur. Tezin ilk bölümü tarikat pîri Muhammed b. Abdurrahman el-Ezherî'nin entelektüel biyografisine tahsis edilmiştir. Bu bölümde Ezherî'nin hayat hikayesi detaylı bir şekilde ele alınmış, ilişkiler ağı şeyhi Muhammed b. Sâlim el-Hıfnî'nin ve dinî ilimlerdeki hocalarının biyografileri üzerinden ortaya konmuş ve eserleri odaklandığı temalar bakımından değerlendirilmiştir. Rahmâniyye'nin tarihi, tezin ikinci bölümünü oluşturmaktadır. Bu bölümde Ezherî'nin halifeleri tespit edilerek biyografilerine yer verilmiş ve tarikat tarihinde öne çıkan zâviyeler üzerinden bir tarih yazımı benimsenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde Rahmâniyye'nin kurucu metinlerinde müelliflerin yoğunlaştığı temalar ekseninde tarikatın âdâb ve erkânı incelenmiştir. Ezherî'nin Defterü'd-defâtir, Feteha'l-bâbe annî ve Şerhu kûtuhû kavlî adlı eserleri üzerinden tasavvufun temel mesâiline ilişkin görüşleri analiz edilmiştir. Abdurrahman b. Ahmed Başterzî'nin el-Manzûmetü'r-Rahmâniyye ve bu eserin şerhi mahiyetindeki Mustafa b. Abdurrahman Başterzî'nin el-Minahu'r-Rabbâniyye adlı eserleri tarikat âdâbını ortaya koyan diğer eserler olacaktır.
Özet (Çeviri)
Raḥmāniyya is a Khalwatī branch that was established in Algeria during the second half of the 18th century. The ṭarīqa spread to Tunisia during its formative phase and became the most widespread Sufi community in Algeria throughout the 19th and 20th centuries. It continues to be actively represented today in both countries through various shaykhs and lodges. Focusing on the Raḥmāniyya as a part of Maghribi Khalwatism, this thesis consists of an introduction and conclusion, along with three main chapters. The introduction presents the research topic, objectives, and methodology, along with a review of secondary literature on Raḥmāniyya, and offers a general overview of Sufi orders in Algeria. The first chapter is dedicated to the intellectual biography of the order's founder, Muḥammad b. ʿAbd al-Raḥmān al-Azharī. This section provides a detailed account of Azharī's life, situating his intellectual network through the biographies of his master Muḥammad b. Sālim al-Ḥifnī and his teachers in the religious sciences. It also evaluates Azharī's works in terms of their thematic focus. The second chapter traces the historical development of the Raḥmāniyya ṭarīqa. It identifies Azharī's successors and presents their biographies, adopting a historiographical approach based on prominent zāwiyas in the history of the order. The third chapter investigates the principles and ceremonial practices (ādāb and arkān) of the order by focusing on the dominant themes in its foundational texts. Azharī's views on core Sufi issues are analyzed through his works Daftar al-Dafātir, Fataḥa al-Bāba ʿannī, and Sharḥu Kūtuhu Qawlī. In addition, the treatise al-Manẓūma al-Raḥmāniyya by ʿAbd al-Raḥmān b. Aḥmad Bāshṭarzī and its commentary al-Minaḥ al-Rabbāniyya by Muṣṭafā b. ʿAbd al-Raḥmān Bāshṭarzī are examined as complementary sources that elucidate the rules and ethics of the order.
Benzer Tezler
- Cezayir'de Türkoloji Bölümünde okuyan öğrencilerin okuduğunu anlama ve dilbilgisi düzeylerine dair bir araştırma
A research on reading comprehension and grammar levels of students in the Department of Turcology in Algeria
MOHAMMED MOHAMMED KERIATI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ÖZDEMİR
- Women rights violation in Algeria during black decade: A historical analysis
Kara on yılda Cezayir'de kadın hakları ihlalleri: Tarihsel bir analiz
HASNA BOUCHAKOUR
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Uluslararası İlişkilerAltınbaş ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EYLEM AKDENİZ GÖKER
- Akdeniz'de Cezayir korsanlığı: 1770-1830
Algiers corsairs in the Mediterranean: 1770-1830
SEYFULLAH ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Tarihİstanbul ÜniversitesiAkdeniz Dünyası Araştırmaları Bilim Dalı
PROF. DR. İDRİS BOSTAN
- Cezayir'de sivil toplumun demokrasi üzerindeki etkisi
The impact of civil society on democracy in Algeria
ABDELKADIR HAMZA
Doktora
Türkçe
2023
SosyolojiMarmara ÜniversitesiOrtadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ COŞKUN
- Cezayir'de ulusal seçimler ve seçilmiş meclislerin oluşumu: Ulusal halk meclisi örneği
National elections and the formation of elected assemblies in algeria: The Case of the national people's assembly
KAMAL BOULARES
Doktora
Türkçe
2024
Kamu YönetimiNecmettin Erbakan ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERHAN ÖRSELLİ