Çağdaş dönem Arap biçimbilimi -Metodolojik ve kavramsal değişim-
Contemporary Arabic morphology -Methodological and conceptual change-
- Tez No: 985028
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA KAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanın, dil olgusuna dönük ilgisi, onu tanımlama ve açıklama çabası, başlangıçta merak düzeyinde iken giderek bilimsel bir seviyeye evrilmiştir. Bu bağlamda tarihsel süreçte dil çalışmaları, geleneksel dönemde özel dilbilim, çağdaş dönemde ise genel dilbilim yaklaşımıyla yapılmıştır. Bu değişim; dilbilimin alt alanı olan biçimbilim alanında metodolojik ve kavramsal değişime neden olmuştur. Geleneksel dönemde Arap biçimbilimi de özel dilbilim yaklaşımıyla incelenmiş, bu bakış açısıyla oluşturulan metodoloji ve kavramsal çerçeve çağdaş döneme kadar sürmüştür. Çağdaş dönemde ise Arap biçimbilimi genel biçimbilimin yöntem ve kavramları açısından yeniden incelenmiştir. Bu bağlamda çalışmanın konusu çağdaş dönem Arap biçimbilim çalışmalarında teorik düzlemde gerçekleşen metodolojik ve kavramsal değişimdir. Amacı ise bu değişiminin genel çerçevesini ve yönünü ortaya koymak, Arap biçimbilimini genel biçimbilim perspektifinden incelemektir. Çalışmanın kapsamı, metodolojik ve kavramsal değişim ile sınırlı olup teorik nitelik taşımayan ve biçimbilimin öğretimi alanındaki değişim çalışmanın kapsamı dışında bırakılmıştır. Alt başlıklar, değişimi göstermeye yetecek ölçüde bir derinlikle incelenmiştir. Çalışmanın yöntemi nitel olup metin analizi, tümdengelim, tümevarım, analoji ve karşılaştırma gibi teknikler kullanılmıştır. Konuyu ele alışı ve kurgusu bakımından özgün olan çalışmanın ulusal alan yazındaki Arap dilbilim çalışmalarına katkı sunması beklenmektedir. Birinci bölümde biçimbilimin tarihi seyrine yer verilmiş, ikinci bölümde Arap biçimbiliminin metodolojik ve kavramsal dönüşümü genel biçimbilimin yöntemi ve kavramları açısından karşılaştırmalı incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise biçimbilimin ara kesitlerinde çağdaş dönemde görülen değişim ele alınmıştır. Çalışmanın bulguları ikinci ve üçüncü bölümde yer almaktadır. Bulgular, Arap dilinin biçimbilimsel yapısının çağdaş dönemde genel biçimbilim açısından betimlendiğini, çağdaş dönem çalışmalarının, geleneksel dönem çalışmalarını tamamlayıcı nitelikte olduğunu ve çağdaş dönem çalışmalarının, bu alana, karşılaştırmalı biçimbilim çalışmaları yapmaya elverişli kavram setleri kazandırdığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Human interest in language, which initially stemmed from curiosity, gradually evolved into a scientific endeavor. Historically, linguistic studies were conducted within the framework of special linguistics in the traditional period and general linguistics in the modern period. This shift brought about methodological and conceptual changes across the subfields of linguistics, including morphology. While Arabic morphology was traditionally studied within the framework of special linguistics, the methodology and conceptual tools developed in this context persisted until modern times. In the contemporary period, however, Arabic morphology has been reexamined through the methods and concepts of general morphology. This study investigates the methodological and conceptual transformations observed at the theoretical level in contemporary Arabic morphological research. Its purpose is to identify the scope and direction of these changes and to analyze Arabic morphology from the perspective of general morphology. The scope is limited to theoretical, methodological, and conceptual issues, excluding pedagogical aspects. Adopting a qualitative approach, the study employs discourse and text analysis, deduction, induction, analogy, and comparison. With its original framework and design, it is expected to contribute to Arabic linguistic studies in the national academic literature. The first chapter outlines the historical development of morphology; the second examines the methodological and conceptual transformation of Arabic morphology in comparison with general morphology; and the third discusses changes observed at the intersections of morphology in the contemporary period. Findings indicate that Arabic morphological studies have been updated in line with the methodological and conceptual framework of general morphology. Furthermore, contemporary research complements traditional studies while introducing new conceptual sets that enrich the field and provide opportunities for comparative morphological research.
Benzer Tezler
- Geç Dönem Çağatay Türkçesiyle yazılmış Ferahü'l-Kalb (22b-54a) (Giriş-metin-dizin-tıpkıbasım)
Farah al-Kalb written in Late Chagatai Turkish (22b-54a)(Introduction-text-index-facsimile)
DİLARA TÜRKELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH BAKIRCI
- Tevârȋḫ-i Âl-i Selçuk üzerine gramer incelemesi
Gramer review on Tevârȋḫ-i Âl-i Selçuk
MERVE ŞENCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ KARTALLIOĞLU
- Leyli Mecnun metni esasında yeni Uygur Türkçesinde gramer incelemesi
Grammar examination in the New Uyghur Turkish on the basis of Leyli Mecnun text
İLKNUR KARAKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET FATİH KİRİŞÇİOĞLU
- Arap dili ve belagatı açısından mecaz ve gelişim süreci
The metaphor and its developmental stages in the Arabic langauge and rhetoric
WAILL AHMAD ALAGHA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DilbilimHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN KAHYAOĞLU
- Çağdaş dönem resmü'l-mushaf çalışmaları: Gânim Kaddûrî el-Hamed örneği
Contemporary period resmü'l-mushaf studies: The example of Ghânim Kadduri al-Hamed
HÜSEYİN KÜÇÜK
Doktora
Türkçe
2025
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ RIZA GÜL
- Çağdaş Arap edebiyatında otobiyografi
Autobiography in contemporary Arabic literature
GÜLŞEN TOPÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER İSHAKOĞLU