Ahmed el-Gerevî'nin Hâşiyetü Sa'dillâh es-Sağîr adlı eserinin tahkiki
The critical edition of Ahmed el-Gerevî's 'Hâşiyetu Sa'dillâh es-Sağîr' work
- Tez No: 985545
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHMUT TEKİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Şırnak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gerevî, İslam dünyasında birçok medresede hâlen yardımcı ders kitabı olarak okutulan Hâşiyetü Sa'dillâh es-Sağîr adlı eserin müellifidir. Klasik Arap dili ve nahiv geleneği içerisinde özgün yaklaşımıyla temayüz eden Gerevî, dil âlimleri arasında seçkin bir konuma sahiptir. Onu öne çıkaran en önemli husus, Sa'dullâh el-Berdeʿî'nin meşhur el-ʿAvâmilu'l-miʾe adlı eserine yazdığı şerh üzerine kaleme aldığı bu kapsamlı hâşiyedir. Söz konusu hâşiye, yalnızca lafızların açıklanmasına dayalı bir çalışma olmaktan ziyade, yer yer konuları derinlemesine tahlil eden, dilsel ihtilafları mukayeseli biçimde ele alan ve özgün yorumlara yer veren bir niteliğe sahiptir. Gerevî, dil âlimleri arasında süregelen görüş ayrılıklarını pasif biçimde aktarmakla yetinmemiş; bunları tenkit süzgecinden geçirerek değerlendirmiş ve birçok konuda kendi kanaatini açık bir biçimde ortaya koymuştur. Bu yönüyle o, klasik şerh geleneğinin sınırlarını aşarak metinleri yeniden yorumlayan, eleştirel bir tavırla yaklaşan bir dilci portresi sergilemektedir. Gerevî'nin ilmî yöntemi, geleneksel otoritelere kayıtsız bir bağlılıktan ziyade, aklî muhakemeye ve dilsel tutarlılığa dayalı bir yaklaşımı yansıtır. Hâşiyetü Sa'dillâh es-Sağîr'de ele alınan dilsel meseleler, onun nahivsel çözümleme konusundaki derin vukûfiyetini açıkça göstermektedir. Müellif, gerektiğinde önceki dilcilerin görüşlerini eleştirmekten çekinmemiş; bu yönüyle ilmî bağımsızlığını ortaya koymuştur. Ayrıca, ileri sürdüğü görüşleri temellendirirken Kur'ân-ı Kerîm, hadis-i şerifler ve Arap şiirinden geniş ölçüde yararlanması, onun hem klasik kaynaklara olan derin hâkimiyetini hem de dilsel istidlal gücünü açıkça ortaya koymaktadır. Gerevî'nin eseri, Arap dilinin inceliklerini kavrama noktasında yalnızca bir açıklama metni değil, aynı zamanda dil felsefesi açısından önemli bir ilmî katkı olarak değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
Gerevī is the author of Ḥāshiyat Saʿdillāh al-Ṣaghīr, a work that continues to be used as a supplementary textbook in many madrasas across the Islamic world. Distinguished by his unique approach within the classical Arabic linguistic and grammatical tradition, Gerevī occupies a distinguished position among linguists. What particularly sets him apart is his comprehensive commentary written on the commentary of Saʿdullāh al-Bardaʿī's famous work al-ʿAwāmil alMiʾa. This ḥāshiya is not merely a work devoted to explaining words and expressions; rather, it delves deeply into linguistic issues, analyzes grammatical debates in a comparative manner, and offers original interpretations. Gerevī does not content himself with passively transmitting the differing opinions of earlier linguists; instead, he subjects these views to critical examination and clearly states his own position on many issues. In this respect, he transcends the conventional boundaries of the classical commentary tradition, presenting himself as a linguist who reinterprets texts through an analytical and critical lens. Gerevī's scholarly methodology reflects a commitment not to blind adherence to traditional authorities but to rational inquiry and linguistic coherence. The linguistic discussions addressed in Ḥāshiyat Saʿdillāh al-Ṣaghīr clearly demonstrate his profound expertise in grammatical analysis. The author does not hesitate to challenge the opinions of earlier grammarians when necessary, thereby manifesting his intellectual independence. Moreover, his extensive use of the Qur'an, Prophetic traditions, and classical Arabic poetry to substantiate his arguments reveals both his deep mastery of the classical sources and his strength in linguistic reasoning. Ultimately, Gerevī's work should be regarded not merely as an explanatory text on Arabic grammar but also as a significant scholarly contribution to the broader intellectual discourse of linguistic philosophy in the Arabic tradition.
Benzer Tezler
- Ahmed el-Gerevî ve Hâşiyetu Sa'dillâh es-Sağîr adlı eserinin metodu
The method of Ahmed el-Gerevî and his work Hâşiyetu Sa'dillâh es-Sağîr
MAHMUT TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET CEVAT ERGİN
- التكامل المعرفي عند أحمد بن محمد الرومي الحموي - الفتح القدسي في الكلام على آية الكرسي- نموذجاً
Ahmed b. Muhammed er-Rumî el-Hamavî'nın el Fethu'l-Kudsî fi'l-Kelâm Alâ Âyeti'l-Kursî isimli eseri örneğinde bilgi bütünlüğü
BUSHRA MOHAMMED ABDULQADER EL-HAKÎM
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHMUT SAMİ ÇÖLLÜOĞLU
- Babakaleli Ahmed Abdülaziz Efendi'nin Mûdihu't-Tuhfe isimli eseri (inceleme-metin)
Ahmad Abd Aziz Efendi from Babakale's book named Mudih al-Tuhfe (examination-text)
SÜMEYYE TURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ BENLİ
- Kırımlı Mustafa Rahmi Efendi`nin İran sefaretnamesi
The Iran sefaretname of Kırımlı Mustafa Rahmi Efendi
SÜLEYMAN TOĞAÇ
- III.Ahmed Devri teşrîfâtı (A.D.346:1716-1718)
III.Ahmed Period protocol (A.D.346:1716-1718)
FAHD ALHAMAD
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ KARACA