Nahcuvânî'nin“el-Fevâtihu'l-İlâhiyye ve'l-Mefâtihu'l-Gaybiyye”adlı tefsiri bağlamında tasavvufi görüşleri
Nakhchivani's sufi views in the context of his commentary called“el-Fevâtihul-İlâhiyya ve'l-Mefâtihul-Ghaybiyya”
- Tez No: 985104
- Danışmanlar: DOÇ. DR. METİN ÇETİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İslam düşünce tarihinde tefsir, hadis, fıkıh, kelâm ve tasavvuf gibi ilim dalları sayesinde zengin, çok katmanlı bir medeniyet mirası inşa edilmiştir. Bu mirasın oluşumunda Osmanlı ilim geleneği, klasik İslam kaynaklarına dayalı yorumlarla birlikte döneminin ihtiyaçlarına uygun yeni açılımlar geliştirmiş olan alimlerin etkin rolünün olduğu muhakkaktır. Bu araştırma sûfî müfessir Ni'metullah b. Mahmûd en-Nahcuvânî'nin el-Fevâtihu'l-İlâhiyye ve'l-Mefâtihu'l-Gaybiyye adlı tefsirindeki tasavvufi kavramlara dair özgün yaklaşımlarını tahlil etmektedir. Zira Nahcuvânî, klasik tefsir yöntemini tasavvufi yorumla birleştirerek ahlak, ibadet ve manevi eğitim konularına özgün katkılar sunmuş; her âyeti bireysel olarak tefsir etme yöntemiyle öne çıkmış bir müfessir olarak dikkat çekmektedir. Araştırma, eserdeki tasavvufi kavramları nitel analiz yöntemiyle klasik sûfî literatür ışığında karşılaştırmalı olarak değerlendirmekte, müellifin tasavvuf düşüncesindeki yerini ortaya koymaya çalışmaktadır. Bu itibarla yapılan bu çalışma yalnızca bu esere odaklanmış, müellifin diğer eserleri ile tarihsel ve sosyopolitik bağlamı dışarıda bırakmıştır. Bununla birlikte eserin zahiri ve bâtınî anlamları ele alışındaki özgünlükler, tasavvufi tefsir geleneğine önemli katkılar sunmakta; her sûrenin giriş ve sonuç yapısı, eseri literatürde ayrıcalıklı bir konuma taşımaktadır. Araştırma, Nahcuvânî'nin tasavvufi yorumlarının derinlemesine incelenmesiyle, İslam düşüncesine değerli bir katkı sunmayı hedeflemektedir. Nahcuvânî'nin bu eseri hem literal yorumları hem de sembolik, irfani derinliğiyle dikkat çeker. Ayrıca, Nahcuvânî'nin Akşehir'de defnedilmiş olması, yalnızca kişisel bir tarihsel iz değil, aynı zamanda Anadolu'da yerleşik olan tasavvufi yaşam biçiminin toplum tarafından nasıl benimsendiğinin de bir göstergesidir.
Özet (Çeviri)
Throughout the history of Islamic thought, disciplines such as exegesis, hadith, jurisprudence, theology, and Sufism have contributed to the construction of a rich, multi-layered cultural heritage. The Ottoman scholarly tradition played a pivotal role in shaping this heritage, as scholars developed new interpretations based on classical Islamic sources while also introducing innovative approaches tailored to the needs of their time. This research analyses the original approaches to Sufi concepts in the exegesis of the Sufi exegete Ni'metullah b. Mahmûd Nakhchivani, entitled al-Fawātihu'l-Ilahiyya and al-Mafatihu'l-Gaybiyya. Nakhchivani combined classical exegetical methods with Sufi interpretations, offering unique contributions to the subjects of ethics, worship, and spiritual education. He stands out as an exegete who interpreted each verse individually. The research evaluates the mystical concepts in the work comparatively using qualitative analysis methods in light of classical Sufi literature, attempting to reveal the author's place in Sufi thought. As such, this study focuses solely on this work, leaving aside the author's other works and the historical and socio-political context. Nevertheless, the originality in the treatment of the work's apparent and hidden meanings makes significant contributions to the tradition of Sufi exegesis; the introductory and concluding structure of each surah gives the work a privileged position in the literature. The research aims to make a valuable contribution to Islamic thought through an in-depth examination of Nakhchivani's Sufi interpretations. Nakhchivani's work is notable both for its literal interpretations and its symbolic, mystical depth. Furthermore, the fact that Nahcuvânî is buried in Akşehir is not merely a personal historical trace, but also an indication of how the Sufi way of life, established in Anatolia, was embraced by society.
Benzer Tezler
- Ni'metullah b. Mahmûd'un el-Fevâtihu'l-İlâhiyye isimli tefsirindeki hadislerin tahrîc ve değerlendirilmesi
The tahrīc and evaluation of the hadiths in Ni'metullah B. Mahmūd's tafsir titled“Al-Fawātih al-Ilāhiyya”
YILDIRIM BÜYÜKUSLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAfyon Kocatepe ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET EMİN SEYHAN
- Ekmeleddîn en-Nahcuvânî'nin Erhu'l-İşârât adlı eserinin tahkik ve tahlili
Akmaluddîn an-Nahjuwânî's Sharhu'l-Ishârât: A critical edition and analysis
AKHMAD ROFİİ DAMYATİ
Doktora
Türkçe
2019
FelsefeSüleyman Demirel ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALUK SONGUR
- الأزهار المنثورة في الأبيات المشهورةللعلامة قطب الدين النَّهْرَوَالي ( ت. 990هـ)(من أول المخطوط إلى نهاية حرف الكاف)دراسةً وتحقيقاً
Şeyh Muhammed bin Ahmed bin Muhammed bin Mahmud Kutbuddîn el-Nahravâni'nin (ö.990) el-Ezhâru'l-Mensûra Fîl-Ebyâti'l-Meşhûra adlı eserinin tahkiki ve incelenmesi (A harfinden k harfine kadar)
ALİ AKBAR OMAR OMAR
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED SIDDIK
- الأزهار المنثورة في الأبيات المشهورة للعلامة قطب الدين النَّهْرَوَالي (ت: 990هـ) من أول حرف اللام إلى نهاية الكتاب دراسةً وتحقيقاً
Şey Muhammed bin Ahmed bin Muhammed bin Mahmud Kutbuddîn el-Nahravâni'nin (Ö.990) eserinin el-Ezhâru'l-mensûra (L harfinden y harfine kadar olan kısmını) tahkiki ve incelenmesi
KURDI HUSSEIN SHARAF ALGBURI
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED SIDDIK
- Üniter devlet ilkesi ile özerklik bağlamında Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin statüsü
Status of Nakhchivan Autonomous Republic in the context of unitary state principle and self-government
HASRET TÜRKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Kamu YönetimiKarabük ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ASKER